Ukraine đang thử nghiệm máy bay không người lái cứu thương StarGate do công ty công nghệ quốc phòng SkyFall phát triển, nhằm đưa thương binh ra khỏi những khu vực nguy hiểm mà phương tiện mặt đất khó tiếp cận. Nguyên mẫu có tải trọng tối đa 150 kg, tầm bay một chiều 15 km và hệ thống định vị ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhưng vẫn cần trải qua các đợt đánh giá thực tế trước khi mở rộng sản xuất.
Thiết bị được thiết kế để vận chuyển binh sĩ bị thương trên cáng chuyên dụng mà không cần nhân viên y tế trực tiếp đi cùng trên phương tiện. Nếu đáp ứng các yêu cầu về an toàn, khả năng hoạt động trong điều kiện tác chiến và độ tin cậy của hệ thống dẫn đường, StarGate có thể bổ sung một phương án sơ tán cho những khu vực thường xuyên chịu hỏa lực hoặc bị chia cắt bởi chiến sự.
Thiết kế dành riêng cho nhiệm vụ sơ tán thương binh
SkyFall đã bàn giao nguyên mẫu StarGate cho lực lượng mặt đất Ukraine để tiến hành thử nghiệm thực địa. Thiết bị được phát triển như một phương tiện sơ tán y tế hoàn toàn không người lái, tập trung vào nhiệm vụ vận chuyển người bị thương khỏi các vị trí nguy hiểm.
Trong chiến sự hiện đại, đội cứu thương mặt đất thường gặp khó khăn khi tiếp cận tiền tuyến. Hỏa lực dày đặc, hoạt động trinh sát bằng máy bay không người lái và nguy cơ bị phát hiện có thể khiến hành trình đưa thương binh về cơ sở y tế kéo dài hoặc không thể thực hiện bằng phương tiện thông thường.
StarGate sử dụng cấu trúc máy bay nhiều cánh quạt, kết hợp khoang cáng y tế chuyên dụng. Thiết kế này cho phép cố định người bị thương trong quá trình vận chuyển, đồng thời hạn chế nhu cầu đưa thêm nhân viên y tế vào khu vực nguy hiểm chỉ để thực hiện nhiệm vụ di chuyển.
Nguyên mẫu máy bay không người lái cứu thương StarGate được đưa vào thử nghiệm thực địa sau chuyến bay kiểm tra ngày 14/10.
Tải trọng 150 kg và tầm bay một chiều 15 km
Theo các thông số được công bố, StarGate có thể mang tải trọng tối đa 150 kg. Mức tải này được thiết kế để vận chuyển một thương binh cùng trang bị cá nhân, áo chống đạn và mũ bảo hộ, tùy thuộc tổng khối lượng thực tế trong từng nhiệm vụ.
Hệ thống cáng chuyên dụng giữ người bị thương ổn định trong chuyến bay. Đây là yêu cầu quan trọng đối với phương tiện sơ tán y tế, bởi rung lắc, thay đổi độ cao và quá trình hạ cánh đều có thể ảnh hưởng đến tình trạng của bệnh nhân.
StarGate có tốc độ hành trình khoảng 65 km/h và tốc độ tối đa 105 km/h. Nhà phát triển hướng tới khả năng đưa thương binh đến điểm tiếp nhận trong vài phút ở những hành trình phù hợp, thay vì mất nhiều thời gian di chuyển bằng đường bộ hoặc đi bộ qua địa hình nguy hiểm.
Thiết bị có tầm bay một chiều 15 km, cho phép tiếp cận các vị trí nằm ngoài phạm vi hoạt động thuận lợi của xe cứu thương thông thường. Tuy nhiên, tầm bay công bố không đồng nghĩa với khả năng thực hiện mọi chuyến đi trong điều kiện chiến trường. Tải trọng thực tế, thời tiết, địa hình, tình trạng pin hoặc nhiên liệu và yêu cầu quay về đều có thể ảnh hưởng đến phạm vi hoạt động.
Thời gian chuẩn bị trước khi cất cánh được giới thiệu vào khoảng 10 phút. Khả năng triển khai nhanh có thể hữu ích khi lực lượng cứu hộ cần phản ứng trong khoảng thời gian ngắn, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào quy trình vận hành và điều kiện tại điểm xuất phát.
StarGate sử dụng cấu trúc nhiều cánh quạt và khoang vận chuyển thương binh, hướng tới khả năng triển khai nhanh tại khu vực tiền tuyến.
Định vị bằng trí tuệ nhân tạo khi tín hiệu vệ tinh bị gián đoạn
Một trong những thách thức lớn đối với máy bay không người lái trong chiến sự là tác chiến điện tử. Đối phương có thể gây nhiễu hoặc làm sai lệch tín hiệu định vị vệ tinh, khiến phương tiện khó xác định vị trí và duy trì hành trình theo kế hoạch.
Để tăng khả năng hoạt động trong môi trường này, SkyFall trang bị cho StarGate hai kênh liên lạc, kết hợp thiết bị đầu cuối vệ tinh Starlink với hệ thống thu phát vô tuyến L-Link do công ty phát triển. Cấu hình này nhằm duy trì khả năng trao đổi dữ liệu trong những điều kiện liên lạc phức tạp.
Hệ thống điện tử trên máy bay còn tích hợp thuật toán dẫn đường ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Khi tín hiệu định vị GPS bị can thiệp hoặc mất hoàn toàn, hệ thống có thể phân tích địa hình bằng camera hồng ngoại để hỗ trợ xác định hướng di chuyển đến khu vực an toàn.
Khả năng dự phòng cơ khí cũng là một phần trong thiết kế. Theo thông tin giới thiệu, StarGate được thiết kế để duy trì thăng bằng và tiếp tục bay khi một trong các tay đỡ động cơ gặp sự cố. Tuy nhiên, mức độ an toàn của cơ chế này cần được kiểm chứng qua thử nghiệm, đặc biệt khi máy bay đang mang tải trọng lớn.
StarGate thực hiện các chuyến bay thử với tải trọng 150 kg trong đợt kiểm tra ngày 14/10.
Thử nghiệm khả năng chống thiết bị bay không người lái đối phương
Ngoài yêu cầu vận chuyển thương binh, SkyFall còn nghiên cứu biện pháp bảo vệ StarGate trước các thiết bị bay không người lái cỡ nhỏ hoạt động ở độ cao thấp. Một phương án đang được thử nghiệm là trang bị hệ thống phóng lưới nhằm đánh chặn những phương tiện tiếp cận.
Đây là hướng phát triển xuất phát từ nguy cơ các máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất, thường gọi là FPV, đe dọa cả lực lượng cứu hộ lẫn phương tiện sơ tán. Tuy nhiên, thông tin hiện có chưa cho thấy hệ thống phóng lưới đã đạt hiệu quả tác chiến ổn định hoặc được triển khai rộng rãi trên StarGate.
Việc tích hợp thêm thiết bị phòng vệ cũng đặt ra những yêu cầu về khối lượng, mức tiêu thụ năng lượng và khả năng điều khiển. Các yếu tố này cần được cân nhắc cùng nhiệm vụ chính là vận chuyển người bị thương an toàn.
Ít nhất một tháng thử nghiệm trước khi mở rộng sản xuất
Dù có các thông số kỹ thuật đáng chú ý, StarGate vẫn cần được đánh giá trong điều kiện chiến trường thực tế. Các chỉ huy quân sự cho rằng cần ít nhất một tháng thử nghiệm liên tục để thu thập dữ liệu về độ an toàn và hiệu quả vận hành.
Các đợt đánh giá dự kiến xem xét khả năng vận chuyển thương binh, mức độ ổn định khi gặp mưa hoặc tuyết và hiệu quả hoạt động trong vùng trời có kiểm soát. Đây là những điều kiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc cất cánh, duy trì hành trình và hạ cánh tại điểm tiếp nhận.
Chi phí ước tính của một thiết bị cấu hình cơ bản vào khoảng 50.000 USD. SkyFall đặt mục tiêu nâng công suất sản xuất lên 1.000 chiếc mỗi tháng trong giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu này phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm, năng lực sản xuất và khả năng đưa thiết bị vào quy trình sơ tán thương binh của quân đội.
Trong giai đoạn hiện tại, StarGate vẫn là hệ thống đang được kiểm chứng, chưa có đủ dữ liệu công khai để xác nhận hiệu quả trên diện rộng. Kết quả thử nghiệm kéo dài ít nhất một tháng sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá khả năng triển khai, mức độ an toàn và kế hoạch tăng sản lượng của nhà phát triển.
Nguyễn Cẩm Chi - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
