Từ tháng 7/2026, Bürgergeld được đổi thành Grundsicherungsgeld, kéo theo cách áp dụng nghĩa vụ hợp tác với Jobcenter chặt chẽ hơn. Với cha mẹ có con nhỏ, mốc trẻ hoàn thành tháng thứ 14 là điểm cần đặc biệt chú ý, nhưng không đồng nghĩa với việc phải đi làm toàn thời gian.
Từ ngày 1/7/2026, chế độ Bürgergeld được thay bằng Grundsicherungsgeld trong hệ thống hỗ trợ cơ bản dành cho người tìm việc tại Đức. Việc đổi tên không chỉ mang tính hình thức. Một số quy định về nghĩa vụ hợp tác, tư vấn việc làm, tham gia biện pháp hội nhập và quay lại thị trường lao động cũng được áp dụng nghiêm hơn.
Với các gia đình đang nhận Grundsicherung, câu hỏi thường gặp là: khi con đủ 15 tháng tuổi, cha hoặc mẹ có bắt buộc phải đi làm hay không. Đây là vấn đề dễ bị hiểu sai, nhất là khi nhiều người nghĩ rằng trẻ dưới ba tuổi thì cha mẹ hoàn toàn được miễn nghĩa vụ lao động.
Câu trả lời ngắn gọn là: không có quy định nào nói rằng cứ con đủ 15 tháng thì cha hoặc mẹ phải đi làm Vollzeit. Nhưng từ thời điểm trẻ hoàn thành tháng thứ 14, Jobcenter có thể bắt đầu xem xét việc tư vấn, giới thiệu việc làm hoặc yêu cầu tham gia các biện pháp hội nhập, nếu việc chăm sóc trẻ đã được bảo đảm.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Mốc pháp lý nằm ở việc trẻ hoàn thành tháng thứ 14
Căn cứ quan trọng nằm tại § 10 Abs. 1 Nr. 3 SGB II. Theo quy định này, một công việc có thể bị coi là không phù hợp nếu việc nhận việc gây ảnh hưởng đến quá trình nuôi dạy con.
Điểm mới cần hiểu đúng là mốc thời gian liên quan đến việc chăm sóc trẻ. Luật không viết theo cách đơn giản là “đủ 15 tháng phải đi làm”, mà đặt trọng tâm vào việc trẻ đã hoàn thành tháng thứ 14 hay chưa và Betreuung, tức hình thức chăm sóc trẻ, đã được bảo đảm hay chưa.
- Trước khi trẻ hoàn thành tháng thứ 14, việc cha hoặc mẹ ở nhà chăm con thường vẫn được xem xét trong phạm vi bảo vệ quá trình nuôi dạy trẻ.
- Sau khi trẻ hoàn thành tháng thứ 14, việc nuôi dạy trẻ về nguyên tắc không còn được coi là bị ảnh hưởng nếu đã có Betreuung phù hợp.
Vì vậy, trong thực tế, nhiều người gọi đây là mốc trẻ đủ 15 tháng tuổi. Tuy nhiên, cách diễn đạt chính xác hơn về mặt pháp lý là trẻ đã hoàn thành tháng thứ 14.
Kể từ mốc này, Jobcenter có thể mời cha hoặc mẹ đến làm việc về các nội dung như tư vấn nghề nghiệp, tìm việc, học tiếng Đức, tham gia Integrationskurs, học nghề, nâng cao trình độ hoặc chuẩn bị từng bước để quay lại thị trường lao động.
- Tư vấn việc làm tại Jobcenter.
- Giới thiệu vị trí việc làm phù hợp.
- Tham gia khóa học tiếng Đức hoặc Integrationskurs.
- Tham gia Qualifizierung để nâng cao kỹ năng.
- Tìm Ausbildung nếu phù hợp với hoàn cảnh gia đình.
- Lập kế hoạch quay lại thị trường lao động theo từng bước.
Không có chuyện tự động phải làm 40 giờ mỗi tuần
Mốc 14 hoặc 15 tháng không phải là “công tắc” khiến cha mẹ đang nhận Grundsicherung lập tức phải đi làm đủ 40 giờ mỗi tuần. Luật không quy định như vậy.
Jobcenter vẫn phải xem xét từng hoàn cảnh cụ thể. Việc đánh giá không thể chỉ dựa vào tuổi của trẻ, mà còn phải tính đến điều kiện chăm sóc, thời gian giữ trẻ, đường đi làm, giờ làm việc và khả năng bố trí công việc.
- Trẻ được nhận giữ tại Kita hoặc Kindertagespflege bao nhiêu giờ mỗi ngày.
- Khoảng cách và thời gian di chuyển từ nhà đến nơi làm việc.
- Giờ bắt đầu và kết thúc ca làm.
- Khả năng nhận việc Teilzeit thay vì Vollzeit.
- Khả năng làm việc theo giờ linh hoạt.
- Tình trạng sức khỏe của trẻ.
- Nhu cầu đặc biệt về chăm sóc, phát triển hoặc trị liệu của trẻ.
- Khả năng sử dụng các hình thức Betreuung khác ngoài Kita.
Ví dụ, nếu Kita chỉ giữ trẻ từ 8 giờ đến 14 giờ, nhưng Jobcenter giới thiệu một công việc từ 8 giờ đến 17 giờ, lại thêm thời gian đi lại, cha hoặc mẹ cần trình bày rõ tình hình. Trong trường hợp đó, không thể mặc nhiên kết luận rằng người này phải làm đủ tám tiếng mỗi ngày.
Điểm quan trọng là phải nói cụ thể, có bằng chứng và có phương án. Câu trả lời chung chung như “không đi làm được” thường không đủ. Ngược lại, nếu trình bày rõ số giờ Betreuung, lịch sinh hoạt của trẻ và khả năng làm Teilzeit, Jobcenter có cơ sở để xem xét thực tế hơn.
Trẻ từ một tuổi có quyền được chăm sóc, nhưng không phải lúc nào cũng có chỗ ngay
Theo § 24 SGB VIII, trẻ từ khi hoàn thành một tuổi đến trước khi đủ ba tuổi có quyền được hỗ trợ chăm sóc sớm tại Kita hoặc Kindertagespflege. Đây là quyền pháp lý quan trọng đối với các gia đình có con nhỏ.
Tuy nhiên, quyền này không đồng nghĩa với việc cha mẹ chắc chắn nhận được ngay một chỗ Kita đúng mong muốn. Trên thực tế, nhiều nơi tại Đức thiếu chỗ giữ trẻ, nhất là tại các thành phố lớn hoặc khu vực có nhu cầu cao.
- Không phải lúc nào cũng có chỗ tại cơ sở cha mẹ mong muốn.
- Không phải lúc nào cũng có chỗ gần nhà.
- Không phải lúc nào giờ giữ trẻ cũng phù hợp với giờ làm việc.
- Không phải lúc nào số giờ Betreuung cũng đủ để cha hoặc mẹ làm Vollzeit.
- Không phải lúc nào Kindertagespflege cũng có người nhận trẻ vào đúng thời điểm cần thiết.
Vì vậy, gia đình không nên đợi đến khi nhận thư mời của Jobcenter mới bắt đầu tìm chỗ giữ trẻ. Việc đăng ký sớm tại Kita, Krippe hoặc Kindertagespflege giúp cha mẹ chủ động hơn, đặc biệt khi con sắp tròn một tuổi hoặc tiến gần mốc 14 đến 15 tháng.
Nếu đã có chỗ giữ trẻ, cha mẹ cũng cần kiểm tra kỹ khung giờ thực tế. Một chỗ Kita vài tiếng buổi sáng không nhất thiết đủ để đáp ứng yêu cầu của một công việc cả ngày.
Không tìm được chỗ Kita thì phải giữ bằng chứng
Nếu cha mẹ đã chủ động tìm Betreuung nhưng chưa được nhận chỗ, việc lưu giữ giấy tờ là rất cần thiết. Đây có thể là căn cứ quan trọng khi làm việc với Jobcenter.
Jobcenter thường không thể tự biết gia đình đã liên hệ bao nhiêu nơi, bị từ chối ra sao hoặc đang chờ danh sách nào. Người nhận Grundsicherung nên chuẩn bị hồ sơ rõ ràng để chứng minh mình đã cố gắng tìm giải pháp chăm sóc trẻ.
- Đơn đăng ký Kita hoặc Krippe.
- Email trao đổi với các cơ sở giữ trẻ.
- Xác nhận đã nộp hồ sơ hoặc đã được đưa vào danh sách chờ.
- Thư từ chối nhận trẻ.
- Thông tin về khung giờ Betreuung được đề nghị.
- Trao đổi với Jugendamt.
- Hồ sơ liên quan đến Kindertagespflege.
- Ghi chú về các cuộc gọi, lịch hẹn hoặc phản hồi từ cơ sở giữ trẻ.
Những tài liệu này giúp chứng minh rằng việc chưa đi làm hoặc chưa thể nhận một công việc cụ thể không phải do cha mẹ thiếu hợp tác. Lý do nằm ở việc Betreuung chưa được bảo đảm hoặc chưa đủ để tương thích với công việc.
Cha mẹ đơn thân cần trình bày kỹ hoàn cảnh riêng
Cha hoặc mẹ đơn thân, tức Alleinerziehende, thường chịu áp lực lớn hơn khi phải cân bằng giữa chăm con và đi làm. Không có người thứ hai hỗ trợ thường xuyên, việc nhận ca sớm, ca muộn hoặc làm toàn thời gian có thể rất khó thực hiện.
Khi làm việc với Jobcenter, cha mẹ đơn thân nên mô tả đầy đủ tình hình thực tế. Không nên chỉ trả lời ngắn gọn rằng “có thể đi làm” hoặc “không thể đi làm”, vì cách nói này dễ dẫn đến đánh giá thiếu chính xác.
Những điểm cần nêu rõ gồm giờ đưa đón trẻ, số giờ Kita, người có thể hỗ trợ trong trường hợp khẩn cấp, tình trạng sức khỏe của trẻ, thời gian đi lại và khả năng nhận việc bán thời gian.
- Công việc Teilzeit hoặc công việc có giờ làm linh hoạt.
- Ausbildung theo hình thức Teilzeit.
- Qualifizierung phù hợp với lịch chăm con.
- Coaching dành cho cha mẹ đơn thân.
- Hỗ trợ tìm chỗ Betreuung.
- Fallmanagement nếu gia đình có khó khăn đặc biệt.
Mục tiêu của Jobcenter không nhất thiết phải là đưa cha hoặc mẹ vào ngay một công việc Vollzeit. Hướng phù hợp hơn trong nhiều trường hợp là xây dựng lộ trình từng bước, dựa trên khả năng chăm sóc con và điều kiện thực tế của gia đình.
Không nên bỏ qua Termin của Jobcenter
Người nhận Grundsicherung có nghĩa vụ hợp tác với Jobcenter. Nếu nhận được thư mời Termin, cha hoặc mẹ nên đến đúng hẹn.
Nếu có lý do chính đáng không thể tham dự, cần liên hệ với Jobcenter càng sớm càng tốt. Khi được yêu cầu, nên cung cấp bằng chứng, chẳng hạn giấy hẹn bác sĩ, giấy xác nhận trẻ ốm hoặc tài liệu liên quan đến tình huống khẩn cấp.
Việc tự ý vắng mặt, không phản hồi thư hoặc bỏ qua yêu cầu của Jobcenter có thể gây hậu quả tài chính. Trong một số trường hợp, vi phạm nghĩa vụ hợp tác có thể khiến khoản Regelbedarf bị giảm.
Nếu vi phạm nhiều lần, mức giảm có thể lên tới 30%. Riêng việc không đến Termin mà không có lý do chính đáng cũng có thể dẫn đến mức giảm theo quy định.
Do đó, ngay cả khi cho rằng yêu cầu của Jobcenter không phù hợp, cha mẹ vẫn nên phản hồi bằng văn bản hoặc đến trao đổi trực tiếp. Im lặng thường là lựa chọn bất lợi nhất.
Grundsicherungsgeld là tên mới, không phải một chế độ hoàn toàn tách biệt
Từ ngày 1/7/2026, Grundsicherungsgeld thay thế tên gọi Bürgergeld trong hệ thống Grundsicherung für Arbeitsuchende. Người đang nhận hỗ trợ không phải nộp lại đơn chỉ vì tên gọi chế độ thay đổi.
