Chưa khi nào viễn cảnh AfD tham gia cầm quyền lại gần đến vậy. Với kết quả tại Sachsen-Anhalt, đảng này có thêm lực để gây sức ép lên CDU, không chỉ ở cấp bang mà cả trên chính trường liên bang.
Sau 18 giờ, người xuất hiện trên sân khấu AfD ở Magdeburg không phải ứng viên dẫn đầu Ulrich Siegmund, mà là Björn Höcke. Ông hát câu “So ein Tag, so wunderschön wie heute”, tỏ ra xúc động và hưng phấn. Khi đó, kết quả cuối cùng vẫn chưa ngã ngũ. Nhưng một điều đã rõ: đây là bước ngoặt trong lịch sử AfD và cả đời sống chính trị Đức.
AfD thắng lớn tại Magdeburg, lời cảnh báo với Merz và trung dung dân chủ
© REUTERS/THILO SCHMUELGEN
Kết quả ở Sachsen-Anhalt đặt ra yêu cầu lớn với chính trị và xã hội Đức. Câu hỏi không còn chỉ là một bang sẽ được điều hành ra sao, mà là nước Đức cần kế hoạch thuyết phục nào để đứng vững trong một thế giới đang thay đổi. Và liệu hệ thống chính trị hiện nay còn đủ sức làm điều đó hay không.
Đây là một dấu mốc đáng lo trong lịch sử Cộng hòa Liên bang Đức. AfD có thể không đạt đa số tuyệt đối vào cuối đêm bầu cử. Nhưng ngay cả kịch bản đó cũng không phải lý do để thở phào. Điều chắc chắn là đảng này đã tăng gấp đôi kết quả so với năm 2021.
AfD đã giành được phiếu bầu sâu trong tầng lớp trung lưu xã hội. Nhiều cử tri thuộc nhóm này không bị ngăn lại bởi việc tổ chức AfD tại Sachsen-Anhalt bị xếp loại rõ ràng là cực hữu chắc chắn. Họ cũng không bị tác động bởi những ứng viên gây tranh cãi, gồm người có quá khứ liên quan Stasi, lý lịch phạm tội hoặc quan hệ với môi trường tân Quốc xã.
Những chi tiết đó, với nhiều người đi bầu, gần như không còn là yếu tố quyết định. Các rủi ro kinh tế lớn nằm trong chương trình của phe cực hữu cũng không khiến họ đổi ý.
Khi gần như cứ hai cử tri lại có một người sẵn sàng bỏ phiếu cho AfD trong hoàn cảnh như vậy, điều gì đó đã lệch khỏi quỹ đạo bình thường. Với nhiều người, trọng tâm không còn là dữ kiện có thể kiểm chứng, nội dung khả thi hay năng lực điều hành cụ thể. Cảm nhận, cảm xúc và những khát vọng đầy mâu thuẫn đang lấn át.
Khao khát đập bỏ và mong muốn an toàn
Một mặt, nhiều cử tri muốn một sự gián đoạn mạnh. Họ muốn mọi thứ thay đổi ngay, nhanh và tận gốc. Các đảng trung dung không còn được tin là đủ khả năng xoay chuyển tình hình theo hướng tốt hơn. Việc dân chủ luôn cần thỏa hiệp khó khăn cũng ngày càng ít được chấp nhận.
Mặt khác, cũng chính nhiều cử tri AfD lại tìm kiếm cảm giác an toàn trong quá khứ. Đó là mong muốn giữ càng nhiều thứ bất biến càng tốt. AfD đã khai thác khéo léo tâm lý này trong chiến dịch tranh cử.
Nhưng thời điểm “hoàn hảo” trong quá khứ ấy thật ra là lúc nào thì không ai nói rõ. Có phải Sachsen-Anhalt những năm 1990, khi thất nghiệp ở mức kỷ lục, không khí ô nhiễm và triển vọng tương lai u ám? Hay là thời CHDC Đức, khi cửa hàng trống rỗng, nhà cửa xuống cấp và đường sá hư hỏng?
Chính sự mơ hồ đó khiến kết quả tại Sachsen-Anhalt không chỉ là chiến thắng của một đảng. Nó phản ánh tâm trạng bất an sâu hơn trong xã hội.
Với CDU, với Thủ tướng Friedrich Merz và với toàn bộ khối trung dung dân chủ, đây là cảnh báo khó bỏ qua: nếu không đưa ra được câu trả lời rõ ràng, đáng tin và gần với đời sống người dân, khoảng trống chính trị sẽ tiếp tục được AfD lấp đầy.
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
