Một ca phẫu thuật thay khớp gối toàn phần có thể giúp người bệnh đứng dậy trở lại.
Nhưng ở Đức, hành trình hồi phục không dừng ở bàn mổ: bệnh nhân đủ điều kiện còn được chuyển sang trung tâm phục hồi chức năng nội trú, thường kéo dài khoảng ba tuần.
Đó là trải nghiệm của một người Việt đã sống và làm việc nhiều năm tại Đức, khi bản thân phải trải qua ca thay khớp gối toàn phần (TEP). Đây là cuộc đại phẫu, đòi hỏi bác sĩ có chuyên môn cao, trang thiết bị hiện đại, khớp nhân tạo đạt tiêu chuẩn và một ê-kíp chăm sóc sát sao.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Sau bàn mổ là phục hồi
Điều khiến người bệnh cảm nhận rõ nhất không chỉ là ca phẫu thuật. Sau khi xuất viện, nếu có chỉ định y khoa và đáp ứng điều kiện, bệnh nhân có thể được chuyển đến trung tâm phục hồi chức năng nội trú (Reha).
Ở đó, người bệnh tập đi, tập vận động khớp gối, lấy lại sức cơ và học cách tự chăm sóc bản thân. Mục tiêu rất cụ thể: giúp người bệnh trở lại sinh hoạt và làm việc thay vì chỉ sống sót qua ca mổ.
Ở Đức, phục hồi chức năng sau điều trị cấp tính là một phần của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Người tham gia bảo hiểm công phải có xác nhận về sự cần thiết về mặt y khoa; tùy trường hợp, chi phí có thể do quỹ bảo hiểm y tế, bảo hiểm hưu trí hoặc bảo hiểm tai nạn chi trả. Người từ 18 tuổi thường tự đóng 10 euro mỗi ngày điều trị nội trú.
Chi phí nếu phải tự trả
Giá trị của hệ thống này trở nên rõ hơn khi so với chi phí điều trị nếu người bệnh phải tự gánh.
Tại Mỹ, một ca thay khớp gối toàn phần có thể tốn từ 18.000 đến 30.000 USD. Nếu cộng thêm phục hồi chức năng nội trú, tổng chi phí còn cao hơn nhiều. Các số liệu tham khảo tại Mỹ cũng cho thấy chi phí một ca mổ thường dao động quanh vài chục nghìn USD, tùy bệnh viện, loại khớp nhân tạo và hình thức điều trị.
Tại Việt Nam, chi phí thay một bên khớp gối ở một số bệnh viện có thể khoảng 60–120 triệu đồng. Ở một số cơ sở, con số này có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, tùy loại khớp, vật liệu và gói dịch vụ.
Việt Nam hiện đã có khớp nhân tạo nhập khẩu từ Mỹ và châu Âu. Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng có đầy đủ các dòng sản phẩm và lựa chọn vật liệu như tại Đức.
Về phục hồi chức năng, Việt Nam cũng có các dịch vụ tập vận động sau mổ. Nhưng mô hình Reha nội trú kéo dài nhiều tuần, gắn với cơ chế bảo hiểm hỗ trợ tương tự Đức, chưa phổ biến đồng đều trên cả nước.
Bảo hiểm và chế độ nghỉ bệnh
Ở Đức, với người tham gia bảo hiểm công và đủ điều kiện, phần lớn chi phí điều trị cần thiết được bảo hiểm chi trả. Người lao động còn có chế độ tiếp tục hưởng lương khi nghỉ ốm và trợ cấp bệnh (Krankengeld) theo quy định.
Điều đó nghĩa là người bệnh không chỉ nhận được phẫu thuật. Họ còn có điều kiện tài chính để nghỉ ngơi, điều trị và phục hồi mà không bị đẩy vào tình trạng mất thu nhập đột ngột.
Đối với một người lao động bình thường, đây là khác biệt lớn. Nếu phải tự trả toàn bộ tiền mổ, tiền khớp nhân tạo, viện phí và chi phí tập phục hồi, gánh nặng có thể vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình.
Không hoàn hảo, nhưng có giá trị
Y tế Đức không hoàn hảo. Vẫn có những lần chờ đợi lâu, những thủ tục phức tạp và những trải nghiệm khiến bệnh nhân chưa hài lòng. Người dân hoàn toàn có quyền phê bình và yêu cầu hệ thống cải thiện.
Nhưng một vài trải nghiệm không tốt không nên khiến người ta phủ nhận công sức của hàng nghìn bác sĩ, giáo sư, điều dưỡng và chuyên viên phục hồi chức năng. Họ là những người trực tiếp chăm sóc bệnh nhân mỗi ngày.
Câu chuyện này cũng không nhằm so sánh nước này hơn nước kia, càng không phải để chê bai y tế Việt Nam. Mỗi quốc gia có điều kiện tài chính, cơ cấu dân số và hệ thống bảo hiểm khác nhau.
Điều đáng ghi nhận là khi con người đau yếu, họ cần nhiều hơn một ca mổ thành công. Họ cần được chăm sóc liên tục, được bảo vệ trước rủi ro tài chính và có cơ hội trở lại cuộc sống bình thường.
Khi hệ thống sẻ chia
Người kể đã lao động và đóng góp cho xã hội Đức trong nhiều năm. Khi bản thân cần giúp đỡ, họ cảm nhận được giá trị của một hệ thống y tế và an sinh được xây dựng trên nguyên tắc chia sẻ rủi ro.
Đó không phải là lời khen cho một nền y tế không có thiếu sót. Đó là sự ghi nhận rằng, ở thời điểm yếu đuối và đau đớn nhất, người bệnh vẫn được chăm sóc, được bảo vệ và có cơ hội đứng dậy bước tiếp.
Phê bình là cần thiết để hệ thống tốt hơn. Nhưng biết ơn cũng là điều hợp lý khi những bàn tay của bác sĩ, điều dưỡng và chuyên viên phục hồi chức năng đã giúp người bệnh vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.
Đôi khi, chỉ khi nằm trên giường bệnh, con người mới hiểu hết giá trị của một bàn tay chìa ra giúp đỡ mình.
Phạm Văn Uyển
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
