Theo thống kê, cả nước hiện có đến 292.000 đơn vị đã ngừng hoạt động nhưng chưa thể hoàn tất giải thể, cùng hơn 325.000 công ty không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Đứng ở góc độ pháp lý, đóng thuế là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm bình đẳng trước pháp luật của mọi chủ thể kinh doanh, được quy định cụ thể tại Luật Quản lý thuế, Luật Doanh nghiệp. Việc cơ quan thuế áp dụng các chế tài xử lý là cần thiết để duy trì kỷ cương quản lý Nhà nước và đảm bảo công bằng xã hội.
Tuy nhiên, khi khó khăn chồng chất buộc phải đóng cửa, nhiều chủ doanh nghiệp thực sự lâm vào cảnh bế tắc khi đối mặt với "núi tiền phạt" tích lũy vượt quá khả năng chi trả chỉ để... xin được giải thể doanh nghiệp.
Từ thông báo nợ thuế hơn 8 triệu đồng, tá hỏa vì có thể phải đóng gần 100 triệu đồng để giải thể doanh nghiệp
Năm 2012, hưởng ứng phong trào quốc gia khởi nghiệp, ông H.V. cùng nhóm bạn trẻ mới ra trường chung vốn thành lập một công ty chuyên về lĩnh vực truyền thông và tổ chức sự kiện (thành lập tại Đà Nẵng). Nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, vì hoạt động không hiệu quả, nhóm của ông tan rã. Doanh nghiệp làm thủ tục tạm ngưng hoạt động được một năm vào năm 2013.
Thời điểm đó, nghe theo lời tư vấn của các đơn vị kế toán rằng doanh nghiệp không phát sinh nợ nần hay doanh thu thì "cứ vứt ngang hồ sơ cũng chẳng ảnh hưởng gì", ông V. bỏ bẵng doanh nghiệp để đi làm thuê lo cuộc sống.
Hồi đầu tháng 6-2026, thông qua ứng dụng thuế điện tử kết nối với số căn cước công dân trên VNeID, ông V. rụng rời tay chân khi phát hiện mình nằm trong danh sách sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh nếu không hoàn thành nghĩa vụ hơn 8 triệu đồng tiền thuế trước ngày 13-8-2026.
Ông V. cho biết ban đầu khá bất ngờ nhưng chưa quá lo lắng. Đến khi liên hệ làm việc và rà soát toàn bộ hồ sơ, ông mới thực sự tá hỏa. Ngoài khoản nợ thể hiện trên thông báo còn có hàng loạt nghĩa vụ kê khai, tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt và chi phí xử lý hồ sơ. Tổng số tiền để giải quyết dứt điểm có thể hơn 80 triệu đồng, chưa kể phí dịch vụ và những khoản liên quan khác thì con số có thể gần 100 triệu đồng.
Đáng nói, trong suốt thời gian hoạt động duy nhất vào năm 2012, công ty chỉ phát sinh một hóa đơn dịch vụ với số thuế giá trị gia tăng gốc khoảng 4 triệu đồng (sau đó tích lũy chậm nộp thành 8 triệu đồng).
Gian nan tìm đường giải thể doanh nghiệp
Để giải thoát mình khỏi lệnh cấm xuất cảnh, ông V. buộc phải khôi phục mã số thuế bị khóa để làm thủ tục giải thể.
"Tiền nộp phạt mã số thuế, lệ phí môn bài và các khoản phạt chậm kê khai tờ khai trắng cộng dồn lên tới 80 - 82 triệu đồng. Vì còn bận mưu sinh, không có nhiều thời gian và cũng không quá rành về thủ tục nên phải thuê dịch vụ pháp lý uy tín với chi phí 10 - 15 triệu đồng để gỡ rối tờ khai. Hiện tại tôi còn phải đối mặt với bước cuối cùng là nộp phạt mất cuốn hóa đơn cũ. Tính ra để đóng cửa cái công ty đã chết từ năm 2013, tôi phải tốn hơn 100 triệu đồng", ông V. nói.
Không riêng trường hợp của ông H.V., nghịch lý "khai sinh chỉ tốn vài triệu nhưng khai tử mất trăm triệu" đang là nỗi ám ảnh chung của hàng trăm ngàn chủ doanh nghiệp.
Một trường hợp khác tại Hà Nội sở hữu doanh nghiệp xây dựng và thương mại thành lập từ năm 2011. Giai đoạn 2019 - 2020, do gặp khó khăn nên chủ doanh nghiệp dừng hoạt động. Đến khi muốn giải thể để làm sạch mã số thuế cá nhân, số tiền ước tính phải nộp lên tới 75 - 100 triệu đồng.
Trong đó, chi phí thuê dịch vụ kế toán dọn dẹp sổ sách đã ngốn hết 35 triệu đồng, cộng thêm tiền lệ phí môn bài bị truy thu và tiền phạt chậm nộp hồ sơ dao động từ 30 - 40 triệu đồng.
CÔNG TRIỆU (Báo Tuổi Trẻ)
