Ukraine dường như đã thực hiện một trong những đợt phản công đáng chú ý nhất trong năm 2026 tại Donbass. Trong nhiều tháng, các đơn vị thuộc Quân đoàn 3 của Ukraine từng bước đẩy lùi lực lượng Nga ở phía bắc Lyman, đồng thời phá vỡ một mũi nhô chiến tuyến mà Moscow đã mất khoảng một năm để hình thành.
Theo ước tính của các nhà phân tích, quân đội Ukraine đã giành lại khoảng 150 đến hơn 200 km2 lãnh thổ. Ở một số đoạn của mặt trận, các đơn vị Nga bị đẩy lùi về hướng sông Zherebets. Diễn biến này làm giảm sức ép trực tiếp lên thành phố Lyman, một điểm có giá trị chiến lược, đồng thời khiến các đợt tiến quân của Nga về phía Sloviansk và khu vực bắc Donbass gặp nhiều trở ngại hơn.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách Ukraine giữ bí mật chiến dịch. Trong nhiều tháng, hoạt động phản công gần như không tạo ra nhiều chú ý công khai. Trong thời gian đó, lực lượng Ukraine củng cố vị trí, mở rộng lợi thế và từng bước bào mòn các tuyến phòng thủ của Nga.
Chiến dịch này được giới quan sát nguồn mở, thường gọi là OSINT, đánh giá là một trong những hoạt động phản công có ý nghĩa nhất của Ukraine trong năm 2026. Các phân tích cho thấy Quân đoàn 3 Ukraine đã làm suy yếu rõ rệt mũi nhô của Nga ở phía bắc Lyman. Khu vực này từng được Moscow đầu tư nhiều tháng để tạo bàn đạp tấn công, nhưng nay bị thu hẹp đáng kể.
Chiến tuyến phía bắc Lyman đổi chiều
Lyman từ lâu là một nút then chốt tại Donbass. Thành phố này nằm trên hướng có thể mở đường về Sloviansk, đồng thời liên quan trực tiếp đến thế trận ở phía bắc Donetsk. Vì vậy, việc giảm áp lực quanh Lyman không chỉ mang ý nghĩa chiến thuật, mà còn giúp Ukraine có thêm không gian phòng thủ.
Các nguồn phân tích cho rằng quân Nga đã bị buộc phải lùi khỏi một số vị trí tiền tiêu. Tại vài khu vực, họ bị đẩy về gần sông Zherebets. Điều này làm thay đổi thế bố trí lực lượng, khiến Nga khó duy trì nhịp tấn công như trước.
Việc Ukraine giành lại từ 150 đến hơn 200 km2 không phải con số nhỏ trong một cuộc chiến tiêu hao. Mỗi khu rừng, cánh đồng hoặc làng mạc ở Donbass đều có thể trở thành điểm phòng thủ. Để thay đổi bản đồ chiến tuyến tại đây, các bên thường phải trả giá bằng nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng giao tranh.
Moscow mất mũi nhô được xây suốt gần một năm
Mũi nhô phía bắc Lyman từng được Nga xây dựng như một bàn đạp. Từ đó, Moscow có thể gây sức ép xuống Lyman, đồng thời thăm dò hướng tiến về Sloviansk. Nhưng chiến dịch của Ukraine đã làm kế hoạch này rạn vỡ.
Theo các đánh giá được viện dẫn, Nga mất khoảng một năm để tạo ra phần nhô ra này trên bản đồ mặt trận. Ukraine không đánh bằng một cú đột phá ồn ào. Thay vào đó, các đơn vị của Kyiv tiến chậm, giữ kín hoạt động và liên tục ép đối phương lùi từng bước.
Cách vận hành này giúp Ukraine hạn chế sự chú ý trong giai đoạn đầu. Khi kết quả trở nên rõ ràng, bản đồ chiến tuyến đã thay đổi. Nga không chỉ mất đất, mà còn mất thế uy hiếp trực tiếp tại một hướng nhạy cảm.
Người khó có thể hài lòng trước diễn biến này: Vladimir Putin, 73 tuổi. Ảnh: Wjatscheslaw Prokofjew/Pool Sputnik Kremlin/AP/dpa
Các blogger quân sự Nga thừa nhận tình hình xấu đi
Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh, gọi tắt là ISW, một số blogger quân sự Nga đã thừa nhận các đợt phản công của Ukraine quanh Lyman diễn ra trong nhiều tháng. Họ cũng cho rằng tình hình của lực lượng Nga tại khu vực này đã xấu đi.
Những tiếng nói này cho biết quân Nga đã phải bỏ một số vị trí tiền phương chưa được nêu rõ. Đây là chi tiết đáng chú ý, bởi các blogger quân sự Nga thường là nguồn phản ánh phần nào tâm trạng trong các nhóm ủng hộ chiến tranh ở Moscow.
Sự chỉ trích nhắm vào giới chỉ huy Nga cũng tăng lên. Theo ISW, nhiều blogger phàn nàn về văn hóa báo cáo tô hồng tình hình mặt trận. Họ gọi hiện tượng này là “Beautiful Reports”, tức những bản báo cáo đẹp, chỉ mô tả tình hình theo hướng tích cực.
Một blogger Nga cho rằng cách làm này phải bị “cấm tuyệt đối”. Lời phàn nàn cho thấy mâu thuẫn giữa thông tin trên thực địa và các báo cáo chính thức đang trở thành vấn đề nhức nhối trong không gian quân sự Nga.
Đòn chính trị khó chịu với ông Putin
Chiến dịch phản công quanh Lyman tạo ra tình thế khó xử cho Vladimir Putin. Trước đó, lãnh đạo Điện Kremlin từng công khai tuyên bố Nga đã kiểm soát thành phố Sviatohirsk, nằm ở phía tây bắc Lyman.
Không lâu sau, quân đội Ukraine công khai cho thấy họ vẫn kiểm soát hoàn toàn địa điểm này. Hình ảnh đó khiến tuyên bố từ Moscow trở nên khó bảo vệ. Với một chiến tuyến vốn được Điện Kremlin mô tả bằng giọng điệu tự tin, đây là cú đánh mạnh vào uy tín chính trị.
Sviatohirsk không chỉ là một điểm trên bản đồ. Nó nằm trong không gian chiến sự quanh Lyman và bắc Donbass, nơi Nga tìm cách duy trì áp lực lâu dài. Việc Ukraine thể hiện quyền kiểm soát tại đây càng làm nổi bật thất bại của Moscow trong việc chuyển lợi thế cục bộ thành kết quả bền vững.
Ukraine vẫn chịu sức ép lớn từ tên lửa và máy bay không người lái
Dù đạt bước tiến trên bộ, Ukraine vẫn ở trong tình thế căng thẳng. Vấn đề lớn nhất là phòng không. Quân đội nước này thiếu các tên lửa đánh chặn Patriot, loại vũ khí cần thiết để đối phó với tên lửa Nga.
Do thiếu nguồn đánh chặn, lực lượng phòng thủ Ukraine chỉ có thể bắn hạ một phần các đợt tấn công ban đêm bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga. Điều đó khiến các thành phố, cơ sở hạ tầng và hậu phương quân sự tiếp tục chịu rủi ro cao.
Đây là mặt trái của mọi thắng lợi chiến thuật trên chiến trường. Ukraine có thể giành thêm đất ở Donbass, nhưng vẫn cần lá chắn phòng không đủ mạnh để bảo vệ dân thường và duy trì năng lực chiến đấu. Nếu các kho tên lửa đánh chặn cạn dần, áp lực từ các cuộc tập kích của Nga sẽ ngày càng nặng.
Chiến thắng lặng lẽ nhưng nhiều ý nghĩa
Điểm nổi bật nhất của chiến dịch không chỉ nằm ở diện tích lãnh thổ được giành lại. Nó nằm ở cách Ukraine buộc Nga rút khỏi một khu vực mà Moscow đã chuẩn bị lâu dài, trong khi gần như không tạo ra sự chú ý lớn suốt nhiều tháng.
Ở Donbass, nơi mỗi thay đổi nhỏ đều phải trả giá đắt, một chiến dịch giành lại hơn 200 km2 là diễn biến đáng kể. Nó giúp Lyman bớt bị đe dọa, làm phức tạp kế hoạch tiến về Sloviansk của Nga và khoét sâu các tranh cãi trong chính hệ thống thông tin quân sự Moscow.
Chiến trường vẫn chưa ngừng khốc liệt. Nga vẫn còn hỏa lực mạnh, còn Ukraine vẫn thiếu các khí tài phòng không then chốt. Nhưng tại phía bắc Lyman, Kyiv đã cho thấy một điều rõ ràng: ngay cả trong cuộc chiến tiêu hao kéo dài, các đòn phản công kín tiếng, bền bỉ và đúng thời điểm vẫn có thể làm thay đổi cục diện.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
