Chính trị Đức đang bước vào một vùng xoáy chưa quen. Sau địa chấn bầu cử tháng 9, các đảng phải đối mặt với những thách thức lớn để hình thành chính phủ.
Ở bang Sachsen-Anhalt, AfD giành được nhiều phiếu nhất nhưng phải tìm cách biến thắng lợi bầu cử thành quyền lực chính phủ. SPD đang cố gắng thành lập một chính phủ không có AfD với sự tham gia của CDU, SPD, Greens, Linke và BSW. Tuy nhiên, các đảng này cũng không dễ tạo ra một đa số ổn định.
Nếu BSW đứng về phía AfD, bức tường lửa chống AfD sẽ chịu sức ép chính trị rất lớn. Nếu BSW đứng về phía các đảng còn lại, họ có thể giúp hình thành một phương án chính phủ không có AfD nhưng phải giải quyết những khác biệt chính sách rất lớn. Nếu không có phương án nào tạo được đa số, một chính phủ thiểu số hoặc những hình thức hợp tác theo từng vấn đề có thể trở thành chủ đề tranh luận.
Ba bang – ba câu chuyện khác nhau
Berlin: Die Linke nổi lên mạnh ở cử tri trẻ, CDU chịu tổn thất. Mecklenburg-Vorpommern: AfD củng cố vị trí lực lượng lớn. Sachsen-Anhalt: AfD thắng lớn nhưng phải tìm cách biến thắng lợi bầu cử thành quyền lực chính phủ.
Ba bức tranh này không giống nhau, vì vậy kết luận rằng nước Đức đang chuyển sang hữu hay tả sẽ quá đơn giản. Thực tế, cử tri đang phân cực, hệ thống đảng đang phân mảnh, và các đảng trung tâm đang mất khả năng độc quyền định hình chương trình chính trị. Điều này là một thay đổi có tính cấu trúc.
Friedrich Merz trước bài toán khó nhất
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Friedrich Merz có thể tiếp tục làm Thủ tướng, nhưng để duy trì quyền lực chính trị, ông phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề. Làm sao để CDU giành lại cử tri đã chuyển sang AfD? Làm sao để không đánh mất cử tri trung dung? Làm sao để duy trì liên minh với SPD trong khi hai đảng ngày càng có cách giải thích khác nhau về nguyên nhân thất bại?
Quan trọng nhất, CDU phải thay đổi chính sách hay phải thay đổi cách truyền đạt chính sách? Điều này không phải là hai việc giống nhau.
Một cuộc tranh luận về tương lai CDU đã bắt đầu
Có thể lúc này chưa có cuộc chiến công khai giành ghế Kanzler, nhưng một cuộc tranh luận về tương lai CDU đã bắt đầu.
Nếu Merz có thể biến những thất bại tháng 9 thành động lực để điều chỉnh chính phủ và khôi phục niềm tin, vị thế của ông có thể được củng cố. Nếu những thất bại tiếp tục lặp lại và mâu thuẫn trong liên minh CDU/CSU–SPD ngày càng lớn, áp lực đối với lãnh đạo CDU sẽ tăng lên.
Hình ảnh đáng suy nghĩ nhất của tháng 9 không phải là một chính trị gia thắng hay thua, mà là hình ảnh một đảng giành nhiều phiếu nhất nhưng vẫn chưa biết làm sao để cầm quyền; một đảng khác muốn ngăn đảng ấy cầm quyền nhưng lại thiếu đa số; và các đảng nhỏ bỗng nhiên có quyền quyết định một phần số phận chính phủ.
Nếu Sachsen-Anhalt trở thành nơi xuất hiện một mô hình hợp tác chính trị mới, tác động của nó sẽ vượt xa phạm vi một bang. Câu hỏi không còn là ai thắng cử, mà là trong một nước Đức ngày càng phân mảnh, ai còn có khả năng biến thắng lợi bầu cử thành quyền lực chính trị thực sự.
Đó cũng là câu hỏi đang đặt lên bàn làm việc của Friedrich Merz. Cơn địa chấn tháng 9 mới chỉ bắt đầu phát ra những dư chấn đầu tiên.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Reuters, Bundesregierung và DPA
