Hơn 40% người nghỉ hưu phải trả thêm tiền thuế mỗi năm
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨCMùa khai thuế năm nay mang đến một cú sốc tài chính cho nhiều người về hưu ở Đức. Theo phân tích từ nền tảng smartsteuer, có tới 41% người trong độ tuổi hưu trí buộc phải nộp thêm thuế sau khi hoàn tất khai báo thu nhập hàng năm. Con số này tương đương gần một nửa dân số hưu trên toàn quốc.
Số tiền nộp bổ sung trung bình lên đến 1.326 euro. Đây là khoản không nhỏ, đủ trang trải chi phí sinh hoạt trong hai đến ba tháng tại các thành phố lớn như Berlin hay Munich. Nhiều người chỉ phát hiện ra nghĩa vụ này sau khi nhận thông báo từ cơ quan thuế. Lúc đó họ mới vỡ lẽ mình đã vượt quá ngưỡng miễn thuế cơ bản do nhà nước quy định.
Khoản hoàn thuế may mắn cho gần một nửa đối tượng
Nhưng không phải ai cũng chịu thiệt. Khoảng 45% người về hưu nhận được tin vui nhờ khoản hoàn thuế, với mức bình quân 1.383 euro – cao hơn cả khoản nộp thêm. Điều này phần lớn đến từ các khoản khấu trừ hợp lệ mà họ không nhận ra khi tự kê khai. Ví dụ như chi phí đi lại, bảo hiểm y tế tư nhân, hoặc đóng góp từ thiện.
14% còn lại rơi vào trường hợp trung lập: không phải nộp thêm cũng không được hoàn. Điều này thường xảy ra khi thu nhập từ lương hưu nằm trong ngưỡng miễn thuế, hoặc khi các khoản thu nhập phụ không đủ lớn để vượt ngưỡng chịu thuế.
Thu nhập phụ: nguyên nhân chính dẫn đến khoản nộp thêm
Phần lớn các khoản thu nhập phụ khiến người nghỉ hưu phải trả thêm thuế đến từ ba nguồn chính:
- Công việc làm thêm: chiếm gần 38% trường hợp. Nhiều người cao tuổi vẫn tiếp tục làm bán thời gian hoặc toàn thời gian sau tuổi nghỉ hưu để cải thiện thu nhập, như tư vấn, giảng dạy, hoặc làm trong lĩnh vực bán lẻ.
- Thu nhập cho thuê nhà: chiếm hơn 10%. Sở hữu bất động sản cho thuê trở thành nguồn thu phụ đáng kể, nhưng cũng kéo theo nghĩa vụ thuế bổ sung.
- Kinh doanh tự do: bao gồm viết lách, tư vấn độc lập, hoặc buôn bán nhỏ. Dù doanh thu không cao, khi cộng dồn vào lương hưu, chúng có thể đẩy người nộp thuế vượt qua ngưỡng miễn thuế.
Lương hưu tăng: nguyên nhân khiến ngày càng nhiều người phải đóng thuế
Theo chuyên gia thuế Thomas Heine từ smartsteuer, số người nghỉ hưu phải đóng thuế đang gia tăng đều đặn hàng năm. Nguyên nhân chính là lương hưu tăng lên theo thời gian, nhưng mức miễn thuế cơ bản (Grundfreibetrag) gần như không thay đổi kể từ năm 2020.
“Mỗi lần lương hưu tăng, phần thu nhập chịu thuế cũng tăng theo, trong khi mức miễn thuế vẫn giữ nguyên. Kết quả là ngày càng nhiều người về hưu vượt qua ngưỡng miễn thuế và trở thành đối tượng phải đóng thuế,” ông Heine giải thích. “Điều này đặc biệt bất công khi khoản tăng lương hưu nhằm bù đắp lạm phát lại bị đánh thuế hoàn toàn.”
Hiện tại, ngưỡng miễn thuế cơ bản ở Đức là 11.604 euro mỗi năm cho người độc thân và 23.208 euro cho cặp vợ chồng. Mức này được điều chỉnh theo lạm phát, nhưng tốc độ điều chỉnh thường chậm hơn tốc độ tăng của lương hưu.
Sự chênh lệch rõ rệt giữa các bang
Mức hoàn thuế và nộp thêm không đồng đều trên khắp nước Đức. Những người về hưu tại Hamburg nhận được khoản hoàn thuế cao nhất, trung bình 1.733 euro. Theo sát là Baden-Württemberg (1.561 euro) và Hessen (1.543 euro).
Ngược lại, những bang có mức nộp thêm thuế cao nhất cũng tập trung tại các khu vực này. Ở Hamburg, mức nộp thêm trung bình lên tới 1.772 euro, cao nhất toàn quốc. Tiếp theo là Bremen (1.655 euro) và Rheinland-Pfalz (1.527 euro).
Sự khác biệt này bắt nguồn từ nhiều yếu tố: mức thu nhập trung bình của người nghỉ hưu trong từng bang, cấu trúc thuế địa phương, và các khoản khấu trừ đặc biệt áp dụng cho từng vùng. Chẳng hạn, Hamburg có thu nhập trung bình cao hơn và nhiều người sở hữu bất động sản cho thuê hoặc kinh doanh tự do hơn.
Yêu cầu cải cách hệ thống thuế lương hưu
Trước tình trạng ngày càng nhiều người về hưu phải đối diện với nghĩa vụ thuế tăng đột ngột, Liên đoàn người nộp thuế liên bang (Bund der Steuerzahler) đang lên tiếng đòi cải cách hệ thống thuế lương hưu.
Hiệp hội này cho rằng việc đánh thuế hoàn toàn khoản tăng lương hưu nhằm bù đắp lạm phát là không công bằng. “Nghĩa vụ thuế không nên phát sinh chỉ vì lạm phát buộc chúng ta phải tăng lương hưu,” đại diện hiệp hội nhấn mạnh. “Lương hưu tăng cần được miễn thuế ở một mức nhất định để bảo vệ người cao tuổi.”
Hiện nay, chính phủ liên bang đang xem xét các đề xuất cải cách, bao gồm điều chỉnh ngưỡng miễn thuế theo tốc độ tăng trưởng kinh tế thực tế và giảm tỷ lệ thuế đối với thu nhập hưu trí. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn trong giai đoạn thảo luận và chưa có quyết định cụ thể.
Lời khuyên dành cho người nghỉ hưu
Đối với những người đang chuẩn bị hoặc đang trong giai đoạn nghỉ hưu, chuyên gia khuyên nên:
- Kiểm tra kỹ lưỡng ngưỡng miễn thuế: Tính toán xem thu nhập lương hưu hàng năm có vượt qua ngưỡng miễn thuế hay không. Việc này giúp bạn chủ động lập kế hoạch tài chính.
- Lưu giữ mọi hóa đơn và chứng từ: Đừng bỏ qua bất kỳ khoản chi tiêu nào, dù nhỏ như phí đi lại hay chi phí y tế. Chúng có thể trở thành khoản khấu trừ hợp lệ khi khai thuế.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia thuế: Nếu thu nhập có nhiều nguồn khác nhau, hãy cân nhắc thuê kế toán viên hoặc sử dụng các nền tảng khai thuế trực tuyến uy tín như smartsteuer hoặc wiso. Họ có thể giúp tối ưu hóa khoản phải nộp hoặc hoàn thuế.
- Cập nhật thông tin về luật thuế: Hệ thống thuế ở Đức thường xuyên thay đổi. Theo dõi các cập nhật từ Cơ quan Thuế Liên bang (Bundeszentralamt für Steuern) hoặc các hiệp hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Chủ động để tránh bất ngờ
Việc ngày càng nhiều người nghỉ hưu phải nộp thêm thuế phản ánh những bất cập trong hệ thống thuế hiện hành. Khi lạm phát tăng cao và lương hưu được điều chỉnh tăng theo, ngưỡng miễn thuế cơ bản không theo kịp tốc độ leo thang của chi phí sinh hoạt.
Dù chính phủ đã nhận thức được vấn đề và đang thảo luận cải cách, nhưng những thay đổi cụ thể chưa thể xuất hiện trong ngắn hạn. Trong bối cảnh đó, người nghỉ hưu cần chủ động quản lý thu nhập và nghĩa vụ thuế của mình.
Bởi không ai hiểu rõ tình hình tài chính của bạn bằng chính bạn – và không ai có thể bảo vệ quyền lợi của bạn tốt hơn bạn.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc