Cuộc họp ngoại trưởng Nhóm 20 (G20) tại Atlanta, bang Georgia, Mỹ, ngày 30/10/2026 mở đầu bằng một tình huống ngoại giao hiếm gặp. Nhiều ngoại trưởng châu Âu từ chối xuất hiện trong ảnh tập thể cùng Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov, khiến nước chủ nhà Mỹ phải hủy nghi thức này.
Sự việc không chỉ là một tranh cãi về nghi thức. Nó cho thấy sự chia rẽ sâu sắc trong G20 về chiến tranh Ukraine, quan hệ với Nga và cách Washington điều chỉnh chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Nghi thức bị hủy vì phản đối với Nga
Ảnh tập thể, thường được gọi là “ảnh gia đình”, là hoạt động mở màn quen thuộc tại các hội nghị ngoại giao cấp cao. Hình ảnh này thể hiện sự hiện diện chung của các quốc gia và thường được dùng như tín hiệu về tinh thần hợp tác.
Tại Atlanta, nhiều đại diện châu Âu tuyên bố không muốn đứng cạnh ông Lavrov trong ảnh chính thức. Một số đoàn thậm chí đe dọa rời khỏi buổi chụp ảnh nếu Ngoại trưởng Nga tham gia.
Theo các quan chức Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio quyết định hủy ảnh tập thể sau khi nhận thấy một số đoàn không sẵn sàng tham gia. Ông cho rằng tranh cãi quanh nghi thức có thể trở thành yếu tố gây xao nhãng, làm lu mờ các cuộc thảo luận thực chất.
Trước khi phiên họp bắt đầu, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul khẳng định sẽ không có bức ảnh chung giữa các đối tác châu Âu và ông Lavrov. Ông nói rằng hiện không thể coi đây là sự bình thường trong quan hệ với Nga.
Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan Radoslaw Sikorski cũng ủng hộ quyết định hủy ảnh. Ông nói rằng ông không phải người duy nhất không muốn chụp ảnh cùng Ngoại trưởng Nga.
Chia rẽ về chiến tranh Ukraine
Nguyên nhân trực tiếp của phản ứng là cuộc xung đột Nga-Ukraine. Nga tiến hành xâm lược quy mô lớn vào Ukraine từ tháng 2/2022, và phần lớn chính phủ phương Tây đã cắt giảm tiếp xúc chính thức với giới lãnh đạo Nga kể từ đó.
Ông Lavrov vẫn tham dự G20 vì Nga là thành viên của nhóm này. Tuy nhiên, sự hiện diện của ông tại một diễn đàn đa phương do Mỹ chủ trì đã khiến các đồng minh châu Âu của Washington bày tỏ bất bình.
Trong phiên họp, các đại diện châu Âu phản đối những phát biểu của ông Lavrov, mà Đại diện cấp cao Liên minh châu Âu về đối ngoại và chính sách an ninh Kaja Kallas mô tả là những lời nói sai lệch và khiêu khích. Cuộc họp tập trung vào xung đột Ukraine và Trung Đông.
Ông Lavrov sau đó gọi hành động của các đại diện châu Âu là sự tẩy chay kiêu ngạo. Ông cho rằng nếu các ngoại trưởng chỉ quan tâm đến việc ai đứng cạnh mình trong ảnh, thì điều đó đã nói lên tất cả.
Đây không phải lần đầu G20 gặp khó khăn vì sự tham dự của Nga. Các ngoại trưởng G20 cũng không chụp ảnh tập thể trong các cuộc họp năm 2022, 2023 và 2025 do căng thẳng liên quan đến Moscow.
Vị thế của Mỹ bị đặt câu hỏi
Sự việc đặt Washington vào vị thế khó xử. Mỹ vừa là nước chủ nhà, vừa là bên mời Nga tham dự, trong khi nhiều đồng minh truyền thống lại phản đối cách tiếp cận này.
Ông Rubio bảo vệ quyết định mời Ngoại trưởng Lavrov đến Atlanta và Tổng thống Nga Vladimir Putin đến hội nghị thượng đỉnh G20 dự kiến tổ chức tại Miami vào tháng 12. Theo ông, việc giải quyết hòa bình khủng hoảng đòi hỏi phải nói chuyện với cả hai bên.
Tuy nhiên, các đại biểu châu Âu lo ngại rằng việc mời Nga trong bối cảnh Moscow gia tăng tấn công vào Ukraine có thể tạo cảm giác bình thường hóa quan hệ với Nga. Một số quốc gia cũng băn khoăn vì Mỹ không mời Nam Phi, dù đây là thành viên G20.
Sự bất đồng khiến cuộc họp hai ngày kết thúc mà không đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề an ninh toàn cầu. Thay vì thông cáo chung, các bên chỉ công bố tuyên bố của chủ tọa nhằm tóm tắt nội dung thảo luận.
Áp lực kinh tế từ chiến tranh và thuế quan
Bên cạnh ngoại giao, cuộc họp cũng bộc lộ bất đồng về Iran và thương mại. Các cuộc xung đột và biện pháp thương mại trả đũa đều có thể tạo áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.
Chiến tranh thường làm tăng chi phí quân sự, gây bất ổn thị trường năng lượng và khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong đầu tư. Với Mỹ, điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển, giá hàng hóa và chuỗi cung ứng.
Thuế quan và các biện pháp trả đũa thương mại cũng tạo ra rủi ro tương tự. Khi một nước áp thuế cao hơn, đối tác có thể đáp trả bằng biện pháp tương ứng, khiến doanh nghiệp nhập khẩu và xuất khẩu phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.
Những tác động này không dừng ở cấp chính phủ. Người tiêu dùng có thể đối mặt giá hàng hóa tăng, trong khi người lao động chịu rủi ro khi hoạt động sản xuất và thương mại suy giảm.
Bài toán chính trị trước bầu cử Quốc hội
Trong nước, chính quyền Trump đang chịu chỉ trích vì được cho là quay lưng với đồng minh truyền thống và tạo lợi thế ngoại giao cho Nga. Những người phản đối cho rằng cách tiếp cận này làm suy yếu uy tín của Mỹ trên trường quốc tế.
Ngược lại, những người ủng hộ xem việc duy trì kênh đối thoại với Nga là cần thiết để xử lý khủng hoảng. Họ cho rằng không thể tìm kiếm giải pháp hòa bình nếu từ chối tiếp xúc với một trong các bên liên quan.
Cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ diễn ra vào ngày thứ Ba có thể trở thành dịp để cử tri đánh giá những lựa chọn chính sách này. Ngoài các tuyên bố về sức mạnh quốc gia, cử tri còn quan tâm đến chi phí sinh hoạt, thu nhập và việc làm.
Cách Washington xử lý quan hệ với Nga, các đồng minh và đối tác thương mại sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến cả vị thế quốc tế của Mỹ lẫn tranh luận chính trị trong nước.
Thanh Mai - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
