Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đến dự Hội nghị thượng đỉnh EU-Tây Balkan tại Porto Montenegro ở Tivat vào ngày 5 tháng 6 năm 2026. (Ảnh: Elvis BARUKCIC / AFP)
Với cuộc xung đột ở Ukraine đã kéo dài hơn bốn năm, Ba Lan – quốc gia duy nhất thuộc NATO có chung biên giới với cả Nga và Ukraine – luôn nỗ lực củng cố khả năng phòng thủ của mình.
Việc tăng cường các hiệp ước với các đồng minh châu Âu trở nên cấp thiết. Đặc biệt là khi tương lai của lực lượng quân sự Mỹ tại lục địa này đang bị đặt dấu hỏi.
Thứ tư này, các bộ trưởng quốc phòng Ba Lan và Đức sẽ cùng ký kết các thỏa thuận tại Warszawa. Sự kiện này đánh dấu 35 năm kể từ Hiệp ước Láng giềng Tốt năm 1991, một cột mốc quan trọng mở ra chương mới trong quan hệ song phương sau Chiến tranh Lạnh.
Mối quan hệ giữa Warszawa và Berlin đã có những bước tiến đáng kể kể từ khi thủ tướng thân EU Donald Tusk trở lại nắm quyền. Điều này chấm dứt nhiều năm căng thẳng dưới thời các chính phủ cánh hữu tại Ba Lan.
Tuy nhiên, theo thông báo từ Warszawa, các thỏa thuận ký kết vào thứ tư sẽ chủ yếu dựa trên khuôn khổ đã có từ năm 2011. Nội dung chính tập trung vào hợp tác tại Biển Baltic, phát triển cơ sở hạ tầng và an ninh mạng.
Đáng chú ý, các thỏa thuận này sẽ không bao gồm các điều khoản an ninh chung nằm ngoài các cam kết hiện có của NATO và Liên minh châu Âu (EU).
Theo truyền thông Ba Lan, ban đầu đã có kế hoạch cho một hiệp ước tham vọng hơn. Tuy nhiên, chính phủ của Thủ tướng Tusk đã chọn phiên bản thu hẹp. Quyết định này được đưa ra nhằm tránh sự phản đối từ Tổng thống theo chủ nghĩa dân tộc Karol Nawrocki và đảng Luật pháp và Công lý (PiS) bảo thủ.
Ngoại trưởng Radoslaw Sikorski đã chia sẻ với truyền thông Ba Lan trong tháng này về vấn đề đó. Ông cho biết: “Chúng ta đều biết sự ám ảnh của đảng Luật pháp và Công lý và tổng thống về bất cứ điều gì liên quan đến Đức, vì vậy tất nhiên ông ấy sẽ phủ quyết”.
Trong nhiều năm, các đảng dân tộc chủ nghĩa của Ba Lan đã xây dựng trên những nghi ngờ sâu sắc về Đức trong nước. Những nghi ngờ này xuất phát từ sự tàn phá nặng nề mà Ba Lan phải chịu đựng trong Thế chiến thứ hai.
Hợp tác Biển Baltic
Tổng thống Nawrocki – một đồng minh bảo thủ của đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump – vẫn chưa phê chuẩn hiệp ước đã ký với Vương quốc Anh.
Các hiệp ước với London và Paris được Warszawa coi là mang tính lịch sử và đã được các nguyên thủ quốc gia ký kết. Trong khi đó, các thỏa thuận với Đức sẽ được ký ở cấp bộ trưởng.
Mặc dù vậy, thỏa thuận vẫn quy định việc tăng cường phối hợp quân sự giữa hai nước láng giềng. Họ sẽ hợp tác chặt chẽ hơn trong các lĩnh vực như Biển Baltic, hợp tác không gian, cơ sở hạ tầng trọng yếu và an ninh mạng.
Điều này cũng có thể mở đường cho việc binh lính Đức hỗ trợ Ba Lan tăng cường an ninh biên giới phía đông của mình.
Ông Piotr Szymanski, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Phương Đông ở Warszawa, nhấn mạnh tầm quan trọng của các hiệp ước này. Ông cho biết: “NATO đang tăng cường cảnh giác, bao gồm nỗ lực bảo vệ cơ sở hạ tầng dưới nước trọng yếu và giám sát cái gọi là 'hạm đội bóng tối'”.
Các cuộc tham vấn chính trị
Trong khi các thỏa thuận được ký kết tại Warszawa, Ngoại trưởng Sikorski sẽ có mặt tại Berlin để hội đàm với người đồng cấp Đức Johann Wadephul.
Bộ Ngoại giao Ba Lan cho biết hai bên sẽ tổ chức “các cuộc tham vấn chính trị tập trung vào chính sách song phương, an ninh và quốc phòng. Điều này sẽ tái khẳng định cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine”.
Cuộc gặp diễn ra vài ngày sau khi Thủ tướng Tusk chỉ trích các đồng minh vì đã không mời Ba Lan tham gia các cuộc đàm phán gần đây về Ukraine tại London.
Thủ tướng Tusk tiết lộ rằng ông đã nói chuyện qua điện thoại với Thủ tướng Đức Friedrich Merz sau các cuộc đàm phán ở London. Ông Tusk chia sẻ: “Tôi đã nói với ông ấy rằng, từ quan điểm của Ba Lan, bất kỳ thỏa thuận nào mà Ba Lan không tham gia sẽ không được chúng tôi tôn trọng, chúng sẽ không ràng buộc chúng tôi”.
Warszawa cũng đã chỉ trích các đề xuất được một số quốc gia EU – bao gồm cả Đức – đưa ra về việc khởi động lại đối thoại với Điện Kremlin để chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Các thỏa thuận giữa Ba Lan và Đức được ký kết trước thềm hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào tháng tới. Tại đây, các quốc gia châu Âu đặt mục tiêu hành động đồng lòng, với sự hiện diện của Mỹ trên lục địa của họ được dự kiến sẽ là trọng tâm của các cuộc thảo luận.
Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Pawel Zalewski nhận định, việc giảm bớt năng lực của Mỹ sẽ đồng nghĩa với vai trò lớn hơn cho cả Ba Lan và Đức trong việc đảm bảo an ninh khu vực.
Những thỏa thuận quốc phòng này, dù có quy mô khiêm tốn hơn dự kiến, vẫn là một bước tiến quan trọng trong việc củng cố mối quan hệ giữa Ba Lan và Đức, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay.
Chúng không chỉ thể hiện cam kết hợp tác song phương mà còn phản ánh những thách thức nội bộ mà các chính phủ phải đối mặt khi định hình chính sách đối ngoại và an ninh.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc