Bộ Gia đình Đức đã từ bỏ phương án rút ngắn thời gian nhận trợ cấp nuôi con Elterngeld từ 14 tháng xuống 12 tháng.
Theo đề xuất cải cách mới, các bậc phụ huynh vẫn có thể nhận tối đa 14 tháng trợ cấp cơ bản, nhưng cách chia thời gian và mức hỗ trợ sẽ thay đổi đáng kể.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Đề xuất do Bộ trưởng Gia đình Karin Prien đưa ra đã được chuyển vào quá trình phối hợp nội bộ chính phủ. Đây vẫn là dự thảo cải cách, chưa phải luật đã được Quốc hội Liên bang thông qua; do đó, các mức tiền và thời điểm áp dụng cuối cùng có thể còn điều chỉnh.
Mô hình 4-6-4
Trọng tâm của cải cách là mô hình 4-6-4. Trong tổng cộng 14 tháng trợ cấp nuôi con cơ bản, mỗi người bố và người mẹ sẽ có bốn tháng cố định dành riêng cho mình. Sáu tháng còn lại do hai vợ chồng tự phân chia linh hoạt.
Mô hình này khác với quy định hiện hành. Hiện nay, hai phụ huynh cùng có 14 tháng trợ cấp cơ bản và có thể tự do phân bổ cho nhau; mỗi bên phải nhận tối thiểu hai tháng và tối đa 12 tháng.
Với đề xuất mới, bốn tháng cố định của mỗi người không thể chuyển cho bên kia. Quy định này nhằm bảo đảm cả mẹ và bố đều có khoảng thời gian thực sự nghỉ chăm con, thay vì một người nhận gần như toàn bộ thời gian trợ cấp.
Đối với gia đình đơn thân, đề xuất giữ nguyên quyền nhận tối đa 14 tháng trợ cấp nuôi con cơ bản. Nhóm này sẽ không bị ảnh hưởng bởi yêu cầu chia sẻ thời gian giữa hai phụ huynh.
Mức hỗ trợ thay đổi theo thời gian
Mức trợ cấp cũng được thiết kế lại theo hai giai đoạn. Trong bốn tháng cố định của mỗi phụ huynh, người nhận sẽ được hỗ trợ tới 80% thu nhập ròng trước khi sinh con. Mức này cao hơn tỷ lệ 65% thường áp dụng theo quy định hiện hành.
Trong sáu tháng còn lại, hai vợ chồng có thể phân chia theo nhu cầu công việc và chăm sóc con. Tuy nhiên, mức hỗ trợ cho giai đoạn này chỉ còn 50% thu nhập ròng.
Cách tính mới tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa các lựa chọn của gia đình.
Nếu bố mẹ chia sẻ đều thời gian nghỉ chăm con, mỗi người có thể hưởng giai đoạn hỗ trợ cao trong bốn tháng riêng của mình.
Ngược lại, nếu một người nghỉ lâu hơn, các tháng vượt quá mức cố định sẽ có tỷ lệ bù thu nhập thấp hơn.
Theo Bộ Gia đình, cách thiết kế này hướng tới việc đơn giản hóa thủ tục và tạo động lực để người bố tham gia chăm sóc con sớm hơn. Trên thực tế, nhiều gia đình tại Đức vẫn để người mẹ nghỉ chăm con trong thời gian dài, trong khi người bố quay lại công việc sớm.
Mức tối thiểu và tối đa tăng lên
Cải cách còn nâng hai mức trần của trợ cấp nuôi con cơ bản. Mức tối thiểu tăng từ 300 euro lên 330 euro mỗi tháng. Mức tối đa tăng từ 1.800 euro lên 1.900 euro mỗi tháng.
Đây là lần đầu hai mức này được điều chỉnh kể từ khi Elterngeld được đưa vào áp dụng năm 2007. Việc nâng mức tối thiểu đặc biệt có ý nghĩa với các gia đình có thu nhập thấp, người làm việc bán thời gian hoặc người chưa có thu nhập trước khi sinh con.
Với mức tối đa mới, những người có thu nhập ròng cao trước khi sinh có thể nhận nhiều hơn tới 100 euro mỗi tháng. Tuy nhiên, khoản trợ cấp vẫn tính dựa trên mức thu nhập thực tế của từng người, nên không phải mọi gia đình đều nhận được mức tối đa.
Hỗ trợ gia đình có nhiều con
Phụ cấp cho gia đình có nhiều con, gọi là Geschwisterbonus, cũng nằm trong phạm vi cải cách. Khoản này dành cho các gia đình có thêm trẻ nhỏ sống chung trong hộ gia đình, chẳng hạn khi gia đình có hai trẻ dưới ba tuổi hoặc ba trẻ trở lên dưới sáu tuổi.
Theo đề xuất mới, khoản phụ cấp này sẽ được chi trả trong thời gian dài hơn so với hiện nay. Quy định hiện hành gắn quyền nhận phụ cấp với độ tuổi của anh chị em trong nhà; khi trẻ lớn hết độ tuổi quy định, khoản bổ sung sẽ kết thúc.
Việc kéo dài thời gian chi trả có thể giúp các gia đình có con sát nhau về độ tuổi giảm bớt áp lực tài chính trong những năm đầu nuôi con. Đây là giai đoạn chi phí sinh hoạt tăng nhanh, trong khi một hoặc cả hai phụ huynh thường phải giảm giờ làm để chăm sóc trẻ.
Cho phép nhận trợ cấp cùng lúc
Một điểm thay đổi khác là hai phụ huynh có thể nhận trợ cấp nuôi con cơ bản cùng lúc mà không bị giới hạn thời gian như hiện nay. Theo quy định áp dụng cho trẻ sinh từ ngày 1/4/2024, hai người chỉ được nhận đồng thời tối đa một tháng trong năm đầu đời của trẻ.
Dưới mô hình mới, bố mẹ có thể cùng nghỉ và cùng nhận trợ cấp trong các tháng cố định, ví dụ trong bốn tháng đầu sau khi trẻ chào đời. Quy định này phù hợp với các gia đình muốn cùng nhau chăm sóc trẻ trong giai đoạn đầu, đặc biệt khi cả hai đều có việc làm.
Ý nghĩa với các gia đình
Đối với các gia đình có thu nhập trung bình, mô hình mới có thể mang lại lợi ích nếu cả hai phụ huynh cùng chia sẻ thời gian nghỉ chăm con. Một người bố nhận bốn tháng cố định sẽ được hỗ trợ 80% thu nhập ròng, thay vì mức 65% theo cách tính thông thường trước đây.
Ngược lại, gia đình mà chỉ một người nghỉ chăm con trong thời gian dài có thể nhận ít hỗ trợ hơn cho các tháng vượt quá bốn tháng cố định. Vì vậy, cách tổ chức thời gian nghỉ của bố mẹ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tổng số tiền mà gia đình nhận được.
Đề xuất vẫn cần trải qua quá trình phối hợp trong chính phủ và trình Quốc hội Liên bang xem xét.
Cho đến khi luật mới được thông qua và có hiệu lực, các gia đình vẫn áp dụng quy định Elterngeld hiện hành, với mức trợ cấp cơ bản từ 300 đến 1.800 euro mỗi tháng.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
