Chủ tiệm nail, nhà hàng ở Đức có được làm thêm Minijob? Những quy định người Việt nhất định phải biết

Bài viết này giúp bạn hiểu rõ những nguyên tắc pháp lý quan trọng, để tăng thu nhập mà vẫn an toàn trước thuế, bảo hiểm và cơ quan nhà nước Đức.

Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC

1. Có Gewerbe rồi có được làm Minijob không?

Ở Đức, một người có thể có nhiều nguồn thu nhập song song: vừa tự kinh doanh (Gewerbe/Selbstständig), vừa làm thêm Minijob hoặc làm việc toàn thời gian cho một công ty. 

Pháp luật không cấm việc “làm nhiều nghề”, miễn là mỗi nguồn thu nhập được khai báo và xử lý đúng quy định.

• Thu nhập từ Gewerbe: khai theo chế độ thuế của người tự kinh doanh, bắt buộc kê khai nếu thuộc diện phải nộp thuế.
• Thu nhập từ Minijob: được xử lý theo quy định việc làm lương thấp (geringfügige Beschäftigung), hiện giới hạn khoảng 556 €/tháng; phần lớn trường hợp người lao động không phải tự đóng bảo hiểm xã hội, chủ lao động nộp khoản đóng gộp cho Minijob-Zentrale.

Ví dụ: bạn có tiệm nail riêng, nhà hàng nhỏ hoặc cửa hàng bán lẻ, vẫn có thể ký hợp đồng Minijob tại một công ty khác để làm vài ca mỗi tuần. Hai nguồn thu nhập này tách biệt về mặt pháp lý, miễn là bạn khai báo đầy đủ với cơ quan thuế và bảo hiểm.

2. Chủ Gewerbe phải chứng minh hoạt động kinh doanh là “thật”

Điểm mấu chốt đối với chủ tiệm nail, nhà hàng hay cửa hàng có Gewerbe không nằm ở việc “được hay không được” làm Minijob, mà ở chỗ: hoạt động kinh doanh của bạn có thực sự tồn tại và diễn ra trên thực tế.

Cơ quan thuế và bảo hiểm có thể xem xét:

• Doanh nghiệp có khách hàng thật, hóa đơn, doanh thu không.
• Bạn dành bao nhiêu thời gian cho hoạt động kinh doanh so với thời gian đi làm thuê bên ngoài.
• Khi bạn đi làm Minijob, ai vận hành tiệm – có nhân viên, người quản lý hay hệ thống vận hành ổn định không.

Trường hợp dễ giải thích:

• Tiệm nail có Gewerbe đăng ký đầy đủ.
• Có khách, có doanh thu, có nhân viên làm việc thường xuyên.
• Khi bạn đi làm Minijob vài giờ, tiệm vẫn mở cửa, phục vụ bình thường nhờ nhân viên hoặc người được ủy quyền.

Trong tình huống này, việc bạn vừa là chủ tiệm vừa đi làm Minijob thường không gây thắc mắc lớn, miễn là thu nhập và thời gian làm việc được khai báo rõ ràng.

Trường hợp dễ bị đặt câu hỏi:

• Tiệm đăng ký Gewerbe nhưng hầu như không hoạt động.
• Không có nhân viên, cửa hàng thường xuyên đóng cửa.
• Chủ yếu đi làm thuê rất nhiều giờ ở bên ngoài.

Khi đó, cơ quan chức năng có thể nghi ngờ: hoạt động chính của bạn là tự kinh doanh hay thực chất là người lao động đi làm thuê; điều này ảnh hưởng đến việc phân loại thuế và nghĩa vụ bảo hiểm xã hội.

3. Có bắt buộc phải có nhân viên mới được đi làm Minijob?

Luật Đức không quy định rằng: “Muốn làm Minijob thì chủ Gewerbe bắt buộc phải có nhân viên”. Tuy nhiên, về thực tế, nếu bạn thường xuyên vắng mặt ở tiệm, vẫn phải chứng minh rằng doanh nghiệp được vận hành một cách nghiêm túc.

Một số yếu tố giúp bạn dễ chứng minh:

• Có nhân viên chính thức hoặc bán thời gian.
• Có người quản lý được ủy quyền hỗ trợ vận hành.
• Có lịch mở cửa, hệ thống đặt lịch, hóa đơn, chứng từ thể hiện hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục.

Điều quan trọng là Gewerbe của bạn không thể “đứng tên cho có”, chỉ tồn tại trên giấy tờ để tận dụng quy định thuế, trong khi thực tế bạn chỉ đi làm thuê. Mô hình kinh doanh phải có thật, có khách, có doanh thu và được vận hành đúng luật.

