Chính sách giảm thuế nhiên liệu được Đức tái áp dụng từ ngày 1/10, nhưng sau bốn tuần, người lái xe vẫn phải đối mặt với giá xăng dầu cao. Chính phủ liên bang dự kiến dành 2,5 tỷ euro cho biện pháp này, song hiệu quả đối với người tiêu dùng và nền kinh tế đang gây nhiều tranh cãi.
Khi chính sách có hiệu lực, nhiều người kỳ vọng giá nhiên liệu sẽ giảm xuống dưới mức 2 euro/lít. Đây được xem là ngưỡng tâm lý quan trọng đối với những người thường xuyên sử dụng ô tô. Các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cũng cam kết chuyển toàn bộ phần giảm thuế vào giá bán tại cây xăng.
Giới kinh doanh kỳ vọng chi phí nhiên liệu thấp hơn sẽ góp phần kiềm chế lạm phát và cải thiện sức mua. Tuy nhiên, những kết quả xuất hiện sau tháng đầu tiên chưa đáp ứng kỳ vọng đó. Giá xăng dầu có giảm nhưng vẫn ở mức cao, thậm chí một số nơi tiếp tục vượt 2 euro/lít.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Giảm thuế nhưng người dân chưa được hưởng lợi đầy đủ
Mức độ chuyển phần giảm thuế vào giá bán cũng khác nhau giữa các loại nhiên liệu. Đối với xăng, phần giảm thuế gần như được chuyển đầy đủ đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, với dầu diesel, mức chuyển giao không đạt tương tự.
Điều này khiến những người sử dụng xe chạy diesel chưa nhận được lợi ích tương xứng. Đây là nhóm người có thể bao gồm người lao động thường xuyên di chuyển, doanh nghiệp vận tải và những người sống tại khu vực thiếu phương tiện giao thông công cộng.
Giá nhiên liệu vẫn cao cũng làm giảm tác động tích cực mà chính sách được kỳ vọng mang lại. Người dân chưa có nhiều lý do để tăng chi tiêu, trong khi doanh nghiệp vẫn phải tính đến chi phí vận hành và vận chuyển hàng hóa.
Chính sách giảm thuế vì thế đang đối mặt với câu hỏi về hiệu quả sử dụng ngân sách. Khi giá bán tại cây xăng không giảm tương ứng với mức ưu đãi thuế, lợi ích thực tế không được phân bổ đồng đều giữa các nhóm người tiêu dùng.
2,5 tỷ euro và những phương án hỗ trợ khác
Khoản ngân sách 2,5 tỷ euro dành cho chính sách giảm thuế nhiên liệu trở thành trọng tâm của những chỉ trích. Những người phản đối cho rằng một phần đáng kể nguồn lực công đang mang lại lợi ích cho ngành nhiên liệu hóa thạch, thay vì trực tiếp giúp đỡ những hộ gia đình gặp khó khăn.
Các tập đoàn dầu mỏ cũng nằm trong chuỗi doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ chính sách. Đây là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch, ngành thường xuyên vấp phải chỉ trích vì tác động đến môi trường và quá trình chuyển đổi năng lượng.
Những người chỉ trích còn cho rằng nguồn thu ngân sách đang được sử dụng để giảm bớt áp lực chi phí do sự phụ thuộc vào dầu mỏ gây ra. Khi giá năng lượng biến động, người dân vẫn dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, các chuyên gia kinh tế, phe đối lập và cả một số thành viên chính phủ từng cảnh báo về những hạn chế của phương án giảm thuế đại trà. Họ cho rằng Đức có thể sử dụng khoản tiền này cho những biện pháp hỗ trợ trực tiếp và có mục tiêu rõ ràng hơn.
Một phương án được đề xuất là mở rộng hỗ trợ mua ô tô điện cho những người có thu nhập thấp. Chính sách này có thể giúp nhóm dân cư ít có khả năng tài chính tiếp cận phương tiện ít phát thải hơn.
Phương án khác là giảm thuế điện đang được thảo luận. Điện có vai trò ngày càng lớn trong quá trình chuyển đổi năng lượng, từ phương tiện giao thông đến hệ thống sưởi và các thiết bị phục vụ sinh hoạt.
Nếu giá điện giảm, người dân và doanh nghiệp có thể có thêm động lực chuyển sang sử dụng các công nghệ vận hành bằng điện. Tuy nhiên, hiệu quả của phương án này còn phụ thuộc vào mức giảm thực tế và cách chính sách được triển khai.
Ngoài ra, việc cải thiện giao thông công cộng cũng được xem là một hướng sử dụng ngân sách khác. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với người dân ở vùng nông thôn, nơi xe buýt và tàu hỏa chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đi lại.
Tranh cãi về thời điểm triển khai chính sách
Thời điểm tái áp dụng giảm thuế nhiên liệu cũng đặt ra những nghi vấn về động cơ chính trị. Chính sách có hiệu lực ngay trước các cuộc bầu cử tại Mecklenburg-Vorpommern và Berlin.
Những người chỉ trích cho rằng chính phủ muốn nhanh chóng xoa dịu sự bất mãn của những người lái xe trước ngày bỏ phiếu. Giá nhiên liệu cao đã trở thành vấn đề gây áp lực đối với nhiều hộ gia đình, đặc biệt là những người phụ thuộc vào ô tô để đi làm.
Giảm thuế nhiên liệu có thể tạo ra lợi ích tức thời trên hóa đơn tại cây xăng. Tuy nhiên, biện pháp này không giải quyết được nguyên nhân sâu xa khiến chi phí năng lượng tại Đức biến động và duy trì ở mức cao.
Đối với người dân sống ở những khu vực xa trung tâm, ô tô thường là phương tiện cần thiết để đi làm, đưa đón con cái và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khi giao thông công cộng chưa thuận tiện, họ khó có thể nhanh chóng chuyển sang những phương thức di chuyển khác.
Đây cũng là lý do các đề xuất đầu tư vào xe buýt, tàu hỏa và hỗ trợ phương tiện điện được đưa ra như những lựa chọn dài hạn. Những biện pháp này hướng đến giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thay vì chỉ giảm chi phí trong một khoảng thời gian nhất định.
Hiệu quả chính sách tiếp tục là vấn đề gây tranh luận
Sau một tháng, chính sách giảm thuế nhiên liệu chưa mang lại những thay đổi rõ rệt như kỳ vọng ban đầu. Người lái xe vẫn phải đối mặt với giá xăng dầu cao, trong khi tác động đến lạm phát và tâm lý mua sắm chưa thể hiện rõ.
Khoản ngân sách 2,5 tỷ euro cũng làm dấy lên tranh luận về cách phân bổ nguồn lực công. Một bên nhấn mạnh nhu cầu giảm ngay chi phí nhiên liệu cho người dân. Bên còn lại đặt câu hỏi liệu hỗ trợ đại trà có phải phương án phù hợp khi lợi ích không được chuyển đầy đủ đến người tiêu dùng.
Những bất mãn vì giá nhiên liệu chưa giảm đáng kể vẫn tồn tại tại các cây xăng. Tranh luận về chính sách cũng tiếp tục gắn với yêu cầu xây dựng một nền kinh tế ít phụ thuộc vào dầu mỏ và sử dụng ngân sách hiệu quả hơn.
Trong thời gian tới, vấn đề được đặt ra đối với chính phủ liên bang là đánh giá lại hiệu quả của chính sách giảm thuế và cách sử dụng nguồn lực công cho các biện pháp hỗ trợ người dân.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
