Từ tháng 6/2026, Đức cùng các nước EU chính thức triển khai Hệ thống Tị nạn Chung Châu Âu (CEAS) với nhiều thay đổi lớn. Người Việt đang sinh sống hợp pháp tại Đức có bị ảnh hưởng hay không?
Từ tháng 6/2026, Đức cùng toàn bộ các quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu sẽ chính thức áp dụng Hệ thống Tị nạn Chung Châu Âu (CEAS - Common European Asylum System) sau khi gói cải cách được thông qua vào năm 2024. Đây được xem là bước thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách EU tiếp nhận và xử lý hồ sơ xin tị nạn.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo nguồn tin từ Tagesschau và Spiegel, mục tiêu cốt lõi của CEAS mới là tạo ra một quy trình thống nhất, thay vì để mỗi quốc gia tự xét duyệt theo cách riêng như trước đây. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Đức - quốc gia thường xuyên chịu áp lực lớn về tiếp nhận người tị nạn trong những năm qua.
Bối cảnh của cuộc cải cách
Hệ thống tị nạn EU hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế trong suốt hơn một thập kỷ qua. Tình trạng người xin tị nạn nộp hồ sơ tại nhiều nước khác nhau, hay còn gọi là di cư thứ cấp (Sekundärmigration), luôn là bài toán đau đầu với chính quyền Đức.
Chính phủ Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đang đẩy mạnh các biện pháp kiểm soát biên giới và hợp tác chặt chẽ hơn với các đối tác EU.
Những thay đổi đáng chú ý trong CEAS mới
Theo quy định mới, một số điểm đáng chú ý sẽ được áp dụng đồng loạt trên toàn EU:
- Xử lý hồ sơ ngay tại biên giới: Các trường hợp có khả năng bị từ chối cao sẽ được xét duyệt qua thủ tục biên giới, không cần chuyển vào sâu trong nội địa.
- Rút ngắn thời gian xét duyệt: Thay vì kéo dài nhiều tháng, hồ sơ sẽ được xử lý trong thời gian nhanh hơn đáng kể.
- Cơ sở dữ liệu chung Eurodac mở rộng: Mọi hồ sơ xin tị nạn sẽ được đăng ký tập trung, giúp xác định rõ quốc gia nào chịu trách nhiệm giải quyết.
- Nguyên tắc phân bổ trách nhiệm linh hoạt hơn: Quy định Dublin cũ được thay bằng Quy chế Quản lý Tị nạn và Di cư (AMMR) với cơ chế phân bổ công bằng hơn.
Như FAZ nhận định, mục đích cuối cùng là ngăn chặn tình trạng một người nộp đơn tại nhiều quốc gia để tìm cơ hội được ở lại nước có chính sách thoáng hơn.
Tác động đối với người dân tại Đức
Đối với phần lớn người đang sinh sống hợp pháp tại Đức, bao gồm người lao động, du học sinh, người có giấy phép cư trú hay đã nhập quốc tịch Đức, các quy định mới không làm thay đổi quyền cư trú hiện tại.
Tuy nhiên, chính quyền các bang và thành phố lớn kỳ vọng hệ thống mới sẽ giúp giảm tải cho các cơ quan tiếp nhận, bố trí chỗ ở và bộ máy hành chính. Khi thủ tục nhanh và rõ ràng hơn, khối lượng công việc liên quan đến di cư và tị nạn cũng sẽ giảm bớt đáng kể.
Người Việt tại Đức có bị ảnh hưởng?
Đây là câu hỏi được cộng đồng người Việt tại Đức đặc biệt quan tâm trong thời gian gần đây.
Câu trả lời ngắn gọn là: phần lớn không bị ảnh hưởng trực tiếp.
Hệ thống CEAS mới chủ yếu hướng đến những người xin tị nạn hoặc thuộc diện bảo hộ quốc tế.
Đối với cộng đồng người Việt đang sinh sống hợp pháp với giấy phép lao động, đoàn tụ gia đình, du học hay định cư lâu dài, quyền lợi hiện có được giữ nguyên.
Dù vậy, xu hướng siết chặt quản lý di cư của Đức và EU cho thấy các luồng di chuyển không được kiểm soát trong nội khối sẽ ngày càng khó khăn hơn. Điều này đồng nghĩa với việc bất kỳ ai có ý định nhập cảnh trái phép hoặc lưu trú không hợp lệ đều đối mặt rủi ro cao hơn.
Phản ứng và đánh giá từ các bên
Tại Đức, phản ứng với cải cách CEAS khá trái chiều. Liên đoàn Cảnh sát (GdP) hoan nghênh việc siết chặt kiểm soát và rút ngắn thủ tục.
Trong khi đó, các tổ chức nhân quyền như Pro Asyl bày tỏ lo ngại về quyền của người tị nạn khi thủ tục biên giới có thể hạn chế quyền kháng cáo.
Ở cấp độ châu Âu, Italy và Hy Lạp - hai nước ở tuyến đầu tiếp nhận - ủng hộ mạnh mẽ cải cách vì hy vọng giảm tải. Một số nước Đông Âu lại thận trọng hơn với cơ chế phân bổ bắt buộc người tị nạn.
Nhìn về phía trước
Việc áp dụng CEAS mới từ tháng 6/2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chính sách tị nạn và di cư của EU. Đức - với vai trò là điểm đến hấp dẫn nhất đối với nhiều người xin tị nạn - sẽ được hưởng lợi từ quy trình thống nhất và cơ sở dữ liệu chung.
Với cộng đồng người Việt tại Đức, điều quan trọng nhất lúc này là duy trì tình trạng cư trú hợp pháp, cập nhật giấy tờ đầy đủ và theo dõi các thông báo từ cơ quan chức năng.
Khi hệ thống mới đi vào vận hành, những điều chỉnh bổ sung là điều khó tránh khỏi, và việc nắm bắt kịp thời sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong cuộc sống tại Đức.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Tham khảo: Tagesschau, Spiegel, FAZ, ZDF.
Ý kiến bạn đọc