Tự do báo chí ở Đức: quyền cơ bản được hiến pháp bảo vệ và không thể xóa bỏ

OV-2026 |

Thời sự Đức 13 Tháng mười một 2025 13 Tháng mười một 2025

Tự do báo chí là một trụ cột không thể thiếu trong nền dân chủ của Đức, được bảo vệ bởi hiến pháp. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm xóa bỏ quyền này đều được xem là vi hiến và phải đối mặt với hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Tự do báo chí ở Đức: quyền cơ bản được hiến pháp bảo vệ và không thể xóa bỏ

Nền tảng hiến pháp không thể lay chuyển

Tại Đức, tự do báo chí (Pressefreiheit) không chỉ là một nguyên tắc chính trị mà là một quyền cơ bản (Grundrecht) được hiến định. Điều 5 của hiến pháp Đức, hay còn gọi là luật cơ bản (Grundgesetz), quy định rõ ràng rằng mọi người đều có quyền tự do bày tỏ và phổ biến ý kiến của mình bằng lời nói, chữ viết và hình ảnh, cũng như quyền tự do tiếp cận thông tin từ các nguồn công khai.

Điều khoản này đảm bảo rằng báo chí, truyền hình, phát thanh và các phương tiện truyền thông trực tuyến có thể hoạt động mà không có sự can thiệp hay kiểm duyệt từ nhà nước. Họ có quyền điều tra, phê bình và công bố thông tin, ngay cả khi những thông tin đó không làm hài lòng chính phủ hoặc các đảng phái chính trị đang cầm quyền.

Trạng thái là một quyền cơ bản mang lại cho tự do báo chí một lớp bảo vệ pháp lý đặc biệt. Nó không thể bị xóa bỏ một cách đơn giản thông qua một đạo luật thông thường và bất kỳ sự thay đổi nào đối với nó đều đòi hỏi một quy trình sửa đổi hiến pháp cực kỳ phức tạp.

Cơ chế bảo vệ: vai trò của tòa án hiến pháp liên bang

Khi một đảng phái chính trị tuyên bố ý định xóa bỏ tự do báo chí, điều này được xem là một cuộc tấn công trực tiếp vào trật tự dân chủ tự do của nước Đức. Hiến pháp đã thiết lập một cơ chế phòng vệ mạnh mẽ để chống lại những mối đe dọa như vậy, và cơ quan trung tâm của cơ chế này là tòa án hiến pháp liên bang (Bundesverfassungsgericht).

Tòa án này có thẩm quyền xem xét tính hợp hiến của các đảng phái chính trị. Nếu một đảng được chứng minh là có mục tiêu tích cực nhằm phá hoại hoặc xóa bỏ trật tự dân chủ tự do, tòa án hiến pháp liên bang có thể ra phán quyết cấm đảng đó hoạt động. Việc kêu gọi loại bỏ một quyền cơ bản như tự do báo chí chắc chắn sẽ là một cơ sở vững chắc cho một vụ kiện như vậy.

Tầm quan trọng của tự do báo chí đối với dân chủ

Tự do báo chí được coi là nền tảng của một xã hội dân chủ vì nó thực hiện nhiều chức năng quan trọng không thể thiếu. Những chức năng này bao gồm:

Cung cấp thông tin: Một nền báo chí tự do đảm bảo rằng người dân được tiếp cận với thông tin đa dạng và trung thực, giúp họ đưa ra những quyết định sáng suốt trong các cuộc bầu cử và tham gia vào đời sống công cộng.
Kiểm soát quyền lực: Báo chí thường được gọi là "quyền lực thứ tư" vì vai trò giám sát và kiểm soát chính phủ, các cơ quan công quyền và các tổ chức có ảnh hưởng khác. Bằng cách phanh phui sai phạm, tham nhũng và lạm dụng quyền lực, báo chí buộc các nhà lãnh đạo phải có trách nhiệm.
Thúc đẩy tranh luận công khai: Truyền thông cung cấp một diễn đàn để các luồng ý kiến và quan điểm khác nhau trong xã hội được thể hiện và tranh luận. Điều này góp phần vào việc hình thành dư luận và tìm kiếm sự đồng thuận xã hội.

Bài học sâu sắc từ lịch sử

Sự bảo vệ mạnh mẽ dành cho tự do báo chí ở Đức ngày nay không phải là ngẫu nhiên. Nó bắt nguồn trực tiếp từ những bài học đau thương của lịch sử, đặc biệt là trong thời kỳ Đức Quốc xã từ năm 1933 đến 1945. Trong giai đoạn này, chế độ độc tài đã bóp nghẹt hoàn toàn nền báo chí tự do.

Tất cả các phương tiện truyền thông đều bị kiểm duyệt gắt gao và biến thành công cụ tuyên truyền của đảng quốc xã. Việc loại bỏ thông tin khách quan và tiếng nói phản biện đã góp phần tạo điều kiện cho sự lan truyền của thù hận, che giấu các tội ác và cuối cùng dẫn đến một thảm họa nhân loại.

Chính vì ký ức lịch sử này, những người soạn thảo hiến pháp Đức sau chiến tranh đã quyết tâm xây dựng một bức tường pháp lý vững chắc để đảm bảo rằng thảm kịch tương tự không bao giờ có thể tái diễn. Tự do báo chí được xem là một trong những biện pháp bảo vệ quan trọng nhất chống lại sự trỗi dậy của chủ nghĩa toàn trị. Do đó, bất kỳ lời kêu gọi nào nhằm hạn chế hay xóa bỏ nó đều bị xã hội Đức phản ứng một cách gay gắt.

Thu Phương ©Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC