Không còn là những lời từ chối nhẹ nhàng nữa. Berlin đã thực sự chuyển động. Trong một động thái chưa từng có tiền lệ, Thủ tướng Friedrich Merz vừa hé lộ việc Đức và Pháp sẽ cùng thành lập một nhóm điều phối chiến lược. Nhiệm vụ chính của nhóm này nằm ở việc đánh giá khả năng tăng cường năng lực răn đe hạt nhân chung giữa hai cường quốc châu Âu.
Đây là một bước ngoặt đáng kể trong tư duy của giới lãnh đạo Đức. Bởi trước đây, những lời đề nghị tương tự từ Paris thường bị gạt sang một bên. Lập luận quen thuộc luôn là lá chắn hạt nhân của NATO đã đủ mạnh để bảo vệ toàn bộ khối.
Ảnh từ Tagesschau/ARD
Chất xúc tác mang tên bất ổn
Vậy điều gì đã khiến Berlin thay đổi? Câu trả lời nằm ở một thế giới ngày càng khó đoán. Những lời đe dọa hạt nhân từ Nga trong bối cảnh cuộc xung đột tại Ukraine đang thử thách nghiêm trọng giới hạn chịu đựng của châu Âu. Cảm giác an toàn vốn có dường như không còn là điều hiển nhiên.
Cùng lúc đó, áp lực từ bên kia Đại Tây Dương cũng tăng lên đáng kể. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hơn một lần yêu cầu các đồng minh châu Âu phải tự đứng vững trên đôi chân của mình trong lĩnh vực quốc phòng. Hai sức ép này buộc Đức và Pháp phải tìm kiếm một giải pháp bổ sung, song hành cùng với kiến trúc an ninh hiện tại.
Không thay thế, chỉ bổ sung
Dù vậy, không ai nghĩ đến chuyện từ bỏ NATO. Các chuyên gia quốc phòng hàng đầu đều chung một nhận định: cơ chế chia sẻ hạt nhân của khối liên minh vẫn là trái tim của chiến lược răn đe châu Âu. Nhà khoa học chính trị Frank Sauer từ Đại học Bundeswehr ở Munich chỉ ra một thực tế rằng Pháp hiện chưa có đủ hệ thống vũ khí hay học thuyết tác chiến để thay thế hoàn toàn vai trò của Mỹ.
Thủ tướng Merz cũng đã xác nhận rõ ràng điều này. Hợp tác với Pháp không phải là một sự thay thế, mà là một lớp bảo vệ bổ sung. Mục tiêu cuối cùng là củng cố sức mạnh phòng thủ chung, giúp châu Âu thích ứng tốt hơn với những biến động khó lường của thời đại mới.
Bài toán kết hợp sức mạnh
Về lý thuyết, sự hợp tác này là một phép cộng hoàn hảo. Người ta có thể kết hợp sức mạnh quân sự thông thường vượt trội của Đức với tiềm lực răn đe hạt nhân độc lập của Pháp. Sức mạnh tổng hợp tạo ra sẽ là một đối trọng đáng gờm trên bàn cờ địa chính trị.
Không quân hai nước cũng đã bắt đầu những bước đi cụ thể để hiện thực hóa sự phối hợp. Minh chứng rõ nhất là cuộc diễn tập tiếp nhiên liệu trên không đầu tiên giữa tiêm kích Eurofighter của Đức và máy bay chiến đấu Rafale của Pháp – dòng chiến đấu cơ vốn có khả năng mang vũ khí hạt nhân. Đây sẽ không phải là lần cuối cùng, khi nhiều cuộc diễn tập phối hợp tương tự đã được lên kế hoạch.
Máy bay ném bom hạt nhân Pháp đỗ tại Đức?
Một viễn cảnh còn táo bạo hơn cũng đã được các chuyên gia tính đến. Chuyên gia Andreas Lutsch nhận định rằng trong một tình huống khủng hoảng thực sự, không loại trừ khả năng Pháp sẽ tạm thời triển khai các máy bay chiến đấu mang vũ khí hạt nhân ra bên ngoài lãnh thổ. Những địa điểm như Ba Lan hoặc chính nước Đức sẽ là những lựa chọn chiến lược, nhằm phát đi một thông điệp răn đe cực kỳ mạnh mẽ tới mọi đối thủ.
Nhưng thông điệp ấy chỉ thực sự có trọng lượng nếu đối phương tin rằng Paris sẵn sàng kích hoạt vũ khí hạt nhân để bảo vệ đồng minh, chứ không chỉ khi lợi ích sống còn của riêng họ bị đe dọa. Để làm được điều đó, cần có những cam kết chính trị cứng rắn và các cơ chế quân sự được tích hợp một cách hữu cơ vào hệ thống răn đe hiện hành.
Khảo sát những điều chưa biết
Đây chính là khối lượng công việc khổng lồ đặt lên vai nhóm điều phối chiến lược Đức-Pháp. Nếu muốn các kịch bản răn đe của Pháp và của NATO có thể bổ sung cho nhau một cách trơn tru trong tương lai, mọi kế hoạch được xây dựng bởi nhóm này bắt buộc phải ăn khớp với chiến lược tổng thể của khối liên minh. Đây là một bài toán hóc búa, đòi hỏi sự đồng thuận ở cấp độ rất cao.
Con đường phía trước vẫn còn rất dài và không ít chông gai. Ở thời điểm hiện tại, nhóm điều phối mới thành lập mới chỉ được giao một nhiệm vụ khảo sát ban đầu: xác định những hình thức hợp tác nào là khả thi và thực sự mang lại hiệu quả. Đích thân Thủ tướng Merz cũng thừa nhận rằng kết quả cuối cùng của toàn bộ tiến trình này hiện vẫn đang là một ẩn số.
Dù kết quả ra sao, chính hành động của Đức và Pháp lúc này đã là một lời tuyên bố rõ ràng. Nó cho thấy châu Âu đang thực sự nghiêm túc trong việc tìm kiếm một chiến lược răn đe mạnh mẽ và độc lập hơn.
Thế giới đang bước vào một kỷ nguyên phức tạp, và lục địa già hiểu rằng họ không thể mãi tự bằng lòng với những gì đang có. Tuy nhiên, từ khảo sát ý tưởng đến triển khai thực tế là cả một chặng đường dài.
Những rào cản về chính trị, kỹ thuật và chiến lược vẫn còn đó, và nhiệm vụ duy trì sự gắn kết với các đồng minh trong NATO vẫn là một nguyên tắc bất di bất dịch mà cả Berlin lẫn Paris đều không thể lãng quên.
Nguyễn Minh Anh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Theo Tagesschau
Ý kiến bạn đọc