Những cuộc bầu cử bang gần đây tại miền đông nước Đức, đặc biệt là Thüringen vào tháng 9/2024, đã chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ của đảng AfD (Alternative für Deutschland – Lựa chọn khác cho nước Đức). Tại nhiều nơi, AfD đã giành vị trí dẫn đầu, tạo ra một làn sóng chấn động không nhỏ trong chính trường Đức và cả châu Âu.
Sự kiện này đang gây ra mối lo ngại sâu sắc trong cộng đồng người nước ngoài, các nhà hoạt động xã hội và những cử tri truyền thống, những người coi trọng mô hình dân chủ tự do của Đức. Lập trường của AfD về các vấn đề quốc tế, đặc biệt là liên quan đến Nga và Ukraine, là một trong những điểm gây tranh cãi nhất.
Ảnh WDR
Lập trường cứng rắn về Ukraine và Nga
AfD công khai kêu gọi chính phủ Đức ngừng mọi hoạt động viện trợ quân sự và tài chính cho Ukraine. Họ lập luận rằng việc tiếp tục hỗ trợ chỉ kéo dài xung đột, đồng thời gây ra những thiệt hại đáng kể cho nền kinh tế Đức. Đây là một quan điểm gây tranh cãi lớn trong bối cảnh châu Âu đang nỗ lực đoàn kết hỗ trợ Kyiv.
Đáng chú ý, tại các bang nơi AfD có ảnh hưởng lớn, như Sachsen-Anhalt, đảng này còn đề xuất cắt giảm các khoản phúc lợi xã hội dành cho người tị nạn Ukraine. Họ cũng xem xét khả năng tước bỏ quy chế tị nạn chiến tranh đối với nam giới Ukraine trong độ tuổi quân dịch, một động thái có thể gây ra nhiều hệ lụy nhân đạo.
Không chỉ dừng lại ở viện trợ, AfD còn kiên quyết phản đối các biện pháp trừng phạt kinh tế mà Liên minh châu Âu (EU) áp đặt lên Moscow. Đảng này cho rằng những lệnh trừng phạt này phản tác dụng, gây tổn hại nghiêm trọng đến an ninh năng lượng và nền kinh tế Đức, thay vì đạt được mục tiêu ban đầu.
Thúc đẩy quan hệ thân thiện với Moscow
AfD không ngừng kêu gọi dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Nga, mong muốn khôi phục quan hệ kinh tế và năng lượng truyền thống. Họ đề xuất quay trở lại mua khí đốt giá rẻ từ Nga và tái khởi động các đường ống dẫn khí đốt quan trọng như Nord Stream, nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định cho Đức.
Trong các thông điệp truyền thông, nhiều lãnh đạo AfD thường xuyên chỉ trích việc NATO mở rộng sang phía đông và chính sách của EU, cho rằng đây là những nguyên nhân chính dẫn đến cuộc xung đột hiện tại. Họ thường coi cuộc chiến ở Donbas hay Ukraine là vấn đề nội bộ của Nga hoặc một cuộc chiến ủy nhiệm.
Mối liên hệ giữa AfD và Moscow cũng là một điểm nóng. Nhiều nghị sĩ và thành viên của AfD đã nhiều lần thực hiện các chuyến thăm Nga, thậm chí cả bán đảo Crimea sau năm 2014. Họ cũng thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện truyền thông nhà nước Nga để bày tỏ quan điểm, chỉ trích chính sách đối ngoại của Đức và NATO, củng cố thêm hình ảnh một đảng thân Nga.
Những thách thức trên chính trường Đức
Sự trỗi dậy của AfD đang gây ra lo ngại lớn cho chính quyền Kyiv và các đồng minh phương Tây. Đức hiện là quốc gia viện trợ lớn nhất cho Ukraine ở châu Âu. Nếu AfD tiếp tục gia tăng quyền lực, sự hỗ trợ quân sự và tài chính từ Đức có nguy cơ bị gián đoạn nghiêm trọng, buộc Ukraine phải tự chủ hơn trong cuộc chiến.
Dù AfD giành được tỷ lệ phiếu bầu cao, tất cả các đảng truyền thống lớn khác tại Đức như CDU, SPD, BSW đều duy trì chính sách “bức tường ngăn cách” (Brandmauer). Điều này có nghĩa là họ tuyệt đối từ chối liên minh hay thành lập chính phủ chung với AfD, tạo ra một rào cản chính trị đáng kể.
Việc AfD chiếm từ 30% đến hơn 40% số ghế đang khiến quá trình thành lập một chính phủ bang đa số trở nên cực kỳ phức tạp và thường rơi vào bế tắc. AfD cũng sở hữu “quyền phủ quyết thiểu số” (Sperrminorität), đủ sức chặn các quyết định quan trọng cần 2/3 đa số bầu chọn, như việc bổ nhiệm thẩm phán hiến pháp bang. Điều này làm gia tăng thêm những thách thức về quản trị.
Tóm lại, sự gia tăng ảnh hưởng của AfD không chỉ phản ánh nỗi bất an mà còn là sự bất mãn sâu sắc của một bộ phận lớn cử tri miền đông Đức. Những vấn đề về kinh tế, chính sách di cư và năng lực quản lý của chính quyền trung ương đã tạo ra mảnh đất màu mỡ cho một đảng có lập trường cực đoan như AfD phát triển.
Tương lai chính trường Đức và vai trò của nước này trên trường quốc tế chắc chắn sẽ còn nhiều biến động khó lường trước sự trỗi dậy mạnh mẽ này.
Nguyễn Thanh Bình - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
