Kể từ nửa đêm nay, một chương mới đã mở ra trong chính sách di cư của Liên minh Châu âu. Các quy định của Hệ thống Tị nạn Chung mới của Châu âu (Geas) chính thức có hiệu lực, đánh dấu một cuộc cải cách được mong đợi từ lâu. Mục tiêu chính là thắt chặt và đẩy nhanh quy trình xử lý hồ sơ tị nạn trên khắp lục địa.
Cuộc cải cách này được kỳ vọng sẽ giúp EU kiểm soát tốt hơn dòng người di cư. Đồng thời, nó cũng nhằm ngăn chặn tình trạng người xin tị nạn tiếp tục di chuyển tự do giữa các quốc gia thành viên. Đây là vấn đề “di cư thứ cấp” đã gây ra nhiều tranh cãi và căng thẳng trong khối suốt nhiều năm qua.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Những thay đổi cốt lõi trong hệ thống tị nạn mới
Geas mang đến hàng loạt biện pháp mới nhằm thay đổi căn bản cách thức xử lý hồ sơ. Trong đó có việc kiểm tra nhanh chóng người di cư ngay tại biên giới bên ngoài của khối. Dữ liệu sinh trắc học, cụ thể là dấu vân tay, sẽ được ghi nhận một cách có hệ thống vào cơ sở dữ liệu chung.
Đặc biệt, những người đến từ các quốc gia có tỷ lệ được công nhận quy chế tị nạn thấp sẽ phải trải qua thủ tục được đẩy nhanh. Điều này nhằm sàng lọc sớm và đưa ra quyết định nhanh hơn cho các trường hợp ít khả năng được chấp thuận. Các quy định mới cũng nhấn mạnh trách nhiệm của quốc gia EU đầu tiên mà người xin bảo hộ đặt chân tới.
Theo đó, quốc gia này sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm xử lý hồ sơ tị nạn. Thực tế này đã từng gây ra nhiều bất đồng, khi các nước như Ý hay Hy Lạp thường từ chối tiếp nhận lại người di cư đã đến Đức.
Cơ chế đoàn kết mới: Gánh nặng được san sẻ thế nào?
Để giải quyết gánh nặng không đồng đều lên các quốc gia biên giới, Geas đã thiết lập một “cơ chế đoàn kết” đầy tham vọng. Cơ chế này đảm bảo rằng các quốc gia EU tiếp nhận số lượng lớn người tìm kiếm sự bảo vệ sẽ không phải đơn độc. Họ sẽ nhận được sự hỗ trợ từ các thành viên khác trong khối.
Sự hỗ trợ này có thể dưới dạng đóng góp tài chính, cung cấp hiện vật, hoặc quan trọng hơn là việc tiếp nhận một phần người xin tị nạn. Ủy viên phụ trách di cư của EU, ông Magnus Brunner, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ chế này. Ông cho rằng Geas sẽ củng cố lòng tin giữa các quốc gia thành viên và giúp Châu âu quản lý hiệu quả hơn thách thức di cư.
Đức và Pháp: Tình hình đặc biệt trong cơ chế đoàn kết
Đáng chú ý, Đức sẽ không phải đóng góp tài chính vào quỹ đoàn kết đã được đàm phán cho năm nay. Điều này là do nước này đã tiếp nhận một lượng lớn người xin tị nạn. Nhiều trường hợp trong số đó lẽ ra phải do các quốc gia khác chịu trách nhiệm xử lý.
Thời hạn để chuyển trả những trường hợp này đã hết hiệu lực, khiến Đức trên thực tế phải gánh vác trách nhiệm. Tình hình tương tự cũng áp dụng đối với Pháp, một quốc gia trung tâm khác trong EU.
Ngoài ra, các “thủ tục biên giới” cũng được đưa ra để giảm tải cho hệ thống tị nạn tổng thể. Những người có ít triển vọng được chấp thuận đơn xin tị nạn sẽ phải trải qua quy trình này. Nó được đẩy nhanh với thời hạn tối đa là mười hai tuần. Trong thời gian đó, họ sẽ phải ở lại các trung tâm tiếp nhận đặc biệt do các quốc gia biên giới thiết lập, không được phép rời đi.
Đức chuẩn bị ra sao cho quy định mới?
Là một quốc gia nằm ở trung tâm Châu âu, Đức chủ yếu có các đường biên giới nội khối EU. Tuy nhiên, nếu một người nhập cảnh vào Đức bằng đường hàng không hoặc đường biển và nộp đơn xin tị nạn, các thủ tục biên giới bên ngoài vẫn sẽ được áp dụng. Điều này diễn ra tại các sân bay quốc tế lớn như München và Frankfurt am Main.
Để chuẩn bị cho việc này, Đức đang xây dựng và hoàn thiện tổng cộng 374 chỗ trong các cơ sở lưu trú chuyên biệt. Một phần trong số đó vẫn đang trong quá trình thi công. Tại sân bay Berlin-Brandenburg, một cơ sở biên giới bên ngoài mới đã chính thức đi vào hoạt động ngay từ hôm nay. Nhiều cơ sở tương tự khác cũng đang được lên kế hoạch triển khai tại các bang khác nhau.
Giám sát và quyền con người: Không thể bỏ qua
Việc thực hiện các quy định của Geas tại Đức không diễn ra một cách tùy tiện. Nó được giám sát chặt chẽ bởi các tổ chức độc lập như Viện Nhân quyền Đức (DIMR) và Cơ quan Quốc gia về Phòng chống Tra tấn. Các tổ chức này đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi của người di cư.
Một đại diện của DIMR đã nhấn mạnh rằng mọi biện pháp hạn chế quyền tự do của người tìm kiếm sự bảo vệ phải được giới hạn ở mức thật sự cần thiết. Viện này cũng đặc biệt quan tâm đến trẻ em.
Theo quan điểm của họ, việc giam giữ trẻ em trong khuôn khổ thủ tục tị nạn luôn đi ngược lại lợi ích tốt nhất của các em. DIMR cam kết sẽ tiếp nhận các khiếu nại từ những người bị ảnh hưởng nếu họ cho rằng các quyền cơ bản của mình đã bị xâm phạm.
Với việc Geas chính thức có hiệu lực, Liên minh Châu âu đang bước vào một giai đoạn mới đầy thử thách trong quản lý di cư. Các quy định mới hứa hẹn mang lại sự hiệu quả hơn trong việc xử lý hồ sơ và kiểm soát biên giới. Tuy nhiên, việc cân bằng giữa an ninh, hiệu quả và việc bảo vệ quyền con người vẫn là một bài toán phức tạp.
Sự thành công của cuộc cải cách này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào sự hợp tác thực chất giữa các quốc gia thành viên.
Đồng thời, nó cũng đòi hỏi một sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo rằng các nguyên tắc nhân đạo không bị bỏ quên. Châu âu đang đứng trước một bước ngoặt, nơi những quyết định hôm nay sẽ định hình tương lai của chính sách di cư trong nhiều thập kỷ tới.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo DPA/Focus online
Ý kiến bạn đọc