Nga phát động cuộc chiến tại Ukraine và đang phải trả giá bằng tiền bạc, sinh mạng, vũ khí và uy tín quân sự. Nhưng bên hưởng lợi lặng lẽ lại là Trung Quốc. Bắc Kinh không cần trực tiếp tham chiến vẫn có thể quan sát một cuộc chiến quy mô lớn ngay giữa châu Âu, nơi nhiều loại vũ khí, chiến thuật và hệ thống phòng thủ được thử lửa mỗi ngày.
Đổi lại việc cung cấp linh kiện và hỗ trợ cho cỗ máy chiến tranh của Nga, Trung Quốc có cơ hội tiếp cận những thứ khó mua bằng tiền trong thời bình: huấn luyện, tình báo, kinh nghiệm tác chiến và hiểu biết kỹ thuật từ một quân đội đã chiến đấu liên tục nhiều năm.
Với Bắc Kinh, đây là kho dữ liệu sống về chiến tranh hiện đại.
Trung Quốc thu bài học từ cái giá Nga đang trả
Trên chiến trường Ukraine, Nga phải thử mọi thứ trong điều kiện khắc nghiệt. Từ pháo binh, tên lửa, xe tăng, phòng không cho đến tác chiến điện tử và drone. Mỗi lần thành công hay thất bại đều để lại dữ liệu. Trung Quốc quan sát kỹ những dữ liệu đó.
Bắc Kinh có thể nhìn thấy vũ khí Nga hoạt động ra sao khi bị phương Tây theo dõi, gây nhiễu, đánh chặn và trừng phạt. Họ cũng thấy cách các hệ thống phòng không thích nghi trước tên lửa, máy bay không người lái và đòn tập kích tầm xa. Đây không phải bài học trên giấy. Đây là kinh nghiệm từ chiến trường thật.
Quan trọng hơn, Trung Quốc không chỉ nhìn vào vũ khí. Họ nhìn vào cách một quốc gia duy trì chiến tranh lâu dài. Đó là sản xuất đạn dược, sửa chữa khí tài, thay thế linh kiện, né trừng phạt, huy động nhân lực và giữ nhịp cung ứng cho tiền tuyến.
Drone và phòng không trở thành phòng thí nghiệm lớn
Cuộc chiến Ukraine cho thấy drone đã thay đổi mạnh cách đánh. Drone trinh sát, drone cảm tử, drone giá rẻ và hệ thống chống drone đều xuất hiện dày đặc. Một chiếc drone nhỏ có thể phát hiện mục tiêu, dẫn pháo hoặc phá hủy khí tài đắt tiền.
Trung Quốc là cường quốc sản xuất drone và linh kiện điện tử. Vì vậy, những gì diễn ra tại Ukraine có giá trị đặc biệt với Bắc Kinh. Họ có thể đánh giá loại thiết kế nào sống sót tốt hơn, chiến thuật nào hiệu quả hơn và điểm yếu nào cần bịt lại trước một cuộc xung đột tương lai.
Phòng không cũng là mảng Trung Quốc đặc biệt quan tâm. Ukraine là nơi các hệ thống đánh chặn phải đối đầu với tên lửa, drone, rocket và đòn tấn công hỗn hợp. Từ đó, Bắc Kinh có thêm cơ sở để cải thiện năng lực phòng thủ, cũng như tìm cách xuyên thủng hệ thống phòng không của đối phương.
Bài học Ukraine có thể được tính vào kịch bản Đài Loan
Những kinh nghiệm Trung Quốc thu được từ chiến tranh Ukraine có thể được áp dụng vào nhiều kịch bản. Đáng chú ý nhất là Đài Loan. Nếu một cuộc khủng hoảng nổ ra ở eo biển Đài Loan, Bắc Kinh sẽ cần phối hợp tên lửa, hải quân, không quân, tác chiến mạng, tác chiến điện tử và hậu cần trên quy mô cực lớn.
Ukraine giúp Trung Quốc thấy rõ rằng chiến tranh hiện đại không kết thúc nhanh như các kế hoạch lạc quan. Một lực lượng phòng thủ quyết tâm, được hỗ trợ bằng tình báo, vũ khí chính xác và nguồn tiếp tế bên ngoài, có thể làm đối thủ mạnh hơn bị sa lầy. Đây là bài học mà Bắc Kinh chắc chắn không muốn bỏ qua.
