Những dữ liệu từ nghiên cứu PISA 2022 vừa công bố đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về nền giáo dục Đức. Đây là mức điểm thấp nhất mà học sinh Đức đạt được kể từ khi chương trình PISA bắt đầu khảo sát cách đây 25 năm.
Cụ thể, kết quả cho thấy thành tích của thanh thiếu niên Đức trong cả ba lĩnh vực toán học, đọc hiểu và khoa học tự nhiên đều sa sút chưa từng có. Dữ liệu này thực sự đáng báo động.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Nghiên cứu PISA không chỉ đánh giá kiến thức trường học hay điểm số thông thường. Mục tiêu là kiểm tra khả năng vận dụng kiến thức của học sinh 15 tuổi tại hơn 90 quốc gia.
Ví dụ, các em có thể hiểu một email dài, nắm bắt yêu cầu, so sánh giá cả hoặc diễn giải thông tin từ biểu đồ hay không. Đây là những kỹ năng thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày.
Tại Đức, cứ ba học sinh 15 tuổi thì có một em không đạt được mức năng lực cơ bản về đọc và toán. Tỷ lệ này ở môn khoa học tự nhiên cũng xấp xỉ một phần tư.
Ông Samuel Greiff, người đứng đầu nghiên cứu PISA tại Đức, nhận định “cuộc đua đuổi kịp đã kết thúc”. Từ năm 2015, thành tích học tập của học sinh Đức liên tục giảm sút. Môn toán, từ hơn 500 điểm PISA, nay chỉ còn 464 điểm.
Đọc hiểu – nỗi lo chung của OECD
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), đơn vị điều phối nghiên cứu PISA, bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về khả năng đọc hiểu của học sinh. Kỹ năng này giảm sút ở nhiều quốc gia, trong khi đây là nền tảng cho gần như mọi quá trình học tập khác.
Một học sinh không hiểu đề bài toán thì khó có thể giải được. Thực tế đáng báo động là nhiều thanh thiếu niên gặp khó khăn khi phải đọc và hiểu các văn bản dài, phức tạp.
Cùng lúc đó, số lượng “người đọc vội vàng” (hasty readers) tăng lên trên toàn cầu. Họ thường chỉ lướt qua văn bản một cách hời hợt và sau đó đưa ra những câu trả lời sai.
Ông Andreas Schleicher, giám đốc giáo dục của OECD, cảnh báo rằng xu hướng này đặc biệt nguy hiểm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Những kỹ năng đang suy giảm lại chính là những năng lực ngày càng quan trọng trong tương lai: khả năng đặt câu hỏi phản biện, nhận diện mối liên hệ và phát triển quan điểm cá nhân.
OECD cho rằng sự thay đổi trong thói quen đọc có thể là một nguyên nhân. Việc lướt nhanh nội dung trên Instagram, TikTok và các nền tảng mạng xã hội khác có thể khiến việc đọc tập trung trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, PISA không thể chứng minh mối liên hệ trực tiếp này.
Vấn đề cố hữu của Đức: Nguồn gốc xã hội
Một vấn đề nan giải khác vẫn tồn tại dai dẳng ở Đức: thành công giáo dục vẫn thường phụ thuộc vào xuất thân gia đình của trẻ. Khoảng cách giữa những học sinh có đặc quyền xã hội và những em kém may mắn thậm chí còn nới rộng hơn từ năm 2015.
Ông Samuel Greiff nhấn mạnh đây không phải là cuộc tranh luận đơn giản về vấn đề nhập cư. Ranh giới quyết định không nằm ở việc học sinh có hay không có nguồn gốc nhập cư, mà ở hoàn cảnh sống đặc quyền hay khó khăn. Chẳng hạn, trong khoa học tự nhiên, học sinh từ các gia đình có điều kiện vượt trội hơn hẳn.
Anh quốc đã chứng minh rằng có thể thay đổi tình hình này. Tại đó, các trường học nhận được nguồn tài trợ bổ sung cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và có quyền tự quyết định cách sử dụng các quỹ này. Nhờ vậy, trẻ em kém may mắn ở Anh có cơ hội tốt hơn đáng kể so với ở Đức.
Những phát hiện từ nghiên cứu PISA mới nhất không chỉ là một hồi chuông cảnh tỉnh cho nền giáo dục Đức mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc đầu tư vào các kỹ năng nền tảng và giải quyết bất bình đẳng xã hội.
Để đảm bảo tương lai của thế hệ trẻ, việc cải cách hệ thống giáo dục và tạo cơ hội công bằng cho mọi học sinh là điều cấp thiết hơn bao giờ hết.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo DWTagesschau
