Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer tuyên bố sẽ mở các cuộc điều tra nhằm vào Tổng thống Donald Trump, sử dụng biện pháp pháp lý và ngăn chặn những chương trình lập pháp của Nhà Trắng sau chiến thắng lớn của đảng này trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông cũng xác định chấm dứt chiến tranh Iran và giảm chi phí sinh hoạt là những ưu tiên hàng đầu khi đảng Dân chủ giành thêm quyền kiểm soát tại Thượng viện.
Phát biểu tại Washington hôm 4/11/2026, ông Schumer cảnh báo các nghị sĩ Cộng hòa sẽ phải trả giá chính trị nếu tiếp tục ủng hộ ông Trump. Những tuyên bố này cho thấy phe Dân chủ chuẩn bị chuyển sang chiến lược đối đầu quyết liệt hơn với Nhà Trắng, thay vì tiếp tục chấp thuận các đề xuất của tổng thống như trước đây.
Đảng Dân chủ chuẩn bị gia tăng sức ép lên Trump
Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ giành thêm ít nhất 7 ghế tại Thượng viện. Kết quả này tạo điều kiện để phe Dân chủ củng cố vị thế và hướng tới việc nắm quyền kiểm soát cơ quan lập pháp quan trọng của Mỹ. Ông Schumer được dự kiến trở thành lãnh đạo khối đa số tại Thượng viện.
Trong cuộc họp báo, ông Schumer cho rằng các nghị sĩ Cộng hòa không nên tiếp tục đặt lợi ích chính trị của mình gắn với Tổng thống Trump. Ông cảnh báo việc duy trì sự ủng hộ dành cho tổng thống có thể khiến đảng Cộng hòa tiếp tục chịu những thất bại trong các cuộc bầu cử tiếp theo.
Ông tuyên bố: “Nếu họ tiếp tục đi theo Trump, họ sẽ theo ông ấy xuống vực thẳm, như cuộc bầu cử này đã cho thấy, và tình hình sẽ còn tồi tệ hơn đối với họ”.
Schumer cũng trực tiếp cáo buộc ông Trump tham nhũng và chỉ trích cách tổng thống điều hành đất nước. Ông gọi Trump là tổng thống tham nhũng nhất trong lịch sử Mỹ, đồng thời đề cập đến những giao dịch chứng khoán mà ông cho là có dấu hiệu giao dịch nội gián.
Ông đặt những cáo buộc này bên cạnh tình trạng khó khăn kinh tế của người dân. Theo lập luận của Schumer, nhiều gia đình Mỹ phải tính toán từng khoản chi tại siêu thị, trong khi tổng thống bị ông cáo buộc có những hoạt động giao dịch không phù hợp trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, phát biểu tại cuộc họp báo không đưa ra bằng chứng cụ thể về các giao dịch mà ông đề cập.
Lãnh đạo phe Dân chủ đồng thời bác bỏ nhận định rằng Thượng viện sẽ tiếp tục ủng hộ các đề xuất của Nhà Trắng một cách dễ dàng. Ông tuyên bố: “Những ngày Thượng viện phục tùng Trump đã chấm dứt!”. Đây được xem là thông điệp thể hiện sự thay đổi trong tương quan quyền lực giữa Quốc hội và chính quyền tổng thống.
Chiến tranh Iran trở thành ưu tiên đối đầu
Chấm dứt cuộc chiến tại Iran là một trong những mục tiêu chính mà Schumer công bố. Ông chỉ trích cách Tổng thống Trump giải thích lý do và mục tiêu của chiến dịch quân sự, cho rằng chính quyền chưa cung cấp thông tin rõ ràng để người dân hiểu vì sao Mỹ tiếp tục tham gia xung đột.
Schumer nhận định người dân Mỹ không biết chính xác đất nước đang chiến đấu vì điều gì tại Iran. Ông cho rằng lập trường của tổng thống thay đổi liên tục, khiến mục tiêu chiến tranh thiếu nhất quán. Từ đó, lãnh đạo phe Dân chủ nhấn mạnh cuộc xung đột cần phải kết thúc.
Ông khẳng định đảng Dân chủ sẽ sử dụng quyền hạn của Quốc hội để thúc đẩy mục tiêu này. Schumer cũng cho biết một số nghị sĩ Cộng hòa đã phối hợp với phe Dân chủ trong những nỗ lực nhằm chấm dứt chiến tranh. Điều đó cho thấy vấn đề Iran có thể tạo ra những liên minh vượt qua ranh giới đảng phái tại Quốc hội.
Một trọng tâm trong lập luận của Schumer là quyền kiểm soát ngân sách của Quốc hội. Theo ông, các nhà lập quốc Mỹ trao quyền quyết định ngân sách cho cơ quan lập pháp nhằm tạo cơ chế kiểm soát quyền lực tổng thống, đặc biệt trong trường hợp chính quyền tiến hành chiến tranh mà không có sự đồng thuận của người dân.
Về nguyên tắc, Quốc hội Mỹ nắm quyền quyết định các khoản chi tiêu liên bang, trong khi tổng thống điều hành hoạt động của nhánh hành pháp với tư cách tổng tư lệnh quân đội. Sự phân chia thẩm quyền này tạo ra những công cụ để các nghị sĩ gây sức ép đối với chính sách quân sự của chính quyền. Tuy nhiên, việc thay đổi chính sách chiến tranh còn phụ thuộc vào tương quan lực lượng, các quyết định lập pháp và khả năng đạt được đồng thuận tại Quốc hội.
Những tuyên bố của Schumer được đưa ra sau khi Phó Tổng thống JD Vance nhận định chiến tranh Iran là một trong những nguyên nhân dẫn đến biến động chính trị trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nhận định này cho thấy vấn đề quân sự và chính sách đối ngoại đang trở thành một phần trong cuộc tranh luận về trách nhiệm của chính quyền Trump.
Thượng viện có thể mở rộng điều tra và sử dụng công cụ pháp lý
Ngoài vấn đề Iran, Schumer tuyên bố phe Dân chủ sẽ tăng cường giám sát các quyết định của tổng thống. Những quyết định mà đảng này cho là trái pháp luật hoặc đi ngược ý nguyện cử tri có thể trở thành đối tượng của các cuộc điều tra tại Quốc hội.
Schumer cho biết đảng Dân chủ sẽ không ngần ngại đưa các tranh chấp ra tòa án. Ông cảnh báo: “Bất cứ khi nào Trump chống lại ý nguyện của người dân Hoa Kỳ hoặc vi phạm pháp luật, chúng tôi sẽ mở các cuộc điều tra, đưa ông ấy ra tòa và bao vây ông ấy bằng những hàng rào dây thép gai lập pháp”.
Chiến lược này kết hợp ba công cụ chính: quyền giám sát của Quốc hội, các thủ tục pháp lý và hoạt động lập pháp. Trong đó, các cuộc điều tra có thể yêu cầu chính quyền cung cấp tài liệu, giải trình quyết định và làm rõ trách nhiệm của các quan chức liên quan. Những tranh chấp pháp lý có thể tiếp tục được đưa đến hệ thống tòa án để xem xét theo thẩm quyền.
Ở lĩnh vực lập pháp, phe Dân chủ có thể tìm cách ngăn chặn hoặc sửa đổi những đề xuất của Nhà Trắng thông qua hoạt động tại Thượng viện. Khả năng thực hiện các kế hoạch này phụ thuộc vào số ghế mà mỗi đảng nắm giữ, quy trình thông qua dự luật và mức độ hợp tác giữa các nghị sĩ.
Schumer cũng sử dụng kết quả bầu cử để nhấn mạnh vai trò của cử tri trong việc kiểm soát quyền lực tổng thống. Ông gọi các cuộc bầu cử là công cụ mạnh mẽ nhất để người dân Mỹ phản đối một nhà lãnh đạo có xu hướng tập trung quyền lực. Theo ông, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ vừa qua thể hiện rõ sự lựa chọn đó.
Giảm chi phí sinh hoạt song song với đối đầu chính trị
Bên cạnh kế hoạch giám sát chính quyền, Schumer cho biết đảng Dân chủ sẽ thúc đẩy các dự luật nhằm giảm chi phí sinh hoạt. Đây là hướng đi gắn trực tiếp với những áp lực kinh tế mà các gia đình Mỹ đang phải đối mặt, đặc biệt là chi tiêu cho thực phẩm và các nhu cầu thiết yếu.
Ông nhấn mạnh Thượng viện sẽ theo đuổi các biện pháp hỗ trợ người dân bất kể Tổng thống Trump có đồng ý hợp tác hay không. Tuyên bố này cho thấy phe Dân chủ muốn xây dựng chương trình nghị sự riêng, thay vì để các ưu tiên chính sách phụ thuộc hoàn toàn vào sự chấp thuận của Nhà Trắng.
Chi phí sinh hoạt cũng là vấn đề có ý nghĩa chính trị lớn tại Mỹ. Giá thực phẩm, nhà ở, năng lượng và các dịch vụ thiết yếu thường tác động trực tiếp đến ngân sách hộ gia đình. Vì vậy, những đề xuất liên quan đến sức mua của người dân có thể trở thành trọng tâm trong hoạt động lập pháp và cạnh tranh chính trị giữa hai đảng.
Kết thúc cuộc họp báo, Schumer không nhận thêm câu hỏi từ giới truyền thông. Ông nhắc lại cam kết thúc đẩy các biện pháp giảm chi phí sinh hoạt, đồng thời khẳng định đảng Dân chủ sẽ tiếp tục hành động dù tổng thống có hợp tác hay không.
Những ưu tiên được Schumer công bố gồm điều tra các quyết định của ông Trump, sử dụng công cụ pháp lý, kiểm soát chương trình lập pháp của Nhà Trắng, thúc đẩy chấm dứt chiến tranh Iran và giảm chi phí sinh hoạt. Các bước đi tiếp theo sẽ phụ thuộc vào khả năng tổ chức của phe Dân chủ và tương quan lực lượng tại Thượng viện sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: New York Post
