Đảng Sự lựa chọn khác cho nước Đức (AfD) muốn thay đổi điều kiện tiếp cận trợ cấp xã hội đối với người nước ngoài. Theo chương trình tranh cử của đảng, người nhập cư phải làm việc và đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Đức ít nhất 10 năm mới đủ điều kiện nhận trợ cấp bảo đảm sinh hoạt.
Đồng chủ tịch AfD Alice Weidel còn đưa ra quan điểm cứng rắn hơn khi tuyên bố người nước ngoài tại Đức sẽ không còn được hưởng các khoản trợ cấp xã hội. Đề xuất này hiện chưa trở thành luật, nhưng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người nhập cư nếu được đưa vào chính sách chính thức.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
AfD muốn siết điều kiện nhận trợ cấp
Trong chương trình tranh cử, AfD đề xuất thay thế khoản trợ cấp công dân (Bürgergeld) bằng một chế độ bảo đảm sinh hoạt cơ bản có định hướng thúc đẩy người nhận quay lại thị trường lao động.
Theo phương án này, người nước ngoài chỉ được tiếp cận khoản hỗ trợ khi đã có ít nhất 10 năm làm việc và đóng góp vào các quỹ bảo hiểm xã hội tại Đức. Như vậy, thời gian cư trú đơn thuần không đủ để đáp ứng điều kiện. Người lao động phải chứng minh quá trình tham gia hệ thống an sinh thông qua công việc thuộc diện đóng bảo hiểm bắt buộc.
Alice Weidel từng phát biểu trên kênh truyền hình n-tv rằng người nước ngoài sinh sống tại Đức sẽ không còn được hưởng trợ cấp xã hội. Bà nhấn mạnh đảng muốn loại bỏ những khoản hỗ trợ này đối với nhóm đối tượng nói trên.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tuyên bố chính trị và quy định pháp luật. Những phát biểu của bà Weidel cùng đề xuất trong chương trình tranh cử chưa tự động tạo ra nghĩa vụ pháp lý đối với người nhập cư.
Chính sách trợ cấp tại Đức đã thay đổi
Bürgergeld từng là khoản hỗ trợ cơ bản dành cho những người đủ điều kiện nhưng không có đủ thu nhập để trang trải cuộc sống. Chính sách này cũng hỗ trợ người thất nghiệp trong quá trình tìm việc và tham gia các chương trình hòa nhập thị trường lao động.
Hệ thống trợ cấp này hướng tới việc bảo đảm mức sống tối thiểu cho những người gặp khó khăn về tài chính. Người nhận phải đáp ứng các điều kiện về thu nhập, tài sản, nơi cư trú và khả năng lao động theo quy định.
Chính phủ liên bang Đức sau đó đã thay thế Bürgergeld bằng chế độ bảo đảm sinh hoạt mới (Neue Grundsicherung). Sự thay đổi này cho thấy chính sách an sinh đang tiếp tục được điều chỉnh, nhưng không đồng nghĩa với việc toàn bộ đề xuất của AfD đã được thông qua.
Đây là điểm cần lưu ý khi đánh giá quyền lợi của người nước ngoài. Những điều kiện đang áp dụng theo pháp luật phải được phân biệt rõ với phương án mà một đảng chính trị muốn thực hiện nếu có cơ hội tham gia điều hành chính phủ.
Người Việt tại Đức có thể chịu tác động ra sao?
Đề xuất thời hạn đóng bảo hiểm 10 năm đặc biệt đáng quan tâm đối với cộng đồng người Việt đang sinh sống và làm việc tại Đức. Nhiều người sang Đức theo diện lao động, học nghề hoặc đoàn tụ gia đình với kế hoạch xây dựng cuộc sống lâu dài.
Những người mới sang Đức thường cần một khoảng thời gian để ổn định công việc và tài chính. Người đang học nghề (Ausbildung) cũng phải trải qua nhiều năm đào tạo trước khi có thể làm việc toàn thời gian.
