Cuộc chiến Ukraina đang bước vào một bước ngoặt gây lo ngại. Nhà khoa học chính trị Đức Thomas Jäger nhận định Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tiến gần lập trường của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Theo ông, Ukraina có nguy cơ bị đẩy vào một thỏa thuận mang tính đầu hàng. Putin chưa thắng trên chiến trường, nhưng có thể đang giành lợi thế ở bàn đàm phán chính trị.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Một văn bản khó hiểu nhưng mang tính đầu hàng
Jäger nói với FOCUS online rằng Trump muốn Ukraina ký một văn bản chưa rõ nội dung và hệ quả pháp lý. “Chúng ta chưa biết chính xác điều đó nghĩa là gì hay văn bản có những gì bên trong”, ông nhận định.
Tuy nhiên, ông cho rằng kết quả cuối cùng phải tương đương một sự đầu hàng. Lý do là nếu Nga chấp nhận phương án này, thỏa thuận khó có thể bảo vệ các lợi ích cốt lõi của Ukraina.
Ông mô tả đây là bước ngoặt nghiêm trọng của cuộc chiến. Putin, vốn chưa đạt mục tiêu quân sự và phải trả giá đắt cho cuộc xâm lược, có thể đang thắng ở cấp độ chính trị.
Lợi ích tài chính sau chính sách của Trump
Jäger cho rằng sự chuyển hướng của Trump không chỉ xuất phát từ cách tiếp cận ngoại giao. Ông chỉ vào những lợi ích tài chính mà gia tộc Trump có thể thu được từ việc xích lại gần Nga.
Theo ông, chính sách Nga của Mỹ đã bị đảo ngược căn bản. Thay vì kiên trì đòi một hiệp ước hòa bình, Trump được cho là ưu tiên làm ăn trước, rồi mới xem hòa bình có đến hay không.
Jäger nói rằng Trump biết mình chỉ còn hai năm để “bán các dịch vụ chính phủ cho Nga”. Các lĩnh vực được nhắc tới gồm cổ phần trong dự án khai khoáng, trung tâm dữ liệu và khả năng mua lại Lukoil.
Ông mô tả lời đề nghị của Putin là rõ ràng: “Đúng, chúng ta có thể làm ăn. Mọi thứ đều có lợi cho các anh. Tiền sẽ vào tài khoản của các anh. Nhưng đổi lại, các anh phải giao Ukraina cho tôi.”
Sự bàng hoàng trong nước Mỹ
Theo Jäger, cách tiếp cận này đang gây bàng hoàng ở Mỹ. Quốc hội và dư luận phản ứng mạnh trước viễn cảnh Washington quay lưng với Ukraina.
“Ở Hoa Kỳ, ai cũng đang xé tóc. Trong Quốc hội, trong công chúng, người ta nói: không thể nào chúng ta lại chạy sang phe kẻ thù. Đó chính xác là điều Trump đang làm”, ông nói.
Trong khi đó, Putin được cho là không vội. Với sự hỗ trợ liên tục từ Trung Quốc, Nga có thể kéo dài cuộc chiến và chờ diễn biến chính trị tại Mỹ.
Đức giữ vai trò quyết định với châu Âu
Jäger cho rằng Putin không tìm kiếm một nền hòa bình mà Ukraina chấp nhận. Mục tiêu của ông là kiểm soát Ukraina giống như Belarus.
“Đức là quốc gia quan trọng nhất ở châu Âu trong việc hỗ trợ Ukraina”, Jäger nhấn mạnh. Nếu Đức giảm cam kết, ý chí của Liên minh châu Âu trong việc giúp Kyiv có thể suy yếu.
Ông cảnh báo châu Âu đang chịu áp lực từ hai phía: Trung Quốc qua sự phụ thuộc vào đất hiếm, và Hoa Kỳ trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Theo ông, các nước châu Âu nhận ra họ đã không chuẩn bị đủ cho những kịch bản này trong 30 năm qua. Sự phụ thuộc tích lũy từ lâu đang trở thành điểm yếu chiến lược.
Châu Âu chọn giữ thời gian
Ở Berlin và nhiều thủ đô khác, cách ứng phó hiện nay dường như là giữ thời gian. Các nước châu Âu vẫn duy trì trừng phạt Nga và theo dõi tác động của cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ.
Chiến lược đó cho thấy châu Âu chưa có câu trả lời đầy đủ nếu Washington thay đổi lập trường. Nhưng nó cũng phản ánh nhận thức rằng quyết định của Mỹ có thể thay đổi cục diện hỗ trợ cho Ukraina.
Vấn đề trung tâm không chỉ là lệnh ngừng bắn hay văn bản hòa bình. Đó là việc một thỏa thuận được Nga chấp nhận có bảo vệ được chủ quyền, an ninh và tương lai của Ukraina hay không.
Nếu lợi ích thương mại và áp lực chính trị được đặt lên trước, nguy cơ có thể tạo tiền lệ cho cách các cường quốc giải quyết xung đột bằng thương lượng bất cân xứng.
Đối với Ukraina, câu hỏi là liệu còn không gian để đàm phán một giải pháp bảo vệ đất nước hay không. Đối với châu Âu, câu hỏi là liên minh có đủ khả năng tự đứng vững khi một đồng minh quan trọng thay đổi ưu tiên.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: FOCUS online
