Dường như đứng về phía sai lầm của lịch sử: Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: picture alliance / dts-Agentur)
Tổng thống Ukraina Zelensky vừa đưa ra một câu trả lời mà Tổng thống Mỹ Trump khó có thể bỏ qua. Khi được hỏi liệu ông có chấp nhận tuyến mặt trận hiện tại hay không, ông đáp gọn: "Có".
Đó là phát biểu trong một cuộc phỏng vấn trên Fox News, kênh truyền hình thường được xem là gần gũi với Tổng thống Mỹ. Zelensky nói rằng các cuộc chiến đấu cần được đóng băng ngay tại vị trí hiện nay. Ông nhấn mạnh đây không phải lập trường mới, mà là điều ông đã duy trì trong nhiều năm.
Phát biểu này đến ngay sau chuyến thăm Moskau của nhà ngoại giao Mỹ Steve Witkoff. Nó cũng đi ngược lại nhận định mà Trump từng lặp lại nhiều lần: rằng Zelensky nói muốn một thỏa thuận, nhưng thực tế lại không muốn.
Trump vẫn đổ lỗi cho Kyiv
Tuần trước, Trump khẳng định: "Zelensky nói ông ấy muốn một thỏa thuận, nhưng ông ấy không muốn". Đây không phải lần đầu người đứng đầu Nhà Trắng đặt câu hỏi về ý chí hòa bình của Ukraina.
Nhưng câu trả lời "Có" của Zelensky đặt vấn đề theo cách rất trực tiếp. Nếu Ukraina sẵn sàng ngừng bắn ngay, thì điều gì đang ngăn cuộc chiến kết thúc?
Theo lập luận được nêu trong cuộc phỏng vấn, câu trả lời nằm ở Moskau. Nga đang kiên quyết chiếm toàn bộ các vùng miền đông Ukraina, đặc biệt là Donbass. Vì vậy, để tiến gần một lệnh ngừng bắn hoặc một hiệp định hòa bình, áp lực cần phải hướng về Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Điều đó, theo bài viết, chưa xảy ra. Trong khi đó, Trump tiếp tục gây sức ép lên Zelensky để chấm dứt chiến tranh.
Donbass: mục tiêu mà Nga chưa đạt được
Donbass gồm hai tỉnh Luhansk và Donetsk. Quân Nga đã gần như kiểm soát hoàn toàn Luhansk. Tại Donetsk, họ vẫn thiếu khoảng 20 phần trăm lãnh thổ.
Thực tế chiến trường gần đây càng khiến mục tiêu này trở nên xa hơn với Moskau. Phía bắc Lyman, quân Ukraina đã thực hiện chiến dịch Vivaldi thành công, buộc lực lượng Nga rút khỏi hàng trăm kilômét vuông đất.
Chuyên gia quân sự Nico Lange nhận định với ntv.de rằng, ở chính mặt trận, nơi được xem là trọng tâm của cuộc chiến, Nga "năm nay không đạt được gì cả".
Điều đó giải thích vì sao Putin muốn đạt mục tiêu qua bàn đàm phán. Một lệnh ngừng bắn ngay lập tức mà không có Donbass sẽ khiến lãnh đạo Điện Kremlin trông như kẻ thua cuộc, sau nhiều năm tấn công khu vực này từ năm 2014.
Vì sao Ukraina không từ bỏ Donbass
Việc Ukraina từ chối nhượng bộ Donbass không chỉ xuất phát từ cảm xúc. Luật Ukraina loại trừ việc nhượng bộ lãnh thổ vĩnh viễn. Ngay cả phương án tạm thời giao đất cũng thiếu sự ủng hộ trong dân chúng, giới chính trị và trong hàng ngũ quân đội.
Còn có một lý do quân sự rõ ràng. Nếu mất Donbass, quân Nga sẽ có lợi thế lớn để tiến về hướng Kyiv.
Ukraina đã mất nhiều thời gian xây dựng vành đai phòng thủ ở Donetsk, với hào và bãi mìn bao quanh bốn thành phố gần như chạy song song: Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka và Kostiantynivka. Nếu chiến sự kéo dài, quân Nga có thể phải vấp phải hàng rào phòng thủ này trong nhiều năm.
Sau bốn thành phố đó, địa hình lại khó phòng thủ hơn nhiều. Không có các đô thị tương đương để làm điểm tựa.