Nếu điều kiện 10 năm được áp dụng theo cách AfD đề xuất, nhóm lao động chưa tích lũy đủ thời gian đóng bảo hiểm có thể gặp khó khăn khi cần trợ cấp. Người vừa mất việc, người phải gián đoạn công việc vì lý do gia đình hoặc người chưa hoàn thành quá trình học nghề cũng có thể bị ảnh hưởng.
Rủi ro tài chính không chỉ xuất hiện khi thất nghiệp. Bệnh tật, tai nạn, mất khả năng lao động hoặc những biến cố trong gia đình đều có thể khiến một người cần đến sự hỗ trợ của hệ thống an sinh.
Đối với người nhập cư, khả năng tiếp cận các khoản hỗ trợ còn liên quan đến loại giấy phép cư trú và tình trạng pháp lý. Không phải mọi người nước ngoài đều có cùng quyền lợi. Vì vậy, một quy định chung về thời gian đóng bảo hiểm cần được xem xét cùng những quy định hiện hành dành cho từng nhóm cư trú.
Tranh luận giữa đóng góp và quyền được bảo vệ
Đề xuất của AfD đặt ra vấn đề về mối quan hệ giữa nghĩa vụ đóng góp và quyền tiếp cận phúc lợi xã hội. Những người ủng hộ việc siết điều kiện thường quan tâm đến khả năng bảo vệ ngân sách công và quyền lợi của những người đã đóng thuế, bảo hiểm trong thời gian dài.
Họ cho rằng hệ thống trợ cấp cần khuyến khích người trong độ tuổi lao động tìm việc và tự bảo đảm cuộc sống. Việc giới hạn quyền hưởng trợ cấp theo thời gian đóng góp cũng có thể được xem là một cách gắn quyền lợi với nghĩa vụ tham gia hệ thống an sinh.
Ở chiều ngược lại, người nhập cư hợp pháp cũng phải đối mặt với những rủi ro kinh tế tương tự công dân Đức. Một người có thể mất việc dù đã tích cực làm việc, đóng thuế và tuân thủ pháp luật. Nếu không được tiếp cận mạng lưới hỗ trợ, họ có nguy cơ rơi vào tình trạng khó khăn kéo dài.
Vấn đề còn nằm ở cách xác định thời gian đóng bảo hiểm. Những khoảng thời gian học nghề, nghỉ chăm sóc con, nghỉ ốm hoặc chuyển đổi công việc có được tính hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều kiện. Đây là những chi tiết cần có quy định cụ thể nếu đề xuất trở thành một dự luật.
Với cộng đồng người Việt, sự khác biệt giữa đề xuất chính trị và luật đang có hiệu lực mang ý nghĩa thiết thực. Người lao động không nên mặc nhiên cho rằng mình sẽ mất quyền hưởng trợ cấp chỉ vì chưa đóng bảo hiểm đủ 10 năm. Quyền lợi thực tế vẫn phụ thuộc vào quy định hiện hành và tình trạng cư trú của từng người.
Đề xuất vẫn chưa trở thành luật
Hiện yêu cầu đóng bảo hiểm xã hội 10 năm đối với người nước ngoài là một định hướng chính sách của AfD, không phải điều kiện pháp lý đã có hiệu lực áp dụng chung tại Đức. Tuyên bố của Alice Weidel cũng chưa đồng nghĩa với việc các cơ quan chức năng có thể lập tức dừng chi trả trợ cấp cho người nước ngoài.
Nếu AfD muốn thực hiện đề xuất này, đảng cần đưa phương án vào quá trình xây dựng chính sách và lập pháp. Những thay đổi liên quan đến quyền hưởng an sinh sẽ phải được cụ thể hóa bằng quy định pháp luật, đồng thời xác định rõ đối tượng, điều kiện và thời điểm áp dụng.
Trong khi đó, hệ thống Neue Grundsicherung đã thay thế Bürgergeld theo chính sách của chính phủ liên bang. Những người đang sinh sống tại Đức cần căn cứ vào các quy định hiện hành để xác định quyền lợi của mình. Điều kiện 10 năm mà AfD đề xuất vẫn là vấn đề chính trị đang được tranh luận.
Minh Hoa - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: n-tv, AfD-Wahlprogramm