4. Đang có Minijob cố định, nghỉ phép có được đi làm thêm chỗ khác?

Hiện nhiều hợp đồng Minijob được ký với mức thu nhập cố định khoảng 556 €/tháng. Nếu trong một tháng bạn được công ty cho nghỉ phép (Urlaub), hợp đồng vẫn còn hiệu lực và bạn muốn tranh thủ thời gian này để đi làm thêm chỗ khác, về nguyên tắc là có thể – nhưng phải xem kỹ cả hợp đồng và luật.

Những điểm cần kiểm tra:

• Hợp đồng lao động hiện tại có điều khoản bắt buộc khai báo công việc làm thêm (Nebentätigkeit) hay không.
• Công việc mới có cạnh tranh trực tiếp với công ty cũ (ví dụ làm cho đối thủ cùng ngành) hay không.
• Tổng thời gian làm việc có vi phạm Arbeitszeitgesetz (luật thời giờ làm việc), đặc biệt là nghỉ giữa các ca ít nhất 11 giờ, tổng giờ làm tuần không vượt ngưỡng cho phép.

Theo §8 Bundesurlaubsgesetz (BUrlG), trong thời gian nghỉ phép, người lao động không được làm một công việc khác “trái với mục đích nghỉ ngơi” của kỳ nghỉ. Làm thêm vài ca nhẹ vẫn có thể chấp nhận được, nhưng nếu bạn nghỉ phép bên Minijob A rồi đi làm toàn thời gian cho một công ty khác hoặc đối thủ cạnh tranh trực tiếp, có thể phát sinh tranh chấp.

Nghỉ phép không có nghĩa là chấm dứt quan hệ lao động với công ty cũ; bạn vẫn phải tôn trọng nghĩa vụ trung thành và các điều khoản trong hợp đồng.

5. Có thể làm 2–3 Minijob cùng lúc không?

Về mặt lý thuyết, một người có thể có nhiều Minijob song song, nhưng pháp luật Đức không nhìn từng hợp đồng tách biệt mà cộng dồn tổng thu nhập từ tất cả Minijob lại. 

Giới hạn hiện tại cho Minijob là 556 €/tháng; nếu tổng thu nhập từ các Minijob vượt quá mức này, bạn sẽ không còn thuộc diện Minijob ưu đãi nữa.

Quy tắc cộng dồn và midijob:

• Nếu bạn có nhiều Minijob (trong doanh nghiệp và trong hộ gia đình), tất cả tiền lương Minijob sẽ cộng lại.
• Khi tổng thu nhập vượt 556 €/tháng, từ ngày vượt ngưỡng, bạn phải đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội (hưu trí, y tế, thất nghiệp, chăm sóc).
• Nếu tổng thu nhập nằm trong khoảng từ 556,01 € đến 2.000 €/tháng, sẽ áp dụng quy định vùng chuyển tiếp (Übergangsbereich/Midijob), mức đóng bảo hiểm được điều chỉnh theo thu nhập.

Một số cấu hình công việc phổ biến:

• Chủ tiệm nail + 1 Minijob cuối tuần → nhìn chung có thể, miễn Gewerbe hoạt động thật và tổng thu nhập Minijob không vượt ngưỡng.
• Chủ nhà hàng + Minijob làm thêm vài buổi tối → có thể, cần quản lý giờ làm việc và nghỉ ngơi đúng luật.
• Chủ Gewerbe + một hợp đồng ngắn hạn trong giai đoạn nghỉ phép ở công việc khác → có thể nếu đăng ký đúng, không vi phạm BUrlG và Arbeitszeitgesetz.

Đối với người đã có công việc chính Vollzeit:

• Luật thường cho phép thêm một Minijob được miễn một số khoản bảo hiểm (như bảo hiểm y tế, thất nghiệp, chăm sóc), miễn vẫn trong giới hạn Minijob.
• Mỗi Minijob thứ hai trở đi sẽ bị cộng gộp vào việc làm chính và được coi là việc làm phải đóng đầy đủ bảo hiểm xã hội.

Nếu bạn làm nhiều công việc cho cùng một chủ lao động, dù là nhiều hợp đồng khác nhau, về mặt bảo hiểm xã hội chúng thường được coi là một quan hệ lao động duy nhất.