Về nguyên tắc, hồ sơ đang xử lý, người phụ trách và các biện pháp đang thực hiện vẫn tiếp tục. Việc đổi tên không có nghĩa quyền lợi tự động chấm dứt hoặc mọi thủ tục phải bắt đầu lại từ đầu.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, một số văn bản, mẫu thư hoặc thông tin hành chính vẫn có thể còn dùng thuật ngữ Bürgergeld. Sự xuất hiện của tên cũ trên giấy tờ không nhất thiết là lỗi hồ sơ.
Tuy vậy, người nhận hỗ trợ nên đọc kỹ mọi thư từ Jobcenter. Nội dung quan trọng thường nằm ở thời hạn, yêu cầu hợp tác, lịch Termin, nghĩa vụ cung cấp giấy tờ hoặc thông báo về biện pháp hội nhập.
Gia đình nên chuẩn bị gì khi con sắp đến mốc 14 đến 15 tháng?
Cha mẹ đang nhận Grundsicherung nên chuẩn bị sớm, thay vì chờ đến khi Jobcenter yêu cầu. Việc chuẩn bị tốt giúp giảm rủi ro bị đánh giá là thiếu hợp tác và giúp gia đình có tiếng nói rõ hơn khi bàn về khả năng đi làm.
- Tìm Kita, Krippe hoặc Kindertagespflege càng sớm càng tốt.
- Đăng ký tại nhiều cơ sở nếu khu vực đang thiếu chỗ.
- Lưu lại toàn bộ email, đơn đăng ký, xác nhận và thư từ chối.
- Giữ liên lạc với Jugendamt nếu chưa tìm được chỗ phù hợp.
- Tham dự mọi Termin của Jobcenter.
- Trình bày rõ số giờ Betreuung thực tế của trẻ.
- Thông báo nếu chỉ có thể làm Teilzeit.
- Nêu rõ nhu cầu về giờ làm linh hoạt nếu có.
- Thông báo vấn đề sức khỏe, phát triển hoặc nhu cầu đặc biệt của trẻ.
- Không tự ý từ chối mọi đề nghị của Jobcenter mà không giải thích.
- Không bỏ qua thư, thời hạn hoặc yêu cầu cung cấp giấy tờ.
- Nếu quyết định của Jobcenter bị cho là không phù hợp, nên tìm tư vấn về Sozialrecht.
Một điểm nên làm là chuẩn bị bảng thời gian trong ngày. Ví dụ: giờ đưa con đến Kita, giờ đón con, thời gian di chuyển, khung giờ có thể làm việc, ngày trẻ có lịch bác sĩ hoặc trị liệu. Bảng này giúp cuộc trao đổi với Jobcenter cụ thể hơn.
Điều cần hiểu đúng về mốc 15 tháng
Con đủ 15 tháng không có nghĩa cha hoặc mẹ tự động phải đi làm Vollzeit. Đây là cách hiểu quá đơn giản và không phản ánh đúng tinh thần của quy định.
Tuy nhiên, sau khi trẻ hoàn thành tháng thứ 14, Jobcenter có thể đưa cha mẹ đang nhận Grundsicherung vào quá trình tư vấn, Vermittlung và chuẩn bị quay lại thị trường lao động, nếu việc chăm sóc trẻ đã được bảo đảm.
Cách nghĩ rằng “con chưa đủ ba tuổi thì cha mẹ chắc chắn không phải đi làm” cũng không còn chính xác trong mọi trường hợp. Việc đánh giá phụ thuộc vào toàn bộ hoàn cảnh: có chỗ Kita hay chưa, số giờ Betreuung là bao nhiêu, đường đi làm mất bao lâu, công việc có phù hợp giờ chăm con không, có thể làm Teilzeit không và trẻ có nhu cầu đặc biệt nào hay không.
Với các gia đình nhận Grundsicherung, điều quan trọng nhất là chủ động. Tìm chỗ giữ trẻ sớm, giữ đầy đủ bằng chứng, trả lời thư của Jobcenter đúng hạn và trình bày hoàn cảnh bằng thông tin cụ thể. Khi đó, việc quay lại thị trường lao động có thể được xây dựng theo lộ trình thực tế hơn, thay vì trở thành áp lực đột ngột lên cha mẹ và trẻ nhỏ.
Bài viết giải thích quy định chung theo thông tin pháp lý hiện hành tại thời điểm tháng 8/2026, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