Trung Quốc cũng có thể học từ sai lầm của Nga. Đó là đánh giá thấp đối thủ, phụ thuộc vào chỉ huy cứng nhắc, thiếu phối hợp giữa các binh chủng và để lộ điểm yếu hậu cần. Những sai lầm ấy khiến Nga tổn thất nặng. Với Trung Quốc, hiểu sai lầm của Nga có khi còn quý hơn học thành công của Nga.
Nga yếu đi, Trung Quốc mạnh thêm
Cán cân giữa Nga và Trung Quốc cũng đang thay đổi. Nga vẫn là cường quốc hạt nhân, nhưng nền kinh tế, công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng của nước này đã bị bào mòn nghiêm trọng vì chiến tranh Ukraine. Càng kéo dài, Moscow càng lệ thuộc nhiều hơn vào đối tác có năng lực sản xuất lớn hơn.
Trung Quốc lại ở vị thế khác. Nước này có nền công nghiệp rộng, năng lực chế tạo lớn, chuỗi cung ứng sâu và thị trường đủ sức hấp thụ nhiều cú sốc. Khi Nga cần linh kiện, hàng hóa và đầu ra, Trung Quốc có thêm đòn bẩy.
Điều đáng chú ý là quan hệ Nga - Trung không chỉ có hợp tác. Nó cũng chứa cạnh tranh ngầm. Nga từng là bên có ưu thế quân sự và kinh nghiệm chiến trường. Nhưng chiến tranh Ukraine đang làm Moscow mất máu, trong khi Bắc Kinh học được nhiều hơn mà không phải đưa quân ra mặt trận.
Nếu răn đe hạt nhân bị đảo chiều
Một giả thuyết đáng ngại là Trung Quốc hoàn thiện được hệ thống đánh chặn đủ sức làm suy yếu năng lực tên lửa hạt nhân của Nga. Khi đó, cán cân răn đe giữa hai nước có thể thay đổi mạnh. Nga sẽ mất một phần lợi thế lớn nhất từng giúp nước này giữ vị thế trước Trung Quốc.
Nếu kịch bản đó xảy ra, chiến tranh Trung - Nga sẽ không còn là điều hoàn toàn không thể tưởng tượng. Nga khi ấy sẽ ở thế bất lợi nặng. Kinh tế suy kiệt hơn, công nghệ bị hạn chế hơn, nhân lực bị hao mòn hơn và chuỗi cung ứng phụ thuộc hơn.
Trong khi đó, Trung Quốc có ưu thế về sản xuất, dân số, công nghiệp, công nghệ ứng dụng và khả năng học hỏi từ thực chiến Ukraine. Một nước phải trả giá trên chiến trường. Một nước đứng ngoài ghi chép, phân tích và nâng cấp năng lực.
Cuộc chiến của Nga, lợi thế của Trung Quốc
Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ quá trình này diễn ra âm thầm. Không có tuyên bố ồn ào. Không cần những bước đi gây chú ý. Trung Quốc chỉ cần tiếp tục quan sát, trao đổi, mua bán, thu thập dữ liệu và điều chỉnh học thuyết quân sự của mình.
Nga vẫn là bên nổ súng ở Ukraine. Nhưng Trung Quốc có thể là bên bước ra khỏi cuộc chiến này với nhiều kiến thức thực chiến hơn, nhiều kinh nghiệm gián tiếp hơn và nhiều phương án quân sự rõ ràng hơn. Điều đó khiến môi trường an ninh quanh Đài Loan, và cả quan hệ quyền lực Á - Âu, trở nên khó lường hơn.
Chiến tranh Ukraine vì thế không chỉ là câu chuyện giữa Nga và Ukraine. Nó còn là lớp học khổng lồ cho các cường quốc đang chuẩn bị cho những cuộc đối đầu kế tiếp. Nga đang tiêu hao trên chiến trường. Trung Quốc đang học. Và đó mới là phần khiến nhiều thủ đô phải lo ngại.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
