Khoảng 5,4 triệu người đang sống trong các hộ gia đình nhận trợ cấp Bürgergeld tại Đức. Tại Sachsen-Anhalt, tỷ lệ này lên tới gần 12% dân số — cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn liên bang. Tuy nhiên, những con số này cần được đọc đúng bối cảnh, nếu không rất dễ dẫn đến những kết luận phiến diện về người nước ngoài và hệ thống an sinh xã hội Đức.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Sachsen-Anhalt có tỷ lệ cao hơn mức trung bình
Theo các số liệu thống kê được công bố tại Đức, số người thuộc các hộ gia đình có quyền hưởng trợ cấp cơ bản dành cho người tìm việc — thường được gọi là Bürgergeld — hiện dao động khoảng 5,4–5,5 triệu người trên toàn quốc.
Tại Sachsen-Anhalt, bang có dân số khoảng 2,12 triệu người vào cuối năm 2025, khoảng 168.600 người thuộc diện nhận Bürgergeld. Con số này tương đương khoảng 11,9% dân số, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn liên bang khoảng 8–8,1%.
Sự khác biệt này phản ánh nhiều yếu tố như:
- Thị trường lao động yếu hơn so với các bang miền Nam và miền Tây Đức.
- Thu nhập bình quân và cơ hội việc làm thấp hơn.
- Dân số già hóa và xu hướng giảm dân số.
- Tỷ lệ việc làm có mức lương thấp hoặc không ổn định tương đối cao.
- Một bộ phận người đang đi làm nhưng thu nhập vẫn không đủ trang trải chi phí sinh hoạt.
Một điểm quan trọng là tỷ lệ trên được tính theo Bedarfsgemeinschaft, tức “hộ gia đình có nhu cầu trợ cấp”. Vì vậy, số liệu bao gồm cả người trong độ tuổi lao động và trẻ em phụ thuộc trong cùng hộ gia đình, chứ không chỉ những người thất nghiệp.
Bürgergeld không chỉ dành cho người thất nghiệp
Bürgergeld là khoản hỗ trợ thuộc hệ thống bảo đảm sinh kế theo Bộ luật Xã hội Đức, áp dụng cho những người có khả năng lao động nhưng không đủ thu nhập để tự trang trải cuộc sống.
Một người có thể được hưởng Bürgergeld trong nhiều hoàn cảnh:
- Không có việc làm hoặc chưa đủ điều kiện nhận Arbeitslosengeld I.
- Đang đi làm nhưng thu nhập quá thấp.
- Là cha hoặc mẹ đơn thân phải chăm sóc con nhỏ.
- Đang tham gia đào tạo nghề, học tập hoặc khóa hội nhập.
- Là thành viên phụ thuộc trong một hộ gia đình cần trợ cấp.
- Không thể tự bảo đảm chi phí sinh hoạt do hoàn cảnh gia đình hoặc sức khỏe.
Do đó, trong tổng số khoảng 5,4 triệu người nhận trợ cấp, có khoảng 3,8–3,9 triệu người thuộc nhóm có khả năng lao động. Phần còn lại chủ yếu là trẻ em, người chưa đủ tuổi lao động hoặc những người không thể làm việc trong một khoảng thời gian nhất định.
Mức trợ cấp cơ bản năm 2026
Mức trợ cấp tiêu chuẩn hiện được giữ ổn định. Các mức chính gồm:
- Người độc thân hoặc cha, mẹ đơn thân: 563 euro/tháng.
- Mỗi người trưởng thành trong một cặp vợ chồng: 506 euro/tháng.
- Người trưởng thành từ 18 đến 24 tuổi sống cùng gia đình trong một số trường hợp: 451 euro/tháng.
- Thanh thiếu niên từ 14 đến 17 tuổi: 471 euro/tháng.
- Trẻ em từ 6 đến 13 tuổi: 390 euro/tháng.
- Trẻ em từ 0 đến 5 tuổi: 357 euro/tháng.
Ngoài khoản tiền sinh hoạt cơ bản, Jobcenter có thể chi trả riêng các khoản nhà ở và sưởi ấm, với điều kiện chi phí được xem là phù hợp theo quy định địa phương.
Vì vậy, tổng số tiền hỗ trợ thực tế của một người hoặc một hộ gia đình không thể được tính đơn giản bằng cách cộng mức trợ cấp cơ bản với một con số cố định. Chi phí thuê nhà phụ thuộc vào thành phố, diện tích căn hộ, số người trong hộ và quy định của từng địa phương.
Các khoản hỗ trợ bổ sung
Người nhận Bürgergeld còn có thể được hưởng nhiều hỗ trợ khác, tùy vào hoàn cảnh:
- Được đóng bảo hiểm y tế và bảo hiểm chăm sóc điều dưỡng theo quy định.
- Có thể xin miễn phí phát thanh, truyền hình công cộng nếu đáp ứng điều kiện.
- Trẻ em được hỗ trợ trong chương trình Giáo dục và Tham gia, gồm chi phí chuyến đi học, hoạt động ngoại khóa và bữa trưa tại trường hoặc nhà trẻ.
- Khoản hỗ trợ đồ dùng học tập hiện vào khoảng 195 euro mỗi năm học.
- Hỗ trợ tối đa khoảng 15 euro mỗi tháng cho hoạt động thể thao, văn hóa hoặc trường âm nhạc.
- Khoản tiền bổ sung dành cho phụ nữ mang thai, cha mẹ đơn thân hoặc người cần chế độ dinh dưỡng đặc biệt vì lý do y tế.
- Trợ cấp một lần cho đồ đạc thiết yếu khi chuyển vào nhà lần đầu hoặc khi sinh con.
- Một số thành phố có vé giao thông công cộng, vé bảo tàng, nhà hát hoặc bể bơi với giá giảm.
Những khoản này không phải ai nhận Bürgergeld cũng tự động được hưởng. Nhiều chương trình yêu cầu nộp đơn riêng và phải chứng minh điều kiện cụ thể.
Người nước ngoài chiếm khoảng 48%?
Một vấn đề gây tranh luận mạnh tại Đức là tỷ lệ người không mang quốc tịch Đức trong nhóm nhận Bürgergeld.
Theo các thống kê được trích dẫn trong năm 2025, tổng số người nhận Bