Cuộc tiếp xúc tại Nhà Trắng ngày 5/11/2026 giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev đang gây chú ý trong bối cảnh Washington chuẩn bị làm trung gian cho vòng đàm phán mới về Ukraine. Trong khi đại diện hai nước Nga và Ukraine cùng có mặt tại Mỹ, ông Trump chỉ trực tiếp gặp phía Nga và xác nhận không gặp các đại diện Ukraine.
Sự khác biệt trong cách tiếp xúc ngoại giao, cùng những phát biểu của ông Trump về thương vong dân thường, khiến vai trò trung gian của Mỹ trở thành vấn đề được quan tâm. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi các cuộc đàm phán ba bên dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi ngày 10 và 11/11.
Nhà Trắng dành cuộc tiếp xúc trực tiếp cho đại diện Nga
Ngày 5/11, Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga Putin, có cuộc gặp với ông Trump tại Nhà Trắng. Đây là một hoạt động ngoại giao đáng chú ý khi Washington đang tìm cách thúc đẩy tiến trình thương lượng nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine.
Cùng thời điểm, các đại diện Ukraine cũng có mặt tại Washington. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho biết ông không trực tiếp gặp họ. Sự khác biệt này tạo ra hình ảnh không cân xứng giữa hai bên trong một tiến trình mà Mỹ đang giữ vai trò trung gian.
Diễn biến cần được nhìn nhận trong tổng thể các hoạt động ngoại giao diễn ra tại thủ đô Mỹ.
Đệ nhất phu nhân Melania Trump cũng tiếp các đại diện Nga và Ukraine trong một sự kiện liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn nhân đạo tại thành phố Oleshky thuộc vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát. Vì vậy, việc ông Trump không gặp riêng phía Ukraine không đồng nghĩa Washington hoàn toàn không có tiếp xúc với các quan chức Ukraine trong ngày hôm đó.
Dù vậy, cuộc gặp trực tiếp giữa tổng thống Mỹ và đại diện Điện Kremlin vẫn mang ý nghĩa chính trị riêng. Trong ngoại giao cấp cao, cấp độ tiếp xúc, thời lượng đối thoại và việc lựa chọn đối tác đều có thể phát đi những tín hiệu về ưu tiên của một chính phủ.
Phát biểu về dân thường gây tranh cãi
Một vấn đề khác thu hút sự chú ý là câu trả lời của ông Trump khi được hỏi liệu ông có nêu với phía Nga những vụ tấn công khiến dân thường Ukraine thiệt mạng hay không. Những cuộc tấn công nhằm vào khu dân cư, xe buýt và trường học là những vấn đề trực tiếp liên quan đến trách nhiệm của các bên trong chiến tranh.
Ông Trump nói rằng mình đã đề cập đến vấn đề này và thường xuyên nhắc tới nó theo những cách khác nhau. Tuy nhiên, phần tiếp theo trong câu trả lời khiến phát biểu của ông trở nên gây tranh cãi.
Tổng thống Mỹ cho rằng phía Ukraine cũng gây thương vong cho dân thường Nga và Nga cũng đang mất dân thường.
Cách trả lời này chuyển trọng tâm từ câu hỏi về trách nhiệm của Nga đối với các cuộc tấn công tại Ukraine sang vấn đề thương vong ở cả hai phía.
Hai vấn đề không hoàn toàn giống nhau. Thương vong dân thường có thể xảy ra trong chiến tranh ở nhiều khu vực và do nhiều hoạt động quân sự khác nhau. Tuy nhiên, việc đánh giá trách nhiệm cần dựa trên từng vụ việc, hoàn cảnh xảy ra, mục tiêu bị tấn công và các chứng cứ liên quan.
Cuộc chiến bắt đầu từ cuộc tấn công toàn diện của Nga vào Ukraine tháng 2. Vì vậy, đặt thương vong dân thường của hai nước ngang nhau trong một câu trả lời chung không thay thế được việc xem xét trách nhiệm cụ thể đối với từng hành động quân sự.
Đối với Kyiv, những tuyên bố như vậy có thể làm gia tăng lo ngại rằng Washington sẽ không đặt vấn đề bảo vệ dân thường và trách nhiệm của Nga ở vị trí tương xứng trong quá trình thương lượng.
Vai trò trung gian của Mỹ đứng trước phép thử
Một quốc gia làm trung gian hòa giải không nhất thiết phải có quan điểm giống nhau về mọi vấn đề với các bên tham chiến. Tuy nhiên, khả năng duy trì niềm tin của các bên là điều kiện quan trọng để thúc đẩy đàm phán.
Nếu một bên cảm thấy tiếng nói của mình không được lắng nghe hoặc những lợi ích an ninh cốt lõi không được xem xét đầy đủ, tiến trình thương lượng có thể gặp thêm trở ngại. Đặc biệt, Ukraine đang phải đàm phán về tương lai lãnh thổ, chủ quyền và những bảo đảm an ninh sau chiến tranh.
