Áp lực từ cộng đồng quốc tế ngày càng gia tăng đối với các nhà hoạch định chính sách, khi ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy mạng xã hội gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em.
Năm ngoái, Úc đã trở thành quốc gia đầu tiên cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, tạo tiền đề cho nhiều động thái tương tự trên khắp thế giới.
Trong bài phát biểu quan trọng hàng năm trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, Pháp, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã xác nhận rằng khối 27 quốc gia sẽ áp dụng một phương pháp tiếp cận “từng bước” để giải quyết vấn đề này.
Kế hoạch "KIDS act" của EU: Cấm và siết chặt
Bà von der Leyen nhấn mạnh rằng mỗi độ tuổi có những đặc điểm nhạy cảm riêng, và vì vậy, mỗi độ tuổi sẽ cần một mức độ bảo vệ phù hợp. Bà tuyên bố rõ ràng: “Không mạng xã hội cho trẻ dưới 13 tuổi. Không tài khoản cá nhân cho trẻ dưới 15 tuổi.”
Ảnh của REUTERS
Điều này có nghĩa là, từ 13 đến dưới 15 tuổi, trẻ em chỉ được phép sử dụng các tài khoản nhỏ, được thiết lập và giám sát chặt chẽ bởi cha mẹ hoặc người giám hộ.
Các tài khoản này sẽ có tính năng giới hạn và chỉ được sử dụng tối đa một giờ mỗi ngày. Đối với nhóm tuổi từ 15 đến 18, các nền tảng sẽ có nghĩa vụ đảm bảo thiết kế an toàn cho người dùng.
Trước khi trình bày chi tiết về cách tiếp cận của EU, bà von der Leyen đã dành lời tri ân cho Olea, một bé gái 14 tuổi ở Bỉ đã tự tử một tháng trước vì bị bắt nạt trên mạng xã hội. Bà trích lời mẹ của Olea: “Tôi tin rằng nếu không có những mạng lưới trực tuyến tràn lan này, con gái tôi vẫn sẽ ở đây.”
Dù bà von der Leyen không đề cập đến trò chơi trực tuyến hay chatbot AI trong bài phát biểu, các dự thảo luật cho thấy những hình thức này cũng sẽ chịu sự hạn chế tương tự.
Đối phó với thiết kế gây nghiện và hậu quả pháp lý
Chủ tịch Ủy ban châu Âu và Giám đốc Công nghệ Henna Virkkunen sẽ chính thức trình bày đề xuất “KIDS Act” (Đạo luật Trẻ em) bao gồm các giới hạn độ tuổi phân cấp vào thứ Năm tại Strasbourg, Pháp.
EU cũng sẽ cấm các tính năng thiết kế gây nghiện, chẳng hạn như tính năng cuộn vô tận (infinite scrolling), đặc biệt đối với trẻ em, theo một tài liệu dự thảo.
Nếu các nền tảng vi phạm quy tắc, họ sẽ phải đối mặt với mức phạt lên tới 6% doanh thu hàng năm, các chi tiết dự thảo cho thấy.
Bà von der Leyen khẳng định:
“Châu Âu có đủ sức mạnh để hành động. Chính chúng ta là người quyết định các quy tắc của mình, chứ không phải các ông lớn công nghệ.”
Bà cảnh báo:
“Chúng ta không cần phải chấp nhận các tính năng gây nghiện.” Các nền tảng sẽ phải chứng minh rằng chúng an toàn. Bà nói thêm: “Vấn đề không phải là trẻ vị thành niên của chúng ta truy cập mạng xã hội. Vấn đề là khi nào và bằng cách nào chúng ta cho phép mạng xã hội tiếp cận trẻ vị thành niên.”
Bà cũng lưu ý rằng rủi ro không chỉ giới hạn ở trẻ em. “Thiết kế gây nghiện, ví dụ, đang gây hại cho tất cả mọi người,” bà nói, và thông báo với các nhà lập pháp EU rằng châu Âu cần thêm các quy tắc mới, dự kiến sẽ được đề xuất vào mùa thu.
Áp lực từ các quốc gia thành viên và những lo ngại
Trong số những người lắng nghe tại nghị trường có Thủ tướng Canada Mark Carney, quốc gia của ông cũng đã thực hiện các biện pháp hạn chế mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi. Bà von der Leyen đã phải đối mặt với áp lực từ các quốc gia thành viên, bao gồm Pháp, Đan Mạch và Hy Lạp, yêu cầu hành động trên toàn khối 27 quốc gia để giảm thiểu tác hại trực tuyến đối với trẻ em.
EU đã nỗ lực trong nhiều năm để kiểm soát các tập đoàn công nghệ lớn, tự trang bị một bộ luật pháp lý mạnh mẽ hơn mà giờ đây họ tin rằng vẫn chưa đủ.
Khối này đã yêu cầu Meta (chủ sở hữu Facebook và Instagram) cũng như TikTok thay đổi thiết kế “gây nghiện” thông qua luật nội dung của mình, được gọi là Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số. Tuy nhiên, những thay đổi này đã mất nhiều thời gian hơn so với mong muốn của Brussels.
Các nhóm bảo vệ quyền kỹ thuật số và quyền trẻ em đã bày tỏ lo ngại về cách thức các biện pháp hạn chế mạng xã hội mới này sẽ được thực hiện trong thực tế, cũng như về một ứng dụng kiểm tra độ tuổi liên quan mà EU đang chuẩn bị triển khai.
Agustin Reyna từ tổ chức người tiêu dùng châu Âu BEUC cho biết: “Xác minh độ tuổi không phải là một giải pháp thần kỳ và sẽ gây ra những lo ngại nghiêm trọng về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu.”
Đề xuất được đưa ra vào thứ Năm sẽ chỉ trở thành luật sau các cuộc đàm phán về văn bản cuối cùng giữa các thủ đô EU và Nghị viện châu Âu, một quá trình có thể kéo dài nhiều tháng.
Dù còn nhiều thách thức, động thái này của EU cho thấy một quyết tâm mạnh mẽ nhằm bảo vệ thế hệ trẻ khỏi những mặt trái của thế giới số, khẳng định quyền tự chủ của châu Âu trong việc thiết lập các quy chuẩn riêng, không bị chi phối bởi các tập đoàn công nghệ lớn.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
