Thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ ngày 3/11/2026 đẩy đảng Cộng hòa vào cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc. Nhiều nhân vật trong đảng công khai chỉ trích Tổng thống Donald Trump, thậm chí kêu gọi khai trừ ông, trong khi phong trào MAGA đối mặt nguy cơ tan rã và mất sự ủng hộ của những nhóm cử tri quan trọng.
Kết quả bầu cử không chỉ phản ánh sự suy giảm tín nhiệm đối với chính quyền Trump mà còn làm lộ rõ những bất đồng về đường hướng tương lai của đảng. Một bộ phận chính trị gia muốn khôi phục các giá trị truyền thống, trong khi những người khác vẫn bảo vệ phong trào MAGA.
Thất bại bầu cử làm lung lay phong trào MAGA
Phản ứng ban đầu của nhiều người ủng hộ Trump là im lặng. Tuy nhiên, những tiếng nói bất mãn nhanh chóng xuất hiện trong nội bộ đảng Cộng hòa. Một số chính trị gia xem kết quả bầu cử như dấu hiệu cho thấy phong trào MAGA đã bước vào giai đoạn suy thoái nghiêm trọng.
Thống đốc Florida sắp mãn nhiệm Ron DeSantis, một người từng có nhiều năm ủng hộ Trump, mô tả thất bại này như trải nghiệm cận kề cái chết về chính trị. Ông so sánh tình cảnh của đảng Cộng hòa với một cuộc tuyệt chủng hàng loạt sau khi thiên thạch va chạm với Trái Đất.
Ông DeSantis, 48 tuổi, đồng thời chỉ trích cách chính quyền Trump xử lý nhiều vấn đề. Những vấn đề được ông nhắc đến gồm vụ bê bối liên quan đến Jeffrey Epstein, tội phạm tình dục đã qua đời, và thái độ thiếu thận trọng của chính quyền đối với trí tuệ nhân tạo (AI).
Hạ nghị sĩ Cộng hòa Don Bacon của bang Nebraska cũng đưa ra những nhận định gay gắt. Ông vừa mất ghế vào tay một nữ ứng viên Dân chủ. Theo ông, cử tri đã bác bỏ chủ nghĩa dân túy, tình trạng hỗn loạn, sự gần gũi với Tổng thống Nga Vladimir Putin và chính sách thuế quan.
Ông Bacon vốn nhiều lần phản đối chính sách thuế quan của Trump và thái độ của tổng thống Mỹ đối với Nga trong cuộc chiến tại Ukraine. Sau thất bại, ông kêu gọi đảng Cộng hòa trở lại những giá trị từng định hình đảng dưới thời Tổng thống Ronald Reagan, gồm thị trường tự do, pháp luật và trật tự, cùng chính sách thuế thấp.
Những nhóm cử tri quan trọng quay lưng
Nhật báo kinh tế Wall Street Journal cũng kêu gọi đảng Cộng hòa tiến hành một cuộc tự vấn chính trị. Tờ báo cho rằng đảng cần từ bỏ lối diễn ngôn dân tộc chủ nghĩa cực đoan và cách xây dựng bản sắc chính trị quá phụ thuộc vào cá nhân Trump.
Nhận định này tập trung vào khoảng cách giữa thông điệp tranh cử và những vấn đề kinh tế mà cử tri quan tâm. Thuế quan và chính sách trục xuất hàng loạt không thể thay thế mức tăng thu nhập thực tế. Đây là một trong những điểm chỉ trích đáng chú ý đối với chiến lược chính trị của chính quyền Trump.
Đảng Cộng hòa cũng đối mặt vấn đề về cơ cấu cử tri. Lực lượng MAGA chủ yếu dựa vào nhóm nam giới trung thành với Trump. Tuy nhiên, nhóm này không đủ sức bù đắp sự suy giảm ủng hộ từ cử tri gốc Latino, người bỏ phiếu độc lập và cư dân vùng ngoại ô.
Đáng chú ý, một bộ phận nam giới từng bỏ phiếu cho Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 đã chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ. Steve Bannon, cựu cố vấn của Trump và một trong những nhà tư tưởng có ảnh hưởng trong phong trào MAGA, bày tỏ sự kinh ngạc khi nhận thấy xu hướng này trong chương trình phát sóng trực tiếp đêm bầu cử.
Ngày hôm sau, ông Bannon ví tình cảnh của MAGA với bộ phim Viễn Tây Fort Apache sản xuất năm 1948. Phim kể về một viên chỉ huy cố chấp, cùng binh lính cố thủ trong pháo đài hẻo lánh tại Arizona. Do không hiểu văn hóa của người Apache và muốn phô trương sức mạnh quân sự, viên chỉ huy đã dẫn lực lượng của mình đến một cuộc thảm sát.
