Cuộc họp ngoại trưởng G20 tại Atlanta, Mỹ, ngày thứ Sáu diễn ra trong bầu không khí căng thẳng vì chiến tranh Ukraine và xung đột Trung Đông. Nhiều đại diện ngoại giao phản đối sự hiện diện của Ngoại trưởng Nga Sergej Lawrow, khiến ban tổ chức loại bỏ ảnh chụp chung truyền thống khỏi chương trình.
Johann Wadephul và Sergey Lavrov tại hội nghị thượng đỉnh G20. (Ảnh ghép) © Kappeler/dpa
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul và một số đối tác châu Âu không muốn tạo hình ảnh thể hiện sự bình thường hóa quan hệ với Nga. Quyết định này khiến ông Lawrow công khai chỉ trích nhà ngoại giao Đức, đồng thời cho thấy những bất đồng sâu sắc giữa Moskva và các nước phương Tây vẫn chi phối hoạt động của G20.
Ảnh chụp chung trở thành tâm điểm bất đồng
Ảnh chụp chung của các ngoại trưởng thường được xem là nghi thức quen thuộc tại những hội nghị quốc tế. Hình ảnh này thể hiện sự hiện diện của các thành viên và tạo biểu tượng về tinh thần hợp tác giữa các quốc gia.
Tuy nhiên, tại Atlanta, nghi thức đó trở thành vấn đề ngoại giao nhạy cảm. Sự tham dự của ông Lawrow khiến nhiều đại diện không muốn đứng chung trong một khung hình với người đứng đầu ngành ngoại giao Nga.
Trước hội nghị một ngày, ông Wadephul từng thể hiện quan điểm tương đối cởi mở về việc duy trì đối thoại. Trả lời tạp chí Spiegel, ông cho rằng bức ảnh gia đình không phải điều quan trọng nhất tại cuộc họp.
Theo Ngoại trưởng Đức, điều cần thiết hơn là các nhà ngoại giao phải trực tiếp trao đổi quan điểm. Nếu các bên không nói chuyện với nhau, họ cũng không thể truyền đạt lập trường của mình cho đối phương.
Ông Wadephul nhấn mạnh đó chính là bản chất của hoạt động ngoại giao. Đức vẫn cần trao đổi với Nga, dù giữa hai nước và châu Âu tồn tại những bất đồng nghiêm trọng.
Vào thời điểm đó, ông cho rằng việc chụp ảnh chung với ông Lawrow không phải trở ngại đối với hoạt động ngoại giao của mình. Tuy nhiên, tuyên bố của Ngoại trưởng Đức thay đổi rõ rệt khi hội nghị bắt đầu.
Ông Wadephul khẳng định sẽ không có bức ảnh chung giữa các đối tác châu Âu và ông Lawrow. Theo ông, không thể tạo ra hình ảnh bình thường trong quan hệ với Nga khi cuộc chiến tại Ukraine vẫn tiếp diễn.
Ngoại trưởng Đức đồng thời yêu cầu Moskva chấp nhận đề nghị ngừng bắn của Ukraine. Lập trường này cho thấy Berlin muốn duy trì kênh liên lạc ngoại giao nhưng không đồng nghĩa với việc giảm sức ép chính trị đối với Nga.
Lawrow chế giễu lập trường của Ngoại trưởng Đức
Phản ứng trước tuyên bố của ông Wadephul, Ngoại trưởng Nga Sergej Lawrow công khai công kích người đồng cấp Đức ngay trong ngày thứ Sáu.
Ông Lawrow nhắc lại rằng khoảng một tháng trước, ông Wadephul từng đề nghị gặp mình tại New York. Theo lời nhà ngoại giao Nga, Ngoại trưởng Đức sau đó tuyên bố sẽ trực tiếp nói với ông về cuộc chiến mà Moskva tiến hành tại Ukraine nhưng không bao giờ chụp ảnh chung với ông.
Ông Lawrow gọi cách tiếp cận này là ngoại giao ảnh gia đình. Phát biểu mang tính mỉa mai nhằm chỉ trích sự khác biệt giữa mong muốn đối thoại và thái độ từ chối xuất hiện chung trước công chúng của phía Đức.
Tranh cãi cho thấy hai bên có cách hiểu khác nhau về vai trò của các nghi thức ngoại giao. Berlin muốn duy trì đối thoại để truyền đạt lập trường, nhưng đồng thời tránh những hình ảnh có thể bị diễn giải thành sự chấp nhận hiện trạng quan hệ.
Đối với Moskva, việc các đại diện phương Tây từ chối chụp ảnh chung trở thành cơ hội để chỉ trích cách ứng xử của các nước châu Âu. Tuy nhiên, bất đồng này không làm thay đổi những vấn đề cốt lõi đang chi phối quan hệ giữa Nga và phương Tây.
Nhiều ngoại trưởng giữ khoảng cách với đại diện Nga
Tại phòng họp, ông Lawrow ngồi giữa ngoại trưởng Mexico và Saudi Arabia. Tuy nhiên, nhiều đại diện quốc gia khác chủ động tránh tiếp xúc với người đứng đầu ngành ngoại giao Nga.
Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski công khai chỉ trích cách hành xử của Moskva. Ông cho rằng nếu Nga muốn tiếp tục là thành viên của một nhóm quốc tế như G20, nước này phải tuân thủ những chuẩn mực ứng xử nhất định.
Theo ông Sikorski, tiến hành chiến tranh xâm lược nhằm vào các quốc gia láng giềng không thể được xem là hành vi phù hợp với những chuẩn mực đó. Tuyên bố phản ánh quan điểm cứng rắn của Ba Lan đối với cuộc chiến tại Ukraine.
Một nhà ngoại giao phương Tây cho biết khoảng một phần ba số người tham dự phản đối việc chụp ảnh chung với ông Lawrow. Trong số những nước có lập trường này có Australia và Canada.
Phía Mỹ xác nhận Bộ Ngoại giao nước chủ nhà đã đưa hoạt động chụp ảnh chung ra khỏi chương trình. Một quan chức Mỹ giải thích quyết định nhằm tránh biến hội nghị thành một màn trình diễn gây tranh cãi hoặc khiến các cuộc thảo luận chính sách bị phân tán.
Động thái này giúp ban tổ chức hạn chế một cuộc đối đầu công khai về nghi thức ngoại giao. Tuy nhiên, việc hủy bỏ bức ảnh cũng cho thấy mức độ chia rẽ giữa các thành viên G20 trước cuộc chiến Ukraine.
EU cáo buộc Nga đưa thông tin sai lệch về Ukraine
Tranh cãi tại Atlanta không chỉ giới hạn ở vấn đề chụp ảnh. Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas, còn cáo buộc ông Lawrow đưa ra nhiều thông tin sai lệch về cuộc chiến Ukraine trong các cuộc thảo luận.
Trả lời phỏng vấn ngày thứ Sáu, bà Kallas cho biết Ngoại trưởng Nga đã đưa ra nhiều tuyên bố mà phía châu Âu có thể bác bỏ. Theo bà, ông Lawrow không thể hiện bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Moskva thực sự sẵn sàng tiến hành đàm phán hòa bình.
Một nhà ngoại giao châu Âu khác cũng nhận xét ông Lawrow có thái độ khá khiêu khích trong các cuộc trao đổi. Những đánh giá này cho thấy các cuộc tiếp xúc tại G20 chưa tạo ra chuyển biến rõ ràng trong quan điểm của Nga về cuộc chiến.
Khi được hỏi liệu ông Lawrow có thể hiện dấu hiệu nhượng bộ hay không, bà Kallas trả lời phủ định. Bà cho rằng những tuyên bố của giới lãnh đạo Nga không phù hợp với hành động thực tế của nước này.
Bà Kallas đặc biệt nhấn mạnh tình hình thương vong dân thường tại Ukraine trong tháng 7, tháng 8 và tháng 9. Theo bà, đây là những tháng có số người thiệt mạng cao nhất đối với dân thường Ukraine.
Đại diện EU yêu cầu Nga phải chứng minh thiện chí đàm phán bằng hành động cụ thể. Theo bà, Moskva hiện chưa cho thấy dấu hiệu thực sự muốn tiến tới một thỏa thuận hòa bình.
Chiến tranh tiếp tục chi phối chương trình nghị sự G20
Mỹ, nước chủ nhà hội nghị, muốn tập trung sự chú ý của các ngoại trưởng vào những vấn đề kinh tế và thương mại quốc tế. Washington thúc đẩy thảo luận về mất cân bằng thương mại và xây dựng liên minh đối phó với sự kiểm soát của Trung Quốc đối với các khoáng sản quan trọng.
Những khoáng sản này có ý nghĩa đối với nhiều ngành công nghiệp, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ và sản xuất hiện đại. Việc giảm phụ thuộc vào nguồn cung do Trung Quốc chi phối vì thế trở thành một ưu tiên trong chính sách kinh tế của Mỹ.
Tuy nhiên, chiến tranh tại Ukraine và xung đột ở Trung Đông vẫn chiếm phần lớn sự quan tâm của nhiều thành viên G20. Các cuộc khủng hoảng này không chỉ gây tổn thất về người mà còn tác động đến thương mại, năng lượng và ổn định kinh tế quốc tế.
Các thành viên châu Âu thuộc G20 tiếp tục ủng hộ Ukraine và phản đối những quyết định gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến Nga. Những vấn đề gây bất đồng bao gồm thỏa thuận mua dầu diesel và quyết định đình chỉ một số biện pháp trừng phạt đối với Moskva.
Bà Kallas cho biết EU sẽ tiếp tục thúc đẩy tăng cường hỗ trợ Ukraine. Điều này phản ánh mong muốn của các nước châu Âu duy trì sức ép đối với Nga, đồng thời bảo đảm Kyiv có thêm sự hỗ trợ trong cuộc xung đột kéo dài.
Cuộc họp tại Atlanta vì thế chưa tạo ra bước đột phá trong quan hệ giữa Nga và phương Tây. Những bất đồng về Ukraine vẫn là trở ngại lớn đối với hợp tác ngoại giao, trong khi các thành viên G20 tiếp tục theo đuổi những ưu tiên khác nhau về an ninh và kinh tế quốc tế.
Ở thời điểm kết thúc cuộc họp, EU vẫn đặt trọng tâm vào việc gia tăng hỗ trợ Ukraine và yêu cầu Nga thể hiện thiện chí hòa bình bằng hành động cụ thể. Phía Mỹ tiếp tục thúc đẩy các vấn đề thương mại và chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng trong chương trình nghị sự quốc tế.
Minh Hoa - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo: Reuters
