Chính sách giảm thuế xăng dầu 17 cent/lít tại Đức chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng sau 4 tuần áp dụng, khi người tiêu dùng không nhận được đầy đủ lợi ích từ mức giảm thuế và vẫn hạn chế chi tiêu vì lo ngại lạm phát.
Tranh cãi về cách phân bổ lợi ích giữa người mua nhiên liệu và các doanh nghiệp dầu khí tiếp tục gia tăng, trong lúc chính phủ chưa thống nhất phương án áp giá trần xăng dầu dự kiến từ tháng 1/2027.
Người tiêu dùng chưa hưởng trọn mức giảm thuế
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Biện pháp giảm thuế 17 cent/lít được triển khai nhằm hạ chi phí nhiên liệu cho người dân và giảm áp lực từ giá xăng dầu. Tuy nhiên, mức giảm thuế không đồng nghĩa giá bán lẻ tại các trạm xăng sẽ giảm tương ứng.
Các nghiên cứu của Viện Nghiên cứu kinh tế Ifo và Viện Nghiên cứu kinh tế Đức (DIW) cho thấy người tiêu dùng không nhận được toàn bộ khoản giảm thuế. Kết quả này làm dấy lên nghi vấn về mức độ chuyển lợi ích từ chính sách thuế sang giá bán lẻ.
Nếu giá bán tại trạm xăng giảm ít hơn mức thuế được cắt, một phần lợi ích kinh tế có thể nằm lại trong chuỗi cung ứng nhiên liệu. Điều đó khiến chính sách hỗ trợ người dân trở thành chủ đề tranh luận về trách nhiệm của các doanh nghiệp và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Đối với người thường xuyên sử dụng ô tô để đi làm, đưa đón con hoặc di chuyển giữa các địa phương, chi phí nhiên liệu vẫn là một khoản đáng kể trong ngân sách gia đình. Vì vậy, tác động thực tế của chính sách phụ thuộc vào mức giảm giá mà người mua nhận được tại thời điểm đổ xăng, chứ không chỉ nằm ở con số giảm thuế được công bố.
Lo ngại lạm phát tiếp tục chi phối chi tiêu
Mức giảm giá nhiên liệu hiện nay chưa đủ để thay đổi đáng kể tâm lý tiêu dùng. Nghiên cứu của các đơn vị nghiên cứu thị trường GfK và NIM cho thấy nỗi lo lạm phát vẫn khiến người dân Đức thận trọng trong chi tiêu.
Khi giá cả sinh hoạt tạo áp lực lên ngân sách, các hộ gia đình thường cân nhắc kỹ hơn những khoản mua sắm không thiết yếu. Một khoản tiết kiệm nhỏ tại trạm xăng chưa chắc khiến họ sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho các mặt hàng hoặc dịch vụ khác.
Nhiên liệu cũng chỉ là một phần trong tổng chi phí sinh hoạt. Tiền thuê nhà, thực phẩm, điện và các khoản thanh toán định kỳ tiếp tục ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu của nhiều gia đình. Do đó, ngay cả khi giá xăng giảm, người tiêu dùng vẫn có thể duy trì tâm lý phòng thủ trước những biến động kinh tế.
Điều này cho thấy tác động của chính sách giảm thuế không chỉ được đánh giá qua giá nhiên liệu. Khả năng cải thiện sức mua còn phụ thuộc vào mức độ ổn định của giá cả nói chung và niềm tin của người dân vào triển vọng kinh tế.
Kế hoạch áp giá trần xăng dầu gây bất đồng
Đức dự kiến áp dụng cơ chế giới hạn giá xăng dầu, thường được gọi là giá trần xăng dầu, từ tháng 1. Tuy nhiên, đến ngày 29/10/2026, chính phủ vẫn chưa đưa ra kế hoạch cụ thể cho biện pháp này.
Đảng Dân chủ Xã hội Đức (SPD) đang thúc giục triển khai nhanh chóng. Đảng này muốn có thêm biện pháp kiểm soát giá nhiên liệu sau những tranh cãi liên quan đến hiệu quả của đợt giảm thuế hiện tại.
Ngược lại, Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche, thành viên Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), phản đối phương án áp giá trần vì lo ngại những hệ quả đối với ngành lọc dầu trong nước. Theo quan điểm của bà, chính sách này có thể gây bất lợi cho các nhà máy lọc dầu tại Đức và làm tăng sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Những lo ngại đó phản ánh sự cân nhắc giữa mục tiêu giảm chi phí trước mắt cho người tiêu dùng và yêu cầu duy trì năng lực cung ứng nhiên liệu trong nước. Một cơ chế khống chế giá nếu được thiết kế không phù hợp có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, trong khi việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung bên ngoài cũng đặt ra những rủi ro về an ninh năng lượng.
Chính phủ còn phải giải quyết bài toán hiệu quả
Giảm thuế và áp giá trần là hai cách can thiệp khác nhau vào thị trường nhiên liệu. Với chính sách giảm thuế, mức hỗ trợ đến tay người mua phụ thuộc một phần vào cách doanh nghiệp điều chỉnh giá bán. Trong khi đó, giá trần trực tiếp giới hạn mức giá được phép áp dụng theo những điều kiện mà cơ quan quản lý quy định.
Tuy nhiên, hiệu quả của cả hai phương án đều phụ thuộc vào cách triển khai và tác động đến thị trường. Nhà chức trách cần cân nhắc lợi ích của người tiêu dùng, khả năng hoạt động của doanh nghiệp và nguy cơ nguồn cung bị ảnh hưởng khi xây dựng chính sách.
Sau 4 tuần thực hiện giảm thuế 17 cent/lít, những lo ngại về lợi ích chưa đến đầy đủ với người dân vẫn chưa được giải quyết.
Trong khi SPD thúc đẩy hành động sớm, Bộ trưởng Katherina Reiche tiếp tục bày tỏ quan ngại về phương án giá trần.
Tính đến ngày 29/10/2026, mốc dự kiến áp dụng giá trần vẫn là tháng 1/2027, nhưng chính phủ Đức chưa công bố kế hoạch triển khai cụ thể.
Những quyết định tiếp theo sẽ xác định cách nước này xử lý áp lực giá nhiên liệu và cân bằng giữa quyền lợi người tiêu dùng với hoạt động của ngành lọc dầu trong nước.
Thành Phan - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
