Người muốn mở tiệm nail, nhà hàng, cửa hàng hoặc thành lập công ty tại Đức có thể tiếp cận nhiều chương trình hỗ trợ vốn và trợ cấp của nhà nước. Trong đó, chương trình KfW StartGeld cho phép vay tối đa 200.000 euro, còn Gründungszuschuss và Einstiegsgeld hỗ trợ một số nhóm người thất nghiệp chuyển sang tự kinh doanh.
Đây là những cơ hội đáng quan tâm đối với cộng đồng người Việt tại Đức. Tuy nhiên, mỗi chương trình có điều kiện riêng, đặc biệt về tình trạng việc làm, kế hoạch kinh doanh và khả năng tài chính. Người đăng ký cần phân biệt rõ khoản vay phải hoàn trả với khoản trợ cấp không phải trả lại.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
1. KfW StartGeld: Vay khởi nghiệp tối đa 200.000 euro
ERP-Gründerkredit – StartGeld là chương trình cho vay ưu đãi của Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW).
Từ ngày 1/12/2025, hạn mức vay tối đa tăng từ 125.000 euro lên 200.000 euro. Phần vốn dành cho chi phí vận hành cũng tăng từ 50.000 euro lên 80.000 euro.
Chương trình hướng tới người chuẩn bị thành lập doanh nghiệp, người làm nghề tự do, doanh nghiệp nhỏ mới hoạt động không quá 5 năm và những người muốn tiếp quản cơ sở kinh doanh. Hoạt động kinh doanh có thể là công việc chính hoặc phụ. Địa điểm doanh nghiệp và khoản đầu tư phải nằm tại Đức.
Vốn vay có thể dùng để mua máy móc, thiết bị, bàn ghế, phương tiện phục vụ công việc, thuê và trang bị mặt bằng, nhập hàng hóa hoặc mua lại doanh nghiệp. Một phần vốn cũng có thể dành cho tiền thuê, lương nhân viên, quảng cáo và các chi phí vận hành hợp lệ.
Trong tổng hạn mức 200.000 euro, tối đa 80.000 euro được sử dụng cho chi phí vận hành. Phần còn lại dành cho các khoản đầu tư. Người vay không bắt buộc phải có vốn tự có theo điều kiện chương trình.
KfW chịu 80% rủi ro tín dụng đối với ngân hàng cho vay. Điều này giúp ngân hàng giảm rủi ro khi tài trợ cho doanh nghiệp mới. Tuy nhiên, người vay vẫn phải chịu trách nhiệm hoàn trả toàn bộ khoản nợ, không phải chỉ 20% còn lại.
Thời hạn vay có thể lên tới 5 năm, với tối đa 1 năm chưa phải trả gốc, hoặc 10 năm, với tối đa 2 năm chưa phải trả gốc. Trong thời gian này, người vay vẫn phải trả lãi. Lãi suất được xác định theo điều kiện tại thời điểm vay và cố định trong thời hạn thỏa thuận.
Người có nhu cầu không nộp đơn trực tiếp tại KfW mà phải thông qua ngân hàng của mình hoặc ngân hàng đối tác. Hồ sơ cần được nộp trước khi bắt đầu dự án được tài trợ. Tự mua thiết bị hoặc triển khai đầu tư trước rồi mới xin vay có thể khiến người đăng ký mất cơ hội nhận hỗ trợ.
2. Gründungszuschuss: Trợ cấp cho người đang hưởng ALG I
Gründungszuschuss là khoản trợ cấp của Cơ quan Lao động Liên bang Đức (Agentur für Arbeit), dành cho người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp ALG I và muốn chuyển sang tự kinh doanh toàn thời gian.
Điều kiện cơ bản là người đăng ký còn ít nhất 150 ngày hưởng ALG I tại thời điểm bắt đầu hoạt động kinh doanh. Người đó phải chuyển sang tự kinh doanh làm công việc chính, không còn được xem là thất nghiệp và có đủ năng lực thực hiện kế hoạch kinh doanh.
Chương trình chia thành hai giai đoạn. Trong 6 tháng đầu, người được duyệt tiếp tục nhận khoản tiền tương đương mức ALG I gần nhất, cộng thêm 300 euro mỗi tháng để hỗ trợ bảo đảm an sinh xã hội.
Ví dụ, nếu trước đó nhận 1.200 euro ALG I mỗi tháng, khoản hỗ trợ trong giai đoạn đầu có thể đạt 1.500 euro mỗi tháng. Sau 6 tháng, người kinh doanh có thể xin giai đoạn hỗ trợ thứ hai.
Giai đoạn thứ hai kéo dài tối đa 9 tháng. Người được chấp thuận nhận thêm 300 euro mỗi tháng. Họ phải nộp đơn riêng và chứng minh vẫn hoạt động kinh doanh toàn thời gian. Tổng thời gian hỗ trợ tối đa là 15 tháng.
Gründungszuschuss không phải quyền lợi tự động. Cơ quan Lao động sẽ xem xét hồ sơ và quyết định có cấp trợ cấp hay không. Khoản hỗ trợ này không chịu thuế thu nhập theo quy định hiện hành.
Người đang đi làm không thể tự nghỉ việc rồi mặc nhiên nhận khoản tiền này. Vì vậy, người có ý định chuyển sang kinh doanh cần trao đổi với Agentur für Arbeit trước khi nghỉ việc hoặc ký thỏa thuận chấm dứt hợp đồng.
3. Einstiegsgeld: Hỗ trợ người đang nhận Grundsicherungsgeld
Đối với người nhận trợ cấp thông qua Jobcenter, Einstiegsgeld là một hình thức hỗ trợ khi bắt đầu tự kinh doanh. Từ ngày 1/7/2026, Grundsicherungsgeld đã thay thế Bürgergeld trong hệ thống trợ cấp cơ bản dành cho người tìm việc.
Người muốn xin Einstiegsgeld phải đang nhận Grundsicherungsgeld, chưa bắt đầu tự kinh doanh toàn thời gian và dự kiến làm việc ít nhất 15 giờ mỗi tuần. Họ cũng phải chứng minh có năng lực kinh doanh và triển vọng giảm hoặc chấm dứt sự phụ thuộc vào trợ cấp.
Jobcenter quyết định mức tiền và thời gian hỗ trợ dựa trên hoàn cảnh cụ thể. Thời gian nhận tiền có thể kéo dài tối đa 24 tháng. Khoản này được trả hằng tháng và không bị khấu trừ vào Grundsicherungsgeld.
Tuy nhiên, người đăng ký không có quyền đương nhiên được nhận Einstiegsgeld. Nhân viên phụ trách tại Jobcenter sẽ đánh giá kế hoạch và quyết định có chấp thuận hay không.
4. Hỗ trợ mua thiết bị theo điều 16c SGB II
Ngoài Einstiegsgeld, người đủ điều kiện còn có thể xin hỗ trợ theo điều 16c Bộ luật Xã hội Đức, quyển II (SGB II). Chương trình này tập trung vào những tài sản cần thiết để bắt đầu hoặc duy trì hoạt động kinh doanh.
Các khoản mua sắm có thể được xem xét gồm máy tính, phần mềm, điện thoại, bàn ghế văn phòng, máy móc, dụng cụ làm việc, phương tiện kinh doanh và tiền đặt cọc mặt bằng.
Jobcenter có thể hỗ trợ dưới hình thức cho vay hoặc trợ cấp. Khoản trợ cấp không được vượt quá 5.000 euro. Tuy nhiên, hỗ trợ dưới hình thức trợ cấp không phải lúc nào cũng được chấp thuận. Thông thường, cơ quan này ưu tiên khoản vay nếu hồ sơ đáp ứng điều kiện.
Chương trình không nhằm thanh toán các chi phí vận hành thường xuyên như tiền lương, tiền thuê mặt bằng hoặc hóa đơn điện thoại. Khoản đầu tư phải thực sự cần thiết, có chi phí hợp lý và phục vụ hoạt động kinh doanh có triển vọng tồn tại lâu dài.
Einstiegsgeld và hỗ trợ theo điều 16c là hai chương trình riêng biệt. Người được nhận chương trình này không mặc nhiên được cấp chương trình còn lại. Jobcenter sẽ đánh giá từng yêu cầu.
5. Người Việt có giấy phép cư trú tại Đức có thể đăng ký không?
Quốc tịch Đức không phải điều kiện chung bắt buộc của chương trình KfW StartGeld. Vì vậy, người Việt sinh sống hợp pháp tại Đức có thể tìm hiểu cơ hội vay vốn nếu đáp ứng các tiêu chí của chương trình và ngân hàng.
Tuy nhiên, vấn đề cần kiểm tra trước tiên là quyền tự kinh doanh theo giấy phép cư trú. Người đăng ký nên xem thông tin trên thẻ cư trú (Aufenthaltstitel) và giấy bổ sung (Zusatzblatt), đặc biệt điều khoản cho phép hoạt động tự kinh doanh (selbständige Tätigkeit).
Nếu giấy phép cư trú hạn chế hoạt động này, người đăng ký cần làm rõ với Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) trước khi thành lập doanh nghiệp. Ngoài ra, ngân hàng vẫn phải đánh giá khả năng trả nợ, hồ sơ tín dụng và các điều kiện pháp lý liên quan.
6. Cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
Một kế hoạch kinh doanh rõ ràng là yêu cầu quan trọng đối với hầu hết các chương trình hỗ trợ. Người đăng ký nên chuẩn bị những tài liệu sau:
- Kế hoạch kinh doanh: Trình bày ý tưởng, mô hình hoạt động, khách hàng mục tiêu và thị trường.
- Kế hoạch tài chính: Xác định số vốn cần thiết, nguồn vốn và mục đích sử dụng.
- Dự báo doanh thu, chi phí và lợi nhuận: Đánh giá khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
- Kế hoạch dòng tiền: Chứng minh khả năng thanh toán các khoản chi thường xuyên và nghĩa vụ tài chính.
- Hồ sơ cá nhân: Sơ yếu lý lịch, bằng cấp, kinh nghiệm làm việc và năng lực chuyên môn.
- Báo giá đầu tư: Tài liệu về chi phí thiết bị, máy móc, phương tiện và mặt bằng.
- Giấy phép chuyên ngành: Các chứng nhận cần thiết tùy theo lĩnh vực kinh doanh.
Với Gründungszuschuss, người đăng ký cần có xác nhận về tính khả thi của kế hoạch từ một đơn vị chuyên môn. Jobcenter cũng có thể yêu cầu đánh giá tương tự đối với các khoản hỗ trợ khởi nghiệp.
Những đơn vị có thể hỗ trợ tư vấn gồm Phòng Công nghiệp và Thương mại (IHK), Phòng Thủ công (HWK), ngân hàng và các tổ chức tư vấn khởi nghiệp.
7. Nộp hồ sơ ở đâu và khi nào?
Địa chỉ liên hệ phụ thuộc vào tình trạng của từng người. Người muốn vay KfW StartGeld cần bắt đầu từ ngân hàng của mình và hỏi về chương trình ERP-Gründerkredit – StartGeld.
Người đang hưởng ALG I cần liên hệ Agentur für Arbeit để tìm hiểu Gründungszuschuss. Người nhận Grundsicherungsgeld nên đặt lịch với Jobcenter để được tư vấn về Einstiegsgeld và hỗ trợ theo điều 16c SGB II.
Nếu cần đánh giá kế hoạch kinh doanh, người đăng ký có thể tìm đến IHK, HWK hoặc đơn vị tư vấn chuyên ngành phù hợp. Việc chuẩn bị hồ sơ nên tiến hành trước khi thành lập doanh nghiệp hoặc thực hiện những khoản đầu tư cần xin hỗ trợ.
Ba chương trình có mục đích khác nhau: KfW StartGeld cung cấp khoản vay tối đa 200.000 euro phải hoàn trả; Gründungszuschuss hỗ trợ người chuyển từ ALG I sang tự kinh doanh; còn Einstiegsgeld và điều 16c SGB II hướng tới người nhận Grundsicherungsgeld.
Việc xét duyệt phụ thuộc vào từng hồ sơ, khả năng kinh doanh và điều kiện pháp lý. Người đăng ký cần nhận được sự chấp thuận trước khi triển khai những khoản chi dự kiến được tài trợ.
(Nội dung được tổng hợp và đối chiếu từ KfW Bankengruppe (kfw.de), Bundesagentur für Arbeit (arbeitsagentur.de), Bundesministerium für Wirtschaft und Klimaschutz (BMWK), và IHK Deutschland.)
Duy Long - Ban Kinh tế & Thuế - © Báo điện tử TIN TỨC VIỆT ĐỨC
