Nghịch lý thị trường lao động Đức: Thừa người, thiếu nhân

Thời sự Đức 03 Tháng bẩy 2026

Với tấm bằng đại học trong tay, Julia Unkelbauer từng tin mình đã sẵn sàng. Nhưng hàng loạt đơn xin việc gửi đi từ năm 2024 chỉ mang về những lá thư từ chối, phơi bày một nghịch lý sâu sắc tại thị trường lao động nước Đức.

Tốt nghiệp ngành sinh học, cô từng tin mọi thứ đã được chuẩn bị kỹ lưỡng. Thế nhưng thực tế lại chứng minh điều ngược lại.

Julia Unkelbauer, 38 tuổi, sống tại thành phố Fulda chia sẻ với AFP về khát khao được tiếp tục con đường nghiên cứu.

Đáng tiếc là cơ hội lại vô cùng hiếm hoi. Số lượng vị trí tuyển dụng trong lĩnh vực này quá hạn chế.

Chuyên ngành cô theo đuổi là cổ phấn học, nghiên cứu các vật chất sinh học vi mô tìm thấy trong trầm tích như phấn hoa và bào tử. Câu chuyện của Julia phản ánh rõ nét sự lệch pha ngày càng trầm trọng trên thị trường lao động Đức.

Theo thống kê, số người thất nghiệp tại Đức đã vượt mốc ba triệu vào tháng 1. Đây là lần đầu tiên con số này chạm ngưỡng đáng báo động kể từ năm 2015.

Mặc dù con số đã giảm xuống 2,94 triệu người vào tháng 6, mức này vẫn được giới chuyên môn đánh giá là khá cao dựa trên dữ liệu chính thức công bố.

Trái ngược với lượng người seeking việc lớn, Cơ quan Việc làm Liên bang ghi nhận tới 643.000 vị trí đang bị bỏ trống. Các công ty từ y tế đến chế tạo máy móc đều đang kêu cứu vì thiếu hụt nhân lực trầm trọng.

Công ty Samson, chuyên về kỹ thuật van điều khiển (ảnh), đã đầu tư hơn 500 triệu euro vào một nhà máy mới ở Offenbach và đang tích cực tìm kiếm "thợ máy, kỹ thuật viên cơ điện tử và kỹ thuật viên điện tử". Ảnh của KIRILL KUDRYAVTSEV / AFP

Nỗi lo lớn lao từ sự thiếu hụt

Sự bất cập này là một điềm báo xấu cho nền kinh tế đang khủng hoảng và chật vật trong việc đổi mới.

Trên toàn quốc, các nhà tuyển dụng đang chật vật lấp đầy khoảng 160 loại công việc khác nhau. Danh sách kéo dài từ nhân viên chăm sóc sức khỏe đến thợ sửa ống nước.

Theo giám đốc Cơ quan Việc làm Liên bang Andrea Nahles, đa phần đây là các công việc đòi hỏi đào tạo nghề. Thợ học việc hoặc thực hành tại trường đều được săn đón nồng nhiệt.

Ngành y tế và vận tải đang chịu áp lực nặng nề nhất trong cuộc khủng hoảng này.

Nhu cầu cấp bách hiện nay là nhân viên điều dưỡng, chuyên gia vật lý trị liệu và tài xế xe buýt, xe tải.

Tuy nhiên, Julia kiên quyết không muốn rời bỏ chuyên ngành mình đã chọn. Nếu không thể tìm được một chân nghiên cứu, cô vẫn muốn làm việc ở bất cứ đâu có cơ hội trong lĩnh vực của mình.

Rời đi khỏi khu vực sống là phương án cuối cùng cô nghĩ đến. Cô đang cùng chồng là một giám đốc khu vực tư nhân và hai con sinh sống tại một ngôi làng.

Khoảng trống nhân khẩu học

Tại Fulda, thành phố có 65.000 dân nằm cách Frankfurt khoảng 100 km, Katharina Henkel chứng kiến sự bất cập này mỗi ngày. Là giám đốc cơ quan việc làm địa phương, bà hiểu rất rõ cục diện.

Chúng tôi có rất nhiều người tìm việc, trong khi các nhà tuyển dụng lại đang tìm nhân sự. Nhưng yêu cầu và bằng cấp của hai bên không phải lúc nào cũng khớp nhau.

Việc tuyển người cho một số vị trí nhất định, đặc biệt trong y tế hoặc vận tải, có thể mất tới 300 ngày.

Khó khăn trong tuyển dụng được dự báo sẽ tồi tệ hơn tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu khi dân số già đi. Trong 10 năm tới, khoảng 13 triệu người Đức sẽ đến tuổi nghỉ hưu.

Cùng lúc đó, chỉ có 7,8 triệu người dự kiến bước vào thị trường lao động. Một khoảng trống khổng lồ đang hình thành, mà chỉ riêng dòng người nhập cư hiện không đủ sức bù đắp.

Tại Frankfurt, công ty sản xuất van công nghiệp Samson dự kiến khoảng 450 trong số 2.000 nhân viên tại Đức sẽ nghỉ hưu trong bảy đến tám năm tới.

Giám đốc nhân sự Frank Oppenlaender chia sẻ với AFP rằng công ty đã phải suy nghĩ về cách thay thế họ ngay từ bây giờ.

Samson đang chật vật tuyển dụng cho nhà máy mới trị giá 500 triệu euro vừa xây tại Offenbach lân cận. Ông Oppenlaender cũng kêu gọi chính quyền đẩy nhanh tiến trình hội nhập của người nhập cư.

Mất bao lâu để người nhập cư và tị nạn có được giấy phép làm việc và giấy phép cư trú? Tại Đức, quá trình này vẫn còn quá chậm chạp.

Doanh nghiệp cần người ngay lập tức, chứ không phải là hai năm nữa.

Nghiệp khó giải

Câu chuyện của Julia và hàng vạn doanh nghiệp khác đang đặt ra một bài toán hóc búa cho giới hoạch định chính sách. Giải quyết nghịch lý thừa người thiếu việc đòi hỏi một sự chuyển đổi linh hoạt hơn trong giáo dục nghề nghiệp và chính sách nhập cư.

Nếu không có những biện pháp can thiệp kịp thời, nước Đức sẽ phải đối mặt với sự trì trệ kéo dài. Hệ lụy là nền kinh tế mất đi sức cạnh tranh toàn cầu. Chìa khóa giải quyết vấn đề không chỉ nằm ở việc mở rộng cánh cửa cho lao động ngoại quốc, mà còn ở việc tái đào tạo nguồn nhân lực sẵn có.