Ít nhất hai trong số bốn tàu chở dầu diesel Nga dự kiến vận chuyển nhiên liệu tới Mỹ đã thay đổi hành trình, trong khi một tàu khác chưa xác định được người mua. Diễn biến này xuất hiện sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, đồng thời làm gia tăng bất ổn quanh thỏa thuận nhập khẩu nhiên liệu Nga do Tổng thống Donald Trump công bố.
Trong số bốn tàu ban đầu hướng tới thị trường Mỹ, một chiếc đã chuyển hướng sang Algeria, một chiếc chọn Brazil. Hai tàu còn lại vẫn di chuyển về phía Mỹ, nhưng tình trạng tiêu thụ hàng hóa và khả năng tiếp nhận tại cảng vẫn chưa rõ ràng. Những thay đổi này đặt ra câu hỏi về khả năng thực hiện thỏa thuận thương mại gây tranh cãi giữa Washington và Moskva.
Hai tàu thay đổi điểm đến
Tàu Talisman, 20 năm tuổi và mang quốc kỳ Nga, không còn ghi bờ biển Đại Tây Dương của Mỹ là điểm đến. Con tàu hiện neo ngoài khơi Algeria. Talisman nằm trong danh sách chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, Liên minh châu Âu và Anh.
Việc một con tàu chịu trừng phạt tham gia vận chuyển dầu diesel Nga tới Mỹ vốn đã tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Khi điểm đến thay đổi, khả năng tiếp cận thị trường của lô hàng cũng trở nên khó dự đoán hơn. Tuy nhiên, chưa có thông tin xác nhận liệu Algeria có phải điểm tiêu thụ cuối cùng của lượng nhiên liệu này hay không.
Trường hợp thứ hai là tàu Leruo, mang quốc kỳ Sierra Leone. Hôm thứ Hai, con tàu đã cập nhật điểm đến thành Brazil thay vì tiếp tục hướng tới Mỹ. Sự thay đổi cho thấy các đơn vị vận chuyển có thể đang tìm kiếm thị trường thay thế khi triển vọng tiếp nhận nhiên liệu tại Mỹ trở nên không chắc chắn.
Hai tàu còn lại có tình trạng khác nhau. Tàu chở dầu Hy Lạp Agioi Fanendes vẫn di chuyển về phía Mỹ, nhưng đã thay đổi trạng thái hàng hóa thành 'đang tìm người mua'. Điều đó cho thấy lô diesel trên tàu chưa xác định được bên tiếp nhận.
Trong khi đó, tàu Beast, mang quốc kỳ Seychelles, vẫn tiếp tục hành trình tới Mỹ. Con tàu rời cảng Primorsk của Nga ngày 27/10 cùng một lô dầu diesel. Đây là tàu duy nhất trong nhóm bốn chiếc vẫn giữ nguyên hướng đi tới thị trường Mỹ mà chưa xuất hiện thông tin về việc đổi điểm đến.
Áp lực từ các biện pháp trừng phạt của Mỹ
Khả năng các cảng Mỹ tiếp nhận nhiên liệu Nga cũng gặp trở ngại từ cảnh báo của chính quyền bang New Jersey. Thống đốc bang Mikie Sherrill đã gửi thư tới các đơn vị vận hành cảng hôm thứ Ba, yêu cầu họ không cho phép dỡ dầu diesel Nga.
Bà Sherrill cảnh báo hoạt động tiếp nhận và dỡ hàng có thể vi phạm các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Động thái này tạo thêm áp lực đối với những doanh nghiệp cảng biển có liên quan đến các lô nhiên liệu đang trên đường tới nước này.
Đối với hoạt động vận tải dầu khí quốc tế, việc tàu cập cảng không chỉ phụ thuộc vào khả năng vận chuyển và thỏa thuận mua bán. Các doanh nghiệp còn phải xem xét quy định trừng phạt, tình trạng pháp lý của tàu, nguồn gốc hàng hóa và rủi ro đối với những bên tham gia giao dịch.
Những yếu tố này đặc biệt đáng quan tâm khi tàu vận chuyển treo cờ một quốc gia, hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia khác và điểm đến nằm trong phạm vi áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại. Một lô hàng đã rời cảng xuất phát không đồng nghĩa chắc chắn có thể được dỡ tại cảng dự kiến.
Tàu Agioi Fanendes tại Istanbul. Ảnh chụp lưu trữ tháng 4/2024.
Moskva khẳng định dầu diesel vẫn tìm được người mua
Trước những thay đổi về hành trình, Điện Kremlin vẫn thể hiện sự tự tin về khả năng tiêu thụ lượng nhiên liệu đã xuất khẩu. Hôm thứ Năm, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố dầu diesel Nga cuối cùng vẫn sẽ đến tay những khách hàng.
Trong cuộc họp báo qua điện thoại thường kỳ, ông Peskov cho biết hoạt động bốc hàng đã hoàn tất. Ông nhấn mạnh đây là các giao dịch thương mại nên những thông tin chi tiết không thể được công bố rộng rãi.
Ông Peskov khẳng định toàn bộ lượng dầu diesel sẽ tìm được người mua. Tuyên bố này thể hiện quan điểm của Moskva rằng những trở ngại về vận chuyển hoặc điểm đến không nhất thiết khiến các lô hàng mất khả năng tiêu thụ.
Tuy nhiên, hành trình của bốn tàu cho thấy quá trình tìm kiếm người mua và thị trường thay thế vẫn có thể kéo dài. Việc Leruo chuyển hướng sang Brazil và Talisman neo ngoài khơi Algeria cũng cho thấy điểm đến ban đầu không còn được bảo đảm.
Thỏa thuận hơn 300.000 tấn gây tranh cãi
Ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đã đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel Nga cho thị trường Mỹ. Để tạo điều kiện cho giao dịch, Washington nới lỏng các biện pháp trừng phạt thương mại đối với Nga.
Thỏa thuận nhanh chóng gây tranh cãi vì liên quan trực tiếp đến nguồn thu năng lượng của Moskva trong thời điểm xung đột Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn. Những người phản đối cho rằng việc nới lỏng hạn chế thương mại có thể tạo lợi thế kinh tế cho Nga, đồng thời làm suy yếu lập trường chung của phương Tây.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã công khai chỉ trích thỏa thuận. Sau những phản ứng từ Kiev, ông Trump còn công khai yêu cầu thay thế ông Zelensky. Phát biểu này khiến tranh cãi không chỉ giới hạn ở vấn đề nhập khẩu nhiên liệu mà còn lan sang quan hệ chính trị giữa Washington và Kiev.
Liên minh châu Âu, Ukraine và Chính phủ Đức đều lên tiếng phản đối thỏa thuận. Ngay trong Quốc hội Mỹ, một số thành viên cũng bày tỏ bất đồng. Những phản ứng này cho thấy quyết định nới lỏng trừng phạt không nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ các đối tác và một bộ phận chính giới Mỹ.
Tranh cãi về nguyên nhân giá diesel tăng
Ông Trump từng quy trách nhiệm cho các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào những nhà máy lọc dầu Nga khi giải thích nguyên nhân giá diesel tăng. Theo lập luận này, các cuộc tấn công đã ảnh hưởng đến năng lực sản xuất và nguồn cung nhiên liệu.
Tuy nhiên, diễn biến giá nhiên liệu cũng liên quan đến cuộc chiến giữa Mỹ và Iran. Các tác động từ xung đột này được xem là lời giải thích phù hợp hơn cho đà tăng giá diesel, thay vì chỉ tập trung vào những cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu của Nga.
Giá diesel chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố, trong đó có nguồn cung dầu thô, công suất lọc dầu, chi phí vận chuyển và tình hình địa chính trị. Xung đột quân sự có thể làm gián đoạn các tuyến thương mại hoặc gia tăng rủi ro đối với hoạt động cung ứng, qua đó tác động đến giá nhiên liệu tại những thị trường nhập khẩu.
Hiện tại, bốn tàu chở dầu diesel Nga vẫn có những hướng đi và tình trạng hàng hóa khác nhau. Talisman đang neo ngoài khơi Algeria, Leruo hướng tới Brazil, Agioi Fanendes tiếp tục đi về phía Mỹ trong tình trạng tìm người mua, còn Beast vẫn giữ hành trình tới Mỹ sau khi rời cảng Primorsk ngày 27/10.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Financial Times, Bloomberg và Reuters
