Số liệu cho thấy người trẻ mới ra trường gặp nhiều trở ngại, nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn gần tương đương giữa người tốt nghiệp đại học và người hoàn thành đào tạo nghề.
Người trẻ mới tốt nghiệp chịu sức ép lớn
Cơ quan Việc làm Liên bang Đức công bố số liệu về tình trạng thất nghiệp trong nhóm có trình độ đại học.
Trong 5 năm, số người thất nghiệp thuộc nhóm này tăng liên tục. Đến tháng 8/2026, con số đạt 372.000.
Nhóm dưới 30 tuổi chịu ảnh hưởng rõ rệt. Từ tháng 9/2021 đến tháng 9/2026, số người thất nghiệp có bằng đại học ở độ tuổi này tăng từ khoảng 23.000 lên 46.000 người. Diễn biến đó cho thấy tấm bằng không bảo đảm người mới ra trường tìm được việc ngay.
Người trẻ thường bước vào thị trường lao động khi chưa có nhiều kinh nghiệm và đang tìm vị trí đầu tiên. Khi doanh nghiệp giảm tuyển dụng, những cơ hội dành cho người mới có thể bị thu hẹp. Dù vậy, tổng số người thất nghiệp có bằng đại học không tự nói lên xác suất thất nghiệp của từng người.
Tỷ lệ thất nghiệp của hai con đường gần nhau
Thống kê năm 2025 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp ở người có bằng đại học là 3,3%. Với người có bằng đào tạo nghề được công nhận, tỷ lệ này là 3,6%. Khoảng cách giữa hai nhóm chỉ 0,3 điểm phần trăm.
Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp ở người không có bằng cấp nghề nghiệp lên tới 21,3%. Sự khác biệt cho thấy cả đại học lẫn đào tạo nghề đều gắn với cơ hội việc làm tốt hơn đáng kể so với việc thiếu chứng chỉ chuyên môn.
Đào tạo nghề tại Đức, thường gọi là Ausbildung, kết hợp học lý thuyết với thực hành tại doanh nghiệp. Người học thường chuẩn bị cho một nghề cụ thể, trong khi đại học thường cung cấp nền tảng học thuật và chuyên môn rộng hơn. Hai lộ trình phục vụ những công việc khác nhau, nên không thể chỉ dựa vào tỷ lệ chung để kết luận con đường nào tốt hơn.
Cơ hội việc làm khác nhau theo ngành
Tỷ lệ thất nghiệp của người tốt nghiệp đại học cũng thay đổi đáng kể giữa các lĩnh vực. Năm 2025, nhóm sư phạm, y khoa và nha khoa có tỷ lệ dưới 2%. Luật ghi nhận 3,3%, khoa học tự nhiên 3,6%, kỹ thuật 3,8% và khoa học nhân văn 4,7%.
Các con số này phản ánh khác biệt về nhu cầu tuyển dụng và chuyên môn giữa các ngành. Một văn bằng không có giá trị như nhau ở mọi lĩnh vực, cũng không thể thay thế kinh nghiệm hoặc kỹ năng mà vị trí cụ thể đòi hỏi.
Vì vậy, số người có bằng đại học thất nghiệp tăng không đồng nghĩa mọi ngành đều thiếu cơ hội. Tình hình phụ thuộc vào ngành học, trình độ chuyên môn và nhu cầu tuyển người tại từng thời điểm. Người mới tốt nghiệp cũng có thể cần thêm thời gian để tìm công việc phù hợp với chuyên môn.
Kinh tế yếu và thay đổi công nghệ
Cơ quan Việc làm Liên bang cho biết tình hình kinh tế khó khăn là nguyên nhân chính khiến thất nghiệp tăng trong nhóm có trình độ học vấn cao. Doanh nghiệp thận trọng hơn khi tuyển người, tạo thêm sức ép cho những ứng viên ít kinh nghiệm.
Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng đang làm thay đổi thị trường lao động. Cơ quan này không cho rằng AI sẽ xóa bỏ hoàn toàn các ngành nghề; thay vào đó, yêu cầu và tính chất công việc ở nhiều lĩnh vực sẽ biến đổi.
Những thay đổi đó có thể khiến một số kỹ năng trở nên quan trọng hơn, đồng thời làm nhiệm vụ trong những nghề hiện có khác đi. Với người mới ra trường, khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế của vị trí tuyển dụng vẫn là yếu tố cần thiết bên cạnh bằng cấp.
Thiếu lao động không đồng nghĩa thiếu mọi nghề
Đức vẫn thiếu lao động có tay nghề ở những vị trí cụ thể, dù số người thất nghiệp tăng. Nhu cầu tuyển thợ điện, thợ cơ khí, điều dưỡng hoặc kỹ thuật viên sưởi ấm, thông gió và điều hòa không khí không thể được đáp ứng đơn giản bằng nhân lực tốt nghiệp ngành khác.
Sự lệch nhau giữa kỹ năng người tìm việc có và yêu cầu của doanh nghiệp là một phần nguyên nhân khiến tình trạng thiếu người và thất nghiệp cùng tồn tại. Thị trường không chỉ cần số lượng lao động nhất định mà còn cần đúng chuyên môn, địa điểm và kỹ năng cho từng công việc.
Đại học phù hợp với những công việc cần nền tảng học thuật, nghiên cứu hoặc chuyên môn trình độ cao.
Đào tạo nghề có lợi thế thực hành và gắn trực tiếp với một nghề cụ thể. Số liệu năm 2025 cho thấy cả hai con đường đều có tỷ lệ thất nghiệp thấp, còn kết quả tìm việc phụ thuộc vào lĩnh vực và nhu cầu thực tế.
Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Nguồn: Cơ quan Việc làm Liên bang Đức; dpa và Tagesschau.