Đại tá Markus Reisner từng nói với ntv.de: "Nếu người Nga có được Donbass, họ có thể hành quân và sẽ đứng trước vùng đất trống. Trong một chiến dịch quân sự tiếp theo, họ có thể tiến về phía tây mà không gặp trở ngại".
Nguy cơ Nga phá vỡ ngừng bắn
Ngay cả khi Ukraina chấp nhận từ bỏ Donbass, rủi ro vẫn không biến mất. Moskau đã phá vỡ mọi lệnh ngừng bắn toàn phần hoặc một phần trong những năm qua.
Bài viết nhận định rằng lừa dối, nói sai và thao túng là hoạt động thường ngày của Điện Kremlin. Vì vậy, việc rút khỏi một khu vực phòng thủ vững chắc chỉ vì hy vọng ngừng bắn có thể trở thành một trong những sai lầm lớn nhất trong lịch sử Ukraina, nếu quân Nga tiếp tục tấn công và tiến sâu về phía tây.
Nhiều dấu hiệu cho thấy Moskau có thể làm đúng điều đó. Bên cạnh Donbass, Nga còn nhắm tới hai tỉnh Cherson và Zaporizhzhia, nơi họ mới chỉ chiếm một phần.
Quân Nga cũng từng tiến vào Kharkiv và Zaporizhzhia. Năm 2022, họ còn tiến sát Kyiv trong một giai đoạn.
Đại diện Điện Kremlin nhiều lần để lộ tham vọng lớn hơn: chiếm toàn bộ Ukraina, loại bỏ chính quyền Zelensky và yêu cầu Ukraina phi quân sự hóa trên diện rộng.
Putin có đang nắm Trump trong tay?
Theo bài viết, Điện Kremlin chưa từng sẵn sàng thỏa hiệp từ năm 2022. Ngược lại, Kyiv đã thể hiện sự sẵn sàng đó. Chính quyền Mỹ cũng biết rõ điều này, cũng như tình hình quân sự tại Donbass.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong một video trên Breitbart, gọi phần lãnh thổ Donetsk còn do Ukraina kiểm soát là "trọng tâm của xung đột". Ông nói đây là tuyến phòng thủ cuối cùng: "Nếu họ từ bỏ tuyến này, sẽ không còn gì để bảo vệ Kyiv".
Tuy vậy, Trump vẫn tiếp tục gây áp lực lên Zelensky nhiều hơn là lên Putin.
Chuyên gia an ninh Frank Umbach nói với ntv rằng Putin thấy Trump "đã đổi bên" và đang đứng gần Nga hơn bao giờ hết. Ông nhắc đến thương vụ diesel, việc dỡ bỏ trừng phạt, các hạn chế với Starshield và Starlink, việc thiếu cảnh báo sớm, cũng như thông tin từ truyền thông Mỹ về việc chặn giao tên lửa Patriot.
Putin cảm thấy quan điểm thế giới của mình được xác nhận. Ông đã nói từ năm 2022 rằng chỉ cần kiên trì đủ lâu, vì các nền dân chủ châu Âu yếu. Vì vậy, không có lý do để ông thỏa hiệp ngay lúc này.
Câu hỏi chưa có lời giải
Một số đánh giá còn đi xa hơn, cho rằng Tổng thống Mỹ hoàn toàn nằm trong tay Moskau. Cựu ứng viên tổng thống Mỹ Hillary Clinton, người từng cảnh báo năm 2016 rằng Trump có thể trở thành con rối của Putin, mới đây nói trong podcast của nhà báo Kara Swisher rằng Điện Kremlin có thể đang giữ những tài liệu nhạy cảm về ông.
Bà gợi ý đến ảnh hoặc video có thể gây tổn hại, đồng thời ám chỉ việc công bố toàn bộ hồ sơ liên quan đến Jeffrey Epstein có thể gây chấn động.
Đó là những suy đoán chưa được chứng minh. Nhưng câu hỏi cốt lõi vẫn hiện hữu: nếu Zelensky đã đồng ý ngừng bắn ngay, thì ai đang thực sự từ chối hòa bình?
Cho đến nay, hành động của Nga ở Donbass và yêu sách của Moskau cho thấy câu trả lời không nằm ở Kyiv. Một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi cả hai bên thực sự muốn giữ nó. Còn nếu chỉ một bên muốn, thì đó không phải là hòa bình, mà là thời gian để chiến sự tiếp diễn.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: DPA/ ntv.de