Trong khi đó, Nga có những yêu cầu riêng liên quan đến lãnh thổ và cấu trúc an ninh châu Âu. Khoảng cách giữa các lập trường này khiến việc tìm kiếm một thỏa thuận không thể chỉ dựa vào những tuyên bố về mong muốn chấm dứt chiến tranh.
Washington có khả năng tác động đáng kể đến tiến trình thông qua quan hệ ngoại giao, hỗ trợ quân sự và các công cụ kinh tế. Những quyết định của chính quyền Trump vì thế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế thương lượng của Kyiv.
Vấn đề không chỉ nằm ở việc Mỹ có tiếp xúc với Moscow hay không. Điều quan trọng hơn là Washington có duy trì được một cơ chế thương lượng trong đó các yêu cầu an ninh của Ukraine được xem xét thực chất hay không.
Thất bại bầu cử giữa nhiệm kỳ làm tăng bất định
Những diễn biến ngoại giao còn xảy ra ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11. Đảng Dân chủ giành được đa số tại cả hai viện Quốc hội, tạo ra thay đổi đáng kể trong tương quan chính trị tại Washington.
Kết quả này làm suy yếu vị thế chính trị của ông Trump trong những năm còn lại của nhiệm kỳ. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ vẫn nắm quyền điều hành nhánh hành pháp và có những thẩm quyền riêng trong chính sách đối ngoại.
Quốc hội mới chỉ chính thức bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 1. Từ nay đến thời điểm đó, chính quyền Trump vẫn có thể tiếp tục triển khai đường lối đối ngoại hiện tại mà không phải lập tức thay đổi theo kết quả bầu cử.
Sau khi Quốc hội mới hoạt động, các nghị sĩ có thể tăng cường giám sát những cuộc thương lượng với Điện Kremlin, yêu cầu minh bạch hơn về các đề xuất dành cho Ukraine hoặc thúc đẩy những biện pháp trừng phạt mới đối với Nga. Tuy nhiên, khả năng thay đổi chính sách còn phụ thuộc vào mức độ đồng thuận giữa các nghị sĩ và những ưu tiên chính trị trong nước.
Đối với Ukraine, đây là một giai đoạn khó khăn. Kyiv vẫn cần sự hỗ trợ của Mỹ về quân sự, tình báo và ngoại giao, trong khi mùa đông đang đến gần và nhu cầu bảo vệ hạ tầng năng lượng ngày càng cấp thiết.
Abu Dhabi sẽ là phép thử tiếp theo
Vòng đàm phán ba bên giữa Mỹ, Nga và Ukraine dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, trong hai ngày 10 và 11/11. Đây là nỗ lực mới nhằm đưa các bên trở lại bàn thương lượng sau thời gian tiến trình hòa bình gặp nhiều trở ngại.
Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner được dự kiến đại diện Washington. Phái đoàn Nga do Vladimir Medinsky, trợ lý Tổng thống Putin, dẫn đầu. Các cuộc thảo luận dự kiến tập trung vào những thỏa thuận an ninh sau chiến tranh, giảm leo thang quân sự, hỗ trợ nhân đạo và các bước tiếp theo hướng tới hòa bình.
Trước cuộc gặp tại Abu Dhabi, giới chức Mỹ và các đại diện châu Âu, trong đó có Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO, cũng tiến hành trao đổi tại Brussels về bảo đảm an ninh cho Ukraine, cấu trúc an ninh châu Âu sau chiến tranh và công cuộc tái thiết.
Những cuộc tiếp xúc này cho thấy vấn đề Ukraine không chỉ liên quan đến quan hệ giữa Kyiv và Moscow. Bất kỳ thỏa thuận nào cũng có thể tác động lâu dài đến an ninh châu Âu, đặc biệt khi các nước trong khu vực vẫn phải tính toán khả năng Nga tiếp tục gây sức ép quân sự sau khi giao tranh chấm dứt.
Vì thế, kết quả tại Abu Dhabi sẽ không chỉ được đánh giá qua khả năng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn. Cách các bên xử lý vấn đề lãnh thổ, chủ quyền, bảo đảm an ninh và trách nhiệm đối với những thiệt hại trong chiến tranh cũng sẽ quyết định triển vọng của tiến trình hòa bình.
Đối với chính quyền Trump, cuộc gặp ngày 5/11 và vòng thương lượng sắp tới là hai diễn biến có liên hệ trực tiếp. Những quyết định của Washington trong thời gian này sẽ cho thấy Mỹ có thể dung hòa quan hệ với Moscow và cam kết bảo vệ lợi ích an ninh của Ukraine đến mức nào. Các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi dự kiến bắt đầu ngày 10/11 và kết thúc ngày 11/11/2026.
Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
