Chăm cha mẹ tại nhà ở Đức: khi nào Pflegekasse đóng bảo hiểm hưu trí?

Ở Đức, nhiều người giảm giờ làm, chuyển sang làm bán thời gian hoặc tạm gác công việc để chăm cha mẹ, bạn đời hay người thân cần hỗ trợ. Việc đó có thể để lại khoảng trống trong hồ sơ hưu trí. Vì vậy, hệ thống Pflegeversicherung có cơ chế đóng Beiträge zur Rentenversicherung cho người chăm sóc không chuyên nghiệp, thường được gọi là nicht erwerbsmäßige Pflegeperson.

Khoản đóng này không được chuyển vào tài khoản cá nhân của người chăm sóc. Pflegekasse chuyển trực tiếp vào hệ thống hưu trí. Tác dụng nằm ở quyền lợi hưu trí trong tương lai, không phải thu nhập nhận ngay hằng tháng.

Quyền lợi này không tự động áp dụng cho mọi trường hợp chăm sóc tại nhà. Pflegekasse của người được chăm sóc sẽ xem xét hồ sơ cụ thể. 

Các điều kiện về mức độ cần chăm sóc, thời lượng chăm sóc và công việc có thu nhập phải được đáp ứng cùng lúc.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC

Những ai có thể được Pflegekasse đóng bảo hiểm hưu trí?

Điểm quan trọng đầu tiên là người được chăm sóc phải có Pflegegrad đủ điều kiện. Pflegegrad 1 chưa tạo nghĩa vụ để Pflegekasse đóng bảo hiểm hưu trí cho Pflegeperson. Các trường hợp chăm sóc thỉnh thoảng, không đều hoặc dưới ngưỡng thời gian tối thiểu cũng thường không được tính.

Những điều kiện chính phải có đồng thời gồm:

• Người được chăm sóc có Pflegegrad 2, 3, 4 hoặc 5 và có quyền hưởng Leistungen der Pflegeversicherung.
• Việc chăm sóc diễn ra tại nhà hoặc trong môi trường sinh hoạt gia đình, không phải hoạt động nghề nghiệp để kiếm sống.
• Tổng thời gian chăm sóc đạt ít nhất 10 giờ mỗi tuần, được phân bổ đều trên tối thiểu 2 ngày trong tuần.
• Người chăm sóc không làm công việc có thu nhập quá 30 giờ mỗi tuần một cách thường xuyên.

Không cần phải là con ruột, vợ chồng hay người có quan hệ huyết thống. Người chăm sóc có thể là bạn đời, người quen, hàng xóm hoặc một người thân trong gia đình. Cũng không bắt buộc phải sống cùng nhà với người cần chăm sóc.

Điều then chốt là Pflegekasse nhìn vào thực tế chăm sóc. Ai chăm, chăm bao nhiêu giờ, vào những ngày nào, người đó có làm việc có thu nhập bao lâu mỗi tuần. Các dữ kiện này quyết định việc có được đóng Beiträge zur Rentenversicherung hay không.

Mốc 10 giờ mỗi tuần được tính ra sao?

Ngưỡng tối thiểu là 10 giờ chăm sóc trong một tuần, trải trên ít nhất 2 ngày. Không nhất thiết toàn bộ 10 giờ phải dành cho một người duy nhất. Nếu một người chăm đều đặn nhiều người, và mỗi người được chăm sóc có Pflegegrad từ 2 trở lên, thời gian chăm sóc có thể được cộng lại để kiểm tra ngưỡng tối thiểu.

Ví dụ, một người chăm mẹ vài giờ trong tuần và chăm thêm cha hoặc người thân khác vào ngày khác. Nếu tổng thời gian đủ 10 giờ và các điều kiện còn lại được đáp ứng, Pflegekasse có thể xem xét nghĩa vụ đóng bảo hiểm hưu trí.

Trường hợp nhiều thành viên cùng chăm một người, từng Pflegeperson không tự động được hưởng như nhau. Mỗi người phải chứng minh phần việc của mình đạt điều kiện, hoặc đủ điều kiện nhờ cộng với một hoạt động chăm sóc khác. Khi nhiều người cùng tham gia, mức đóng cho từng người có thể được chia theo tỷ lệ thời gian chăm sóc.

Giới hạn 30 giờ làm việc có thu nhập cần hiểu đúng

Điều kiện 30 giờ áp dụng cho công việc có thu nhập thường xuyên. Quy định này bao gồm cả Beschäftigung và selbstständige Tätigkeit. Người chăm sóc vẫn có thể đi làm bán thời gian, miễn tổng thời gian làm việc nghề nghiệp không vượt quá 30 giờ mỗi tuần.

Cần phân biệt rõ: 30 giờ là thời gian làm việc có thu nhập, không phải tổng thời gian gồm cả chăm sóc. Một người có thể làm 25 giờ mỗi tuần và chăm thêm thân nhân nếu đủ điều kiện về Pflegegrad và số giờ chăm sóc.

Nếu thời gian làm việc thay đổi, tăng giờ, nhận thêm việc hoặc chuyển sang tự kinh doanh, người chăm sóc nên báo và kiểm tra lại với Pflegekasse. Việc vượt ngưỡng thường xuyên có thể làm mất điều kiện được đóng Beiträge zur Rentenversicherung.

Năm 2026, Pflegekasse đóng bao nhiêu?

Mức Beiträge zur Rentenversicherung phụ thuộc vào Pflegegrad của người được chăm sóc và loại quyền lợi Pflegeversicherung đang sử dụng. Ba nhóm thường gặp là Pflegegeld, Kombinationsleistung và toàn bộ ambulante Pflegesachleistung.

PflegegradPflegegeldKombinationSachleistung

Các mức trên là khoản đóng hằng tháng vào Rentenversicherung, áp dụng từ ngày 1.1.2026 trong trường hợp cơ sở tính đóng đầy đủ. Nếu việc chăm sóc được chia cho nhiều Pflegeperson, khoản đóng của từng người có thể thấp hơn mức trong bảng.

Chăm sóc đủ điều kiện trong trọn một năm có thể làm tăng quyền hưởng lương hưu tương lai khoảng 7,04 đến 37,27 euro mỗi tháng. Con số này không phải tiền trả ngay. Đây là phần quyền lợi được ghi nhận trong hệ thống hưu trí cho giai đoạn sau này.

Mức đóng cao hay thấp chịu ảnh hưởng mạnh từ Pflegegrad. Pflegegrad càng cao, nhu cầu chăm sóc càng lớn, cơ sở tính đóng thường càng cao. Loại quyền lợi mà người được chăm sóc lựa chọn cũng làm thay đổi số tiền Pflegekasse chuyển vào hệ thống hưu trí.

Nhận Pflegegeld có làm mất quyền được đóng hưu trí không?

Không nhất thiết. Người được chăm sóc có thể chuyển một phần hoặc toàn bộ Pflegegeld cho người chăm sóc như sự ghi nhận công sức. Trong nhiều trường hợp, việc chăm sóc vẫn được xem là không chuyên nghiệp.

Ranh giới nằm ở tính chất của khoản tiền. Nếu khoản trả mang dáng dấp tiền lương, có thỏa thuận lao động rõ ràng hoặc được tổ chức như một việc làm, Pflegekasse có thể kiểm tra kỹ hơn. Khi đó, vấn đề không còn là hỗ trợ trong gia đình theo nghĩa thông thường.

Người chăm sóc nên lưu ý cách ghi nhận và khai báo. Pflegegeld không tự động biến việc chăm sóc thành nghề nghiệp, nhưng hồ sơ phải phản ánh đúng thực tế. Khai thiếu hoặc khai sai có thể khiến quyền lợi hưu trí bị từ chối hoặc bị điều chỉnh.

Thủ tục cần làm để không bỏ sót quyền lợi

Người chăm sóc nên chủ động ngay từ khi gia đình nộp đơn xin Pflegegrad hoặc Pflegeleistungen. Nếu chỉ khai người được chăm sóc mà không ghi rõ ai chăm sóc, Pflegekasse có thể không có đủ dữ liệu để xem xét Beiträge zur Rentenversicherung.

1. Khi nộp đơn xin Pflegegrad hoặc Pflegeleistungen, khai đầy đủ từng người đang tham gia chăm sóc.
2. Yêu cầu Pflegekasse gửi mẫu Fragebogen zur Zahlung der Beiträge zur sozialen Sicherung für nicht erwerbsmäßig tätige Pflegepersonen.
3. Mỗi Pflegeperson điền một phiếu riêng, ghi chính xác số ngày chăm sóc, số giờ chăm sóc và tình trạng làm việc có thu nhập.
4. Medizinischer Dienst hoặc đơn vị thẩm định được chỉ định xác định nhu cầu và phạm vi chăm sóc; Pflegekasse kiểm tra điều kiện cụ thể.
5. Nếu đủ điều kiện, Pflegekasse tự chuyển Beiträge sang Deutsche Rentenversicherung.

Về nguyên tắc, nghĩa vụ bảo hiểm có thể bắt đầu từ ngày người cần chăm sóc nộp đơn xin Pflegeleistungen. Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu không thể sớm hơn lúc mọi điều kiện thực tế đã được đáp ứng.