6. Thuế và bảo hiểm: đừng “quên” bất kỳ nguồn thu nhập nào

Về thuế thu nhập:

• Thu nhập từ Gewerbe (tự kinh doanh, chủ tiệm nail, nhà hàng, freelancer…) phải kê khai theo chế độ thuế dành cho Selbstständige hoặc Freiberufler; nhiều nhóm trong số này thuộc diện kê khai bắt buộc.
• Thu nhập từ Minijob được xử lý theo quy định riêng; thông thường, người lao động không phải tự kê khai phần này nếu chủ lao động đã nộp khoản đóng định mức cho Minijob-Zentrale, nhưng bạn vẫn nên ghi rõ khi tổng hợp thu nhập năm để tránh nhầm lẫn.
• Tuyệt đối không được giấu thu nhập hoặc nhận tiền “tiền mặt, không giấy tờ” rồi bỏ qua không khai; nếu bị kiểm tra, hậu quả có thể là truy thu thuế, phạt hành chính hoặc bị xem là gian lận.

Về bảo hiểm y tế và xã hội:

• Minijob không tự động thay đổi tình trạng bảo hiểm y tế của bạn; Krankenkasse sẽ xem xét tổng thể: công việc nào là chính, thu nhập chính từ đâu, bạn dành bao nhiêu thời gian cho Gewerbe.
• Với người có nhiều nguồn thu nhập chồng chéo (Gewerbe + Minijob + việc chính), nên chủ động liên hệ Krankenkasse để được tư vấn chính thức, tránh đóng thiếu hoặc sai loại bảo hiểm.

7. Những căn cứ pháp lý bạn nên biết

Một số văn bản pháp luật và khung quy định liên quan trực tiếp đến việc làm nhiều công việc tại Đức:

• Bundesurlaubsgesetz (BUrlG), §8: quy định về việc làm thêm trong thời gian nghỉ phép, nhấn mạnh mục đích nghỉ ngơi và hạn chế công việc gây ảnh hưởng mạnh đến sức khỏe hoặc cạnh tranh.
• Arbeitszeitgesetz (ArbZG): luật thời giờ làm việc, ấn định tổng số giờ làm việc tối đa, nghỉ giữa các ca ít nhất 11 giờ và bảo vệ sức khỏe người lao động.
• Quy định về Minijob (geringfügige Beschäftigung): đặt giới hạn thu nhập (hiện khoảng 556 €/tháng) và cơ chế bảo hiểm, thuế ưu đãi cho việc làm lương thấp.
• Quy định về Sozialversicherung: xác định nghĩa vụ bảo hiểm xã hội dựa trên tình trạng thực tế (tự kinh doanh, việc chính, việc phụ, tổng thu nhập), đặc biệt trong trường hợp có nhiều Minijob hoặc kết hợp Minijob với việc làm toàn thời gian.

8. Tóm tắt nhanh cho chủ tiệm nail, nhà hàng

• Chủ tiệm nail, chủ nhà hàng có Gewerbe vẫn có thể làm thêm Minijob nếu hoạt động kinh doanh là thật và tổng thể công việc không vi phạm luật lao động, thuế, bảo hiểm.
• Có nhân viên hoặc hệ thống quản lý khi bạn đi làm bên ngoài giúp dễ chứng minh rằng doanh nghiệp vận hành nghiêm túc, không chỉ “đứng tên trên giấy”.
• Đang nghỉ phép ở Minijob hoặc công việc chính vẫn có thể làm thêm nơi khác, nhưng phải tôn trọng hợp đồng lao động, BUrlG và tránh làm việc toàn thời gian cho đối thủ cạnh tranh.
• Làm nhiều công việc, kể cả 2–3 Minijob, không bị cấm; điều cốt lõi là khai báo đúng, cộng dồn thu nhập chính xác và kiểm soát nghĩa vụ thuế – bảo hiểm xã hội.

Ở Đức, chuyện một người vừa là chủ tiệm nail, chủ nhà hàng, vừa tranh thủ làm thêm Minijob buổi tối không còn xa lạ, đặc biệt trong cộng đồng người Việt luôn nỗ lực cải thiện thu nhập. Pháp luật Đức không cấm bạn có nhiều nghề, nhưng đòi hỏi bạn phải hiểu rõ mình đang là ai trên giấy tờ: người tự kinh doanh, người lao động toàn thời gian, hay người làm Minijob lương thấp.

Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC

Báo TINTUCVIETDUC - Trang tiếng Việt nhiều người xem nhất tại Đức

- Báo điện tử tại Đức từ năm 1995 -

TIN NHANH | THỰC TẾ | TỪ NƯỚC ĐỨC