Phép so sánh này cho thấy sự lo ngại trong chính phong trào MAGA. Những người từng tin tưởng vào chiến lược đối đầu và phô trương sức mạnh của Trump bắt đầu đặt câu hỏi về hiệu quả chính trị của cách tiếp cận đó.
JD Vance phát tín hiệu điều chỉnh khoảng cách với Trump
Tương lai của MAGA cũng trở thành vấn đề đối với những nhân vật có tham vọng lãnh đạo đảng Cộng hòa sau Trump. Phong trào hình thành từ chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên của ông năm 2016. Khi đó, Trump sử dụng khẩu hiệu Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, vốn bắt nguồn từ một phát biểu của Reagan trong thập niên 1980.
Sau gần một thập niên, thất bại bầu cử năm 2026 có thể đánh dấu bước ngoặt đối với phong trào. Một số thành viên có thể tìm cách tách khỏi người lãnh đạo đang ngày càng gây tranh cãi. Những lo ngại về khả năng điều hành và các quyết định của Trump cũng tạo thêm sức ép trong nội bộ.
Dấu hiệu điều chỉnh lập trường thể hiện rõ ở Phó Tổng thống JD Vance. Ngày sau cuộc bầu cử, chính trị gia 42 tuổi đăng nhiều thông điệp dài trên mạng xã hội X. Các phát biểu tập trung vào những vấn đề mà cử tri quan tâm, thay vì tiếp tục nhấn mạnh sự trung thành với Trump.
Ông Vance xác định hai bài học chính từ kết quả bầu cử là cần chấm dứt chiến tranh và tập trung giải quyết chi phí sinh hoạt, lạm phát. Ông cũng thừa nhận nhiều người từng bỏ phiếu cho liên danh Trump - Vance năm 2024 đã chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ trong năm 2026.
Những thông điệp này được xem là dấu hiệu ông Vance muốn nhấn mạnh chương trình nghị sự riêng. Với cuộc bầu cử tổng thống năm 2028 đang dần trở thành mốc quan trọng trong tính toán chính trị, khoảng cách giữa ông và Trump có thể ảnh hưởng đến cuộc cạnh tranh quyền lãnh đạo đảng Cộng hòa.
Marjorie Taylor Greene đòi khai trừ Trump
Một số nhân vật từng giữ vai trò quan trọng trong phong trào MAGA đã đưa ra yêu cầu quyết liệt hơn. Cựu Hạ nghị sĩ Marjorie Taylor Greene tuyên bố đảng Cộng hòa phải khai trừ Donald Trump nếu muốn duy trì cơ hội chính trị trong tương lai.
Bà Greene vốn đã bất đồng với tổng thống Mỹ trước cuộc bầu cử. Những bất đồng tập trung vào vụ bê bối Epstein và cuộc chiến tại Iran. Lời kêu gọi khai trừ Trump cho thấy sự rạn nứt không còn giới hạn trong những chỉ trích về chính sách.
Đề xuất này đặt đảng Cộng hòa trước lựa chọn khó khăn. Trump vẫn là nhân vật trung tâm của phong trào MAGA và có ảnh hưởng lớn đối với bộ phận cử tri trung thành. Tuy nhiên, việc tiếp tục gắn chặt tương lai đảng với cá nhân ông có thể khiến đảng khó khôi phục sự ủng hộ từ những nhóm cử tri đã chuyển sang phía Dân chủ.
Trump giữ thái độ bình thản sau thất bại
Trong lần xuất hiện đầu tiên sau cuộc bầu cử, Trump đến công trường xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. Ông không đưa ra phản ứng đáng kể trước thất bại của đảng Cộng hòa mà tập trung ca ngợi chất lượng đá cẩm thạch lát sàn.
Tổng thống Mỹ còn dùng bút dạ ký tên lên một thanh thép tại công trường. Hình ảnh này tương phản với tình trạng bất ổn đang diễn ra trong nội bộ đảng và những lời kêu gọi thay đổi đường hướng chính trị.
Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum cũng thể hiện thái độ lạc quan. Ông ca ngợi Trump là một nhà xây dựng tài ba và tuyên bố ngày sau bầu cử là thời điểm để ăn mừng.
Những phản ứng trái ngược cho thấy đảng Cộng hòa chưa hình thành được tiếng nói thống nhất sau thất bại. Trong khi một số nhân vật muốn điều chỉnh chính sách và giảm phụ thuộc vào Trump, những người khác vẫn tiếp tục bảo vệ tổng thống.
Cuộc khủng hoảng vì thế không chỉ liên quan đến kết quả một kỳ bầu cử Quốc hội. Nó còn đặt ra vấn đề về khả năng tồn tại lâu dài của phong trào MAGA, vai trò của Trump và cuộc chuyển giao quyền lực trong đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
Theo: n-tv