Sau khi có quyết định, người chăm sóc nên giữ toàn bộ giấy tờ. Cũng nên kiểm tra Versicherungsverlauf tại Deutsche Rentenversicherung sau một thời gian để chắc chắn các khoản đóng đã được ghi nhận đúng.

Trường hợp đã đến tuổi nghỉ hưu

Người đang nhận Altersvollrente được đóng Beiträge đến hết tháng đạt Regelaltersgrenze. Sau mốc này, nếu tiếp tục nhận Vollrente, thông thường sẽ không phát sinh khoản đóng hưu trí mới từ hoạt động chăm sóc.

Người nhận Teilrente có thể rơi vào quy định khác. Vì vậy, trước khi đổi từ Vollrente sang Teilrente, hoặc ngược lại, nên hỏi trực tiếp Deutsche Rentenversicherung. Một thay đổi nhỏ trong loại lương hưu có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp tục tích lũy quyền lợi.

Tạm nghỉ chăm sóc hoặc đi nghỉ

Người chăm sóc cũng có thể cần nghỉ dưỡng, đi xa hoặc tạm ngừng chăm sóc trong thời gian ngắn. Theo quy định áp dụng cho năm 2026, Beiträge zur Rentenversicherung và Arbeitslosenversicherung vẫn có thể được tiếp tục trong thời gian Pflegeperson nghỉ tối đa 8 tuần trong một năm dương lịch.

Quy định này giúp người chăm sóc không bị mất bảo vệ xã hội chỉ vì một khoảng nghỉ ngắn. Tuy nhiên, từng trường hợp vẫn nên báo rõ với Pflegekasse, nhất là khi việc chăm sóc bị gián đoạn dài hơn hoặc có người khác thay thế.

Ngoài hưu trí, người chăm sóc còn được bảo vệ gì?

Người chăm sóc tư nhân đủ điều kiện còn được bảo hiểm tai nạn theo luật định trong quá trình chăm sóc. Bảo vệ này cũng có thể bao gồm đường đi trực tiếp đến nơi chăm sóc và đường về, nếu đáp ứng điều kiện liên quan.

Trong một số trường hợp, Pflegekasse cũng đóng Arbeitslosenversicherung. Điều này đặc biệt đáng chú ý với người phải giảm mạnh giờ làm hoặc rời công việc để chăm người thân. Không phải ai cũng thuộc diện này, nên cần kiểm tra riêng theo hồ sơ.

Danh sách kiểm tra nhanh cho người chăm sóc

• Người được chăm sóc đã có Pflegegrad từ 2 trở lên chưa?
• Việc chăm sóc có đạt ít nhất 10 giờ mỗi tuần không?
• 10 giờ đó có được phân bổ trên tối thiểu 2 ngày trong tuần không?
• Người chăm sóc có làm việc có thu nhập không quá 30 giờ mỗi tuần không?
• Nếu nhiều người cùng chăm, tất cả Pflegeperson đã được khai với Pflegekasse chưa?
• Nếu chăm nhiều người, thời gian chăm sóc đã được cộng và ghi rõ chưa?
• Đã yêu cầu mẫu Fragebogen zur Zahlung der Beiträge zur sozialen Sicherung für nicht erwerbsmäßig tätige Pflegepersonen chưa?
• Đã nhận quyết định bằng văn bản của Pflegekasse chưa?
• Đã kiểm tra Versicherungsverlauf tại Deutsche Rentenversicherung chưa?

Điểm cần nhớ

Chăm sóc người thân tại nhà không chỉ là chuyện gia đình. 

Với người phải giảm việc hoặc hạn chế thu nhập, đó còn là vấn đề an sinh dài hạn. Quyền được Pflegekasse đóng Beiträge zur Rentenversicherung giúp giảm phần nào thiệt thòi trong hồ sơ hưu trí.

Ba điều kiện cần nhìn trước tiên là Pflegegrad từ 2 trở lên, chăm sóc ít nhất 10 giờ trên tối thiểu 2 ngày mỗi tuần, và làm việc có thu nhập không quá 30 giờ mỗi tuần. 

Nếu các điểm này phù hợp, người chăm sóc nên yêu cầu Pflegekasse kiểm tra ngay, thay vì chờ đến khi nghỉ hưu mới phát hiện thiếu thời gian đóng.

Kết luận thực tế rất rõ: đừng chỉ lo hồ sơ Pflegegrad cho người được chăm sóc. 

Hãy khai đúng cả người đang chăm sóc. Một mẫu đơn và vài dòng xác nhận giờ chăm sóc có thể tạo ra quyền lợi hưu trí đáng kể trong nhiều năm sau.

Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Báo TINTUCVIETDUC - Trang tiếng Việt nhiều người xem nhất tại Đức

- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -

TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC