Trong lịch sử chiến tranh hiện đại, hiếm có một chiến dịch hải quân nào lại độc đáo và hiệu quả đến vậy: không cần một hạm đội tàu chiến truyền thống, Ukraine đã giáng những đòn chí mạng vào lực lượng hải quân Nga. Những gì vừa diễn ra trên biển Azov tuần này không chỉ là một chiến thắng quân sự, mà còn là một bài học về chiến lược và khả năng thích ứng.
Chiến thuật không tiền khoáng hậu trên biển azov
Với kinh nghiệm hàng thập kỷ trong lĩnh vực vận tải biển quốc tế, chuyên gia luật sư về vận tải biển đã thẳng thắn nhận định: diễn biến tại biển Azov chưa từng có tiền lệ trong lịch sử chiến tranh hải quân hiện đại. Đêm ngày 9 tháng 7, Lực lượng Hệ thống Không người lái của Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công chớp nhoáng, nhắm vào 12 tàu chở dầu, một tàu kéo và một tàu chở hàng khô của Nga.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine đã nhanh chóng xác nhận chiến dịch này. Thống đốc tỉnh Rostov cũng thừa nhận việc hai tàu chở dầu bốc cháy tại vịnh Taganrog, buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán khẩn cấp. Theo thống kê từ phía Ukraine, tổng cộng 35 tàu Nga đã bị tấn công chỉ trong vòng 96 giờ, đánh dấu đây là chiến dịch lớn nhất nhằm vào hạm đội ngầm của Nga kể từ khi xung đột bùng nổ.
Mỗi con tàu bị nhắm mục tiêu đều đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực chiến tranh của Nga. Chúng hoặc vận chuyển nhiên liệu cho lực lượng Nga đang đồn trú tại Crimea bị chiếm đóng, hoặc chở dầu bị cấm vận nhằm tài trợ cho cuộc chiến. Giờ đây, Kyiv đang đồng thời tấn công cả hai mục tiêu này, tạo ra áp lực lớn chưa từng có.
Crimea bị siết chặt: đòn hiểm vào huyết mạch hậu cần
Việc Ukraine liên tục tấn công các tuyến đường tiếp tế đã đẩy bán đảo Crimea vào tình thế nguy hiểm. Cầu Kerch, biểu tượng kết nối Crimea với đất liền Nga, đã chịu nhiều ảnh hưởng. Các cây cầu Chongar và Armyansk cũng liên tục bị tấn công, trong khi hành lang đường bộ cũng không ngừng đối mặt với các mối đe dọa.
Điều đó có nghĩa là, tuyến đường biển là lựa chọn duy nhất còn lại để tiếp tế cho bán đảo. Tuy nhiên, giờ đây, tuyến đường huyết mạch này cũng đang bốc cháy. Một bán đảo bị chiếm đóng mà không thể được tiếp nhiên liệu thì không thể nào phòng thủ hiệu quả.
Những hàng dài xe chờ đổ nhiên liệu đang hình thành ở Crimea và miền nam nước Nga không chỉ là sự bất tiện nhất thời. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy hệ thống hậu cần của Nga đang thất bại một cách nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến khả năng duy trì lực lượng tại đây.
Đòn đau kinh tế: khi hạm đội 'ma' tự gánh chịu tổn thất
Một khía cạnh thường bị bỏ qua nhưng lại vô cùng quan trọng là thiệt hại kinh tế mà Nga đang phải gánh chịu. Hạm đội “bóng tối” này thường không có bảo hiểm đầy đủ. Để né tránh mức giá trần do nhóm G7 đặt ra, những con tàu này đã từ bỏ việc tham gia Nhóm Quốc tế – một tập hợp gồm 15 câu lạc bộ bảo hiểm P&I lớn của Anh, Scandinavia và Nhật Bản, vốn bảo hiểm cho phần lớn đội tàu thương mại hợp pháp trên thế giới.
Một nghiên cứu từ Viện KSE cho thấy, trong số các tàu chở dầu vận chuyển phần lớn dầu thô của Nga, không một tàu nào được bảo hiểm bởi Nhóm Quốc tế. Hơn 92% trong số đó có các công ty bảo hiểm không rõ danh tính hoặc không thể xác định. Chúng hoạt động dựa trên giấy tờ từ các công ty bảo hiểm Nga bị trừng phạt như Ingosstrakh và Sogaz – được bảo lãnh bởi công ty tái bảo hiểm nhà nước của Nga – hoặc thậm chí là trên các chứng chỉ giả mạo, hoặc không có bảo hiểm nào cả.
Điều này có ý nghĩa gì? Khi một con tàu được Lloyd’s bảo hiểm và bị cháy, thị trường bảo hiểm sẽ gánh chịu tổn thất. Nhưng khi một tàu chở dầu “ma” bốc cháy, không có thị trường nào đứng ra chi trả. Tổn thất sẽ trực tiếp thuộc về chủ sở hữu, và sau đó là chính nhà nước Nga, vốn là công ty tái bảo hiểm cuối cùng cho đội tàu vi phạm lệnh trừng phạt của chính họ. Moscow đã chi ước tính từ 10 đến 14 tỷ đô la để tập hợp những con tàu này.
Mỗi xác tàu mà Ukraine phá hủy đều là một tổn thất tài chính trực tiếp, không được bảo hiểm và không thể thay thế đối với điện Kremlin. Bằng cách trốn tránh bảo hiểm phương Tây, Nga đã tự bảo hiểm cho mình, và Ukraine đã biến Nga thành người phải chi trả bồi thường cho những tổn thất đó.
Tái định nghĩa luật biển quốc tế?
Một hệ quả khác của cuộc chiến này là sự thay đổi trong cách nhìn nhận về luật biển quốc tế. Ukraine đã chính thức lập luận với Tổ chức Hàng hải Quốc tế rằng các tàu chở dầu tài trợ cho nỗ lực chiến tranh không phải là những tàu thương mại vô tội. Bất kể sự đồng tình hay phản đối, bức tường phân biệt hàng trăm năm tuổi giữa vận tải thương mại và các mục tiêu quân sự hợp pháp đang dần rạn nứt – không chỉ ở biển Đen, mà còn ở vịnh Ba Tư và nhiều nơi khác trên thế giới.
Nga đã chuẩn bị cho một cuộc chiến xe tăng, nhưng lại đang thua trong một cuộc chiến tàu chở dầu. Lần này, không ai có thể đứng ra chịu trách nhiệm thay cho Moscow. Khi hạm đội “bóng tối” không còn có thể hoạt động, bán đảo Crimea sẽ trở nên không thể duy trì được trong bao lâu nữa? Và khi điều đó xảy ra, Tổng thống Putin sẽ phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn nào?
Chiến dịch này của Ukraine không chỉ chứng minh sự sáng tạo và hiệu quả trong chiến tranh phi đối xứng, mà còn đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của chiến tranh hải quân và luật pháp quốc tế.
Thế giới đang chứng kiến một cuộc cách mạng trong cách thức các quốc gia có thể bảo vệ lợi ích của mình trên biển, ngay cả khi không sở hữu một hạm đội tàu chiến hùng mạnh.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc