Số liệu mới nhất cho thấy, vào tháng 12/2025, khoảng 1,64 triệu trẻ em và thanh thiếu niên chưa thành niên tại Đức thuộc diện được hưởng trợ cấp theo hệ thống an sinh dành cho người tìm việc, được quy định trong Bộ luật Xã hội II của Đức, thường gắn với Bürgergeld. Con số cụ thể là 1.638.640 em.
Nếu so với tổng số trẻ em dưới 18 tuổi tại Đức, tỷ lệ này tương đương khoảng 11,7%. Nói cách khác, gần một trong chín trẻ em đang sống trong một gia đình cần sự hỗ trợ của Nhà nước để đáp ứng mức sống cơ bản.
Đây không phải là ước tính trên mạng xã hội, mà là số liệu được Chính phủ Liên bang Đức cung cấp trong văn bản trả lời chất vấn tại Quốc hội, dựa trên dữ liệu của Cơ quan Việc làm Liên bang.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Con số giảm, nhưng vẫn rất lớn
So với một năm trước, số trẻ em thuộc diện nhận trợ cấp đã giảm khoảng 110.000 em, từ khoảng 1,75 triệu xuống còn 1,64 triệu. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy một bộ phận gia đình đã cải thiện được thu nhập, tìm được việc làm hoặc không còn đáp ứng điều kiện nhận trợ cấp.
Tuy nhiên, nếu nhìn vào con số tuyệt đối, bức tranh vẫn đáng lo ngại. 1,64 triệu trẻ em tương đương với dân số của một thành phố lớn. Mỗi em trong số đó đều có một hoàn cảnh gia đình khác nhau, nhưng điểm chung là mức thu nhập của hộ gia đình chưa đủ để trang trải các chi phí thiết yếu theo tiêu chuẩn pháp luật Đức.
Điều này cũng cho thấy việc đánh giá tình trạng nghèo ở Đức không thể chỉ dựa vào hình ảnh bên ngoài. Một gia đình có thể sống trong một căn hộ đầy đủ tiện nghi, cha mẹ vẫn đi làm và con cái vẫn đến trường, nhưng cuối tháng vẫn không đủ tiền dành cho tiền thuê nhà, thực phẩm, quần áo, bảo hiểm, phương tiện đi lại và các chi phí phát sinh.
Trẻ em mang quốc tịch Đức chiếm đa số
Một trong những chi tiết gây bất ngờ nhất nằm ở cơ cấu quốc tịch. Trong tổng số 1,64 triệu trẻ em được thống kê:
- Khoảng 856.000 em mang quốc tịch Đức, chiếm hơn 52%.
- Khoảng 782.000 em mang quốc tịch nước ngoài, chiếm gần 48%.
Như vậy, về số lượng tuyệt đối, trẻ em mang quốc tịch Đức vẫn chiếm tỷ lệ cao hơn nhóm trẻ em nước ngoài. Thông tin này phần nào thách thức quan niệm phổ biến rằng phần lớn người nhận trợ cấp tại Đức là người nước ngoài.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa số lượng tuyệt đối và tỷ lệ trong từng nhóm dân cư. Theo số liệu được Chính phủ Đức công bố, tỷ lệ trẻ em mang quốc tịch nước ngoài thuộc diện nhận trợ cấp là 36,8%, trong khi tỷ lệ tương ứng ở trẻ em mang quốc tịch Đức là 7,2%. Sự khác biệt này cho thấy trẻ em trong các gia đình nhập cư vẫn có nguy cơ phụ thuộc vào trợ cấp cao hơn, dù tổng số trẻ em Đức trong hệ thống vẫn lớn hơn do quy mô dân số lớn hơn.
Vì thế, không nên dùng một con số đơn lẻ để đưa ra kết luận đơn giản về nguyên nhân của nghèo đói hay trách nhiệm của một nhóm dân cư cụ thể.
Vì sao các gia đình cần trợ cấp?
Nhận trợ cấp không đồng nghĩa với việc cha mẹ lười biếng hoặc không muốn làm việc. Trong nhiều trường hợp, gia đình vẫn có người đi làm nhưng thu nhập không đủ vượt qua ngưỡng hỗ trợ.
Các nguyên nhân phổ biến gồm:
- Thu nhập thấp hoặc công việc chỉ mang tính tạm thời.
- Thất nghiệp trong thời gian dài.
- Chi phí thuê nhà và năng lượng tăng cao.
- Gia đình có một phụ huynh phải tự nuôi con.
- Gia đình đông con, khiến chi phí sinh hoạt tăng nhanh.
- Cha mẹ mới nhập cư, đang học tiếng hoặc chưa tìm được công việc ổn định.
- Người lao động làm bán thời gian, làm việc theo giờ hoặc có thu nhập bấp bênh.
Tại Đức, hệ thống trợ cấp được thiết kế nhằm bảo đảm người dân có mức sống tối thiểu khi thu nhập, tài sản hoặc khả năng lao động của gia đình không đủ đáp ứng các nhu cầu cơ bản. Trẻ em được tính trong nhu cầu của hộ gia đình, nhưng khoản hỗ trợ không phải lúc nào cũng là một khoản tiền riêng biệt được chuyển trực tiếp cho các em.
Ngoài trợ cấp cơ bản, các gia đình có thu nhập thấp còn có thể tiếp cận những hình thức hỗ trợ khác, chẳng hạn trợ cấp bổ sung cho trẻ em, hỗ trợ tiền thuê nhà hoặc các chương trình giúp trẻ tham gia hoạt động giáo dục, văn hóa và xã hội.
Bài toán lớn của nước Đức
Việc số trẻ em nhận trợ cấp giảm là tín hiệu đáng khích lệ, nhưng nó chưa đủ để khẳng định vấn đề nghèo trẻ em đã được giải quyết. Một đứa trẻ có thể không thuộc diện nhận Bürgergeld nhưng vẫn sống trong tình trạng thiếu thốn, không có điều kiện tham gia các hoạt động ngoại khóa hoặc chịu áp lực lớn vì hoàn cảnh kinh tế của gia đình.
Đây là lý do các cuộc tranh luận tại Đức thường tập trung vào nhiều vấn đề cùng lúc: chính sách việc làm, mức lương tối thiểu, chi phí nhà ở, hỗ trợ gia đình, hội nhập người nhập cư và cơ hội giáo dục cho trẻ em.
Thông tin dành cho người Việt tại Đức
Các gia đình người Việt đang sinh sống hợp pháp tại Đức, nếu gặp khó khăn tài chính, nên tìm hiểu trực tiếp với Jobcenter, cơ quan phúc lợi xã hội hoặc trung tâm tư vấn địa phương. Quyền hưởng trợ cấp được xem xét dựa trên thu nhập, tài sản, chi phí nhà ở, số thành viên trong gia đình và tình trạng cư trú; không phải mọi trường hợp đều tự động được nhận hỗ trợ.
Con số 1,64 triệu có thể gây tranh luận, nhưng điều quan trọng là phải nhìn nhận đầy đủ: nước Đức không phải một xã hội không có nghèo đói.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ Nhà nước có một hệ thống để phát hiện, hỗ trợ và giảm bớt những hậu quả nghiêm trọng nhất đối với trẻ em.
Câu hỏi còn lại là: việc hàng triệu trẻ em cần đến trợ cấp cho thấy hệ thống an sinh của Đức đang phát huy hiệu quả, hay phản ánh những vấn đề sâu sắc hơn trong nền kinh tế và thị trường lao động?
Câu trả lời có lẽ không nằm ở một cực duy nhất, mà ở khả năng vừa bảo vệ trẻ em trước mắt, vừa giúp các gia đình thoát khỏi sự phụ thuộc vào trợ cấp trong tương lai.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Bundestag/destastis
Ý kiến bạn đọc