Ngày 15 tháng 8 năm 2026, Berlin đã công bố ý định nối lại việc chuyển giao những người xin tị nạn sang Italy, một động thái được kỳ vọng sẽ giúp nước Đức giải quyết phần nào áp lực về di cư. Tuy nhiên, kế hoạch này đã ngay lập tức gặp phải sự phản kháng mạnh mẽ từ Rome, khi Italy thẳng thừng từ chối tiếp nhận ba trường hợp đầu tiên mà Đức dự kiến chuyển giao.
Nút thắt mang tên hiệp ước Dublin
Theo cơ chế Dublin của Liên minh châu Âu, quốc gia thành viên đầu tiên mà người xin tị nạn đặt chân đến thường là nơi chịu trách nhiệm xử lý hồ sơ bảo hộ của họ. Đây là nguyên tắc mà Đức muốn áp dụng trở lại với Italy.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Một trong những trường hợp điển hình là một phụ nữ Somalia 22 tuổi. Cô đến Đức vào tháng 3 năm 2026 sau khi nhập cảnh vào Liên minh châu Âu qua ngả Italy. Đức dự kiến sẽ thực hiện việc chuyển giao cô cùng hai trường hợp khác vào ngày 19 tháng 8.
Thế nhưng, chính quyền Italy đã viện dẫn lý do rằng các trường hợp này phát sinh trước ngày 12 tháng 6 năm 2026. Đây là thời điểm các quy định mới của Hiệp ước Di trú và Tị nạn châu Âu bắt đầu có hiệu lực.
Dựa trên lập luận này, Rome đã kiên quyết từ chối tiếp nhận ba trường hợp đầu tiên từ Đức.
Lịch sử kéo dài và phán quyết từ tòa án châu Âu
Vấn đề này không phải là mới mẻ. Từ cuối năm 2022, Italy đã thông báo tạm dừng tiếp nhận phần lớn các trường hợp chuyển giao theo cơ chế Dublin. Lý do khi đó được đưa ra là những khó khăn về kỹ thuật và năng lực tiếp nhận.
Cuộc tranh chấp lần này càng trở nên phức tạp hơn bởi một phán quyết quan trọng của Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) vào tháng 3 năm 2026. Tòa án đã khẳng định rằng một quốc gia thành viên được xác định chịu trách nhiệm không thể đơn phương tuyên bố rút khỏi các nghĩa vụ của mình theo cơ chế Dublin.
Dù vậy, phán quyết cũng nêu rõ rằng nếu việc chuyển giao không được thực hiện trong thời hạn quy định, trách nhiệm xử lý hồ sơ có thể chuyển sang quốc gia yêu cầu chuyển giao.
Áp lực chồng chất, mỗi bên một nỗi lo
Đối với Đức, việc nối lại các vụ chuyển giao người xin tị nạn sang Italy và Hy Lạp là một phần trong nỗ lực lớn hơn. Berlin đang muốn áp dụng chặt chẽ hơn các quy định mới của châu Âu về di cư và tị nạn, nhằm kiểm soát dòng chảy người nhập cư.
Ngược lại, Italy lại đang phải đối mặt với áp lực khổng lồ từ dòng người di cư đổ vào qua Địa Trung Hải. Việc tiếp nhận thêm người xin tị nạn từ các quốc gia khác trong bối cảnh này là một vấn đề vô cùng nhạy cảm. Nó không chỉ gây căng thẳng về mặt xã hội mà còn đặt ra gánh nặng lớn về cơ sở hạ tầng và nguồn lực.
Sự bế tắc giữa Đức và Italy một lần nữa cho thấy những rạn nứt sâu sắc trong cách tiếp cận chính sách di cư của Liên minh châu Âu. Trong khi các quốc gia thành viên tìm cách bảo vệ lợi ích riêng của mình, việc tìm ra một giải pháp chung, bền vững và nhân văn cho vấn đề di cư vẫn là một thách thức lớn.
Cuộc đối đầu này không chỉ ảnh hưởng đến những người xin tị nạn mà còn thử thách sự đoàn kết và hiệu quả của các hiệp ước chung trong khối.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc