Mỹ bán 500 tên lửa Patriot PAC-3 MSE tối tân cho Ukraine. Công nghệ hit-to-kill, tốc độ Mach 5+, tầm bắn 60km cùng radar AN/MPQ-65 tối tân, sẽ giúp Ukraine ‘lật kèo’ trước tên lửa siêu thanh Nga.
Cuối tháng 10/2026, Bộ Ngoại giao Mỹ chính thức phê duyệt khả năng bán 500 tên lửa Patriot PAC-3 MSE cho Ukraine với tổng giá trị khoảng 2,1 tỷ USD.
Gói vũ khí này được tài trợ hoàn toàn bằng đóng góp từ Canada, Đức, Na Uy thông qua chương trình JUMPSTART cùng nguồn vốn quốc gia hỗ trợ bởi khoản vay của Liên minh châu Âu, không sử dụng ngân sách Mỹ.
Nhà thầu chính của thương vụ là Lockheed Martin. Dù Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đánh giá đây là quyết định mạnh mẽ, ông cũng lưu ý thời gian giao hàng có thể kéo dài nhiều năm vì đây chủ yếu là sản xuất mới chứ không lấy từ kho sẵn có, trong khi nhu cầu bảo vệ bầu trời trước các đợt tấn công tên lửa đạn đạo của Nga đang rất cấp bách vào mùa đông.
Hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot, được phát triển từ thập niên 1980 và liên tục nâng cấp, trở thành một trong những nền tảng phòng thủ tên lửa đa năng hàng đầu thế giới nhờ khả năng đánh chặn cả máy bay, tên lửa hành trình lẫn tên lửa đạn đạo chiến thuật.
Phiên bản interceptor (tên lửa đánh chặn) tiên tiến nhất hiện nay là tên lửa PAC-3 MSE, viết tắt của Missile Segment Enhancement, do Lockheed Martin sản xuất.
Khác với các biến thể PAC-2 trước đây dùng đầu đạn nổ mảnh, tên lửa PAC-3 MSE áp dụng công nghệ hit-to-kill thuần túy, nghĩa là tiêu diệt mục tiêu bằng năng lượng động học từ cú va chạm trực diện thân thể (va chạm động năng), giúp tăng độ chính xác và giảm rủi ro mảnh vỡ không kiểm soát.
Về kích thước, tên lửa PAC-3 MSE dài khoảng 5,2 mét, đường kính khoảng 255 đến 290mm tùy vị trí thân, trọng lượng khoảng 316 đến hơn 400kg tùy cấu hình.
Tên lửa PAC-3 MSE và tên lửa PAC-3 ACE. Ảnh: en.defence-ua.com
Động cơ đẩy là loại nhiên liệu rắn dual-pulse (hai xung), với xung thứ hai cung cấp thêm lực đẩy để duy trì tốc độ cao ở giai đoạn bay xa hoặc độ cao lớn.
Nhờ đó, tên lửa PAC-3 MSE đạt tốc độ trên Mach 5, tầm bắn hiệu quả mở rộng lên khoảng 60km đối với nhiều loại mục tiêu, trong khi độ cao đánh chặn tối đa khoảng 36km.
So với phiên bản PAC-3 CRI trước đó, PAC-3 MSE tăng tầm và độ cơ động rõ rệt nhờ cánh điều khiển lớn hơn cùng hệ thống actuator (bộ truyền động) cải tiến, cho phép đối phó tốt hơn với mục tiêu cơ động cao như tên lửa đạn đạo tầm ngắn-trung và thậm chí một số mối đe dọa gần siêu thanh ở giai đoạn cuối.
Công nghệ dẫn đường của tên lửa PAC-3 MSE kết hợp nhiều lớp. Ở giai đoạn giữa, tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính INS (Inertial Navigation System) kết hợp định vi toàn cầu GPS (Global Positioning System) để bay tới điểm đánh chặn dự kiến.
Tên lửa Patriot PAC-3 MSE. Ảnh: lockheedmartin.com
Khi tiếp cận mục tiêu, đầu dò (seeker) radar chủ động băng tần Ka được kích hoạt, cho phép tự thu nhận và theo dõi mục tiêu độc lập mà không hoàn toàn phụ thuộc vào dữ liệu từ radar mặt đất.
Để đạt độ chính xác hit-to-kill cực cao, phần đầu tên lửa trang bị hàng trăm động cơ điều khiển tư thế nhỏ (attitude control motors) chạy bằng nhiên liệu rắn xung ngắn.
Những động cơ này kích hoạt nhanh chóng để tinh chỉnh quỹ đạo trong tích tắc cuối cùng, đảm bảo va chạm trực tiếp vào phần đầu đạn của mục tiêu.
Hệ thống còn có lethality enhancer (bộ tăng cường sát thương hoặc khối thuốc nổ phụ tăng sát thương, là một hệ thống phụ trợ gắn kèm để tối ưu hóa khả năng tiêu diệt mục tiêu) hỗ trợ tăng hiệu quả tiêu diệt khi cần.
Hình ảnh minh họa của Lockheed Martin về tên lửa PAC-3 ACE. Ảnh: Lockheed Martin/defenseone
Radar trung tâm của tổ hợp tên lửa phòng không Patriot hiện đại là AN/MPQ-65, loại radar mảng pha quét điện tử thụ động hoạt động ở băng tần C.
Radar này thực hiện đồng thời chức năng tìm kiếm, phát hiện, theo dõi và dẫn đường. Tầm phát hiện mục tiêu vượt quá 100km, có thể theo dõi hơn 100 mục tiêu cùng lúc và hỗ trợ dẫn đường nhiều tên lửa.
So với thế hệ AN/MPQ-53 cũ, radar AN/MPQ-65 được nâng cấp với ống sóng chạy thứ hai, bộ xử lý số và khả năng phân biệt mục tiêu tốt hơn trong môi trường nhiễu, giúp mở rộng không gian tìm kiếm và cải thiện hiệu suất chống tên lửa đạn đạo.
Mỗi tổ hợp Patriot còn gồm trạm điều khiển hỏa lực, các bệ phóng (mỗi bệ có thể chứa tối đa 12 quả tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE), hệ thống ăng-ten và nguồn điện, tạo thành một đơn vị phòng thủ linh hoạt, có thể triển khai nhanh.
Hình ảnh một quả tên lửa PAC-3 MSE được phóng từ bệ phóng MEADS trong cuộc thử nghiệm tại White Sands Missile Range. Ảnh: White Sands Missile Range Public Affairs/theaviationist
Trong bối cảnh hiện nay, tên lửa PAC-3 MSE đã chứng minh hiệu quả thực tế khi đánh chặn thành công nhiều loại tên lửa đạn đạo và thậm chí một số mục tiêu tốc độ cao.
Việc Mỹ phê duyệt gói bán cho Ukraine 500 quả tên lửa Patriot PAC-3 MSE không chỉ bổ sung kho đạn cho Ukraine mà còn phản ánh sự phụ thuộc toàn cầu vào công nghệ sản xuất hạn chế của Lockheed Martin, khi nhu cầu từ nhiều quốc gia tăng cao.
Thời gian sản xuất và giao hàng kéo dài là thách thức lớn, nhưng về mặt kỹ thuật, tên lửa PAC-3 MSE đại diện cho sự kết hợp tinh tế giữa tốc độ siêu vượt âm, độ chính xác hit-to-kill và hệ thống radar đa chức năng, giúp hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot duy trì vị thế then chốt trong phòng thủ không gian chiến trường hiện đại.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo bbc, cnn, theguardian, kyivindependent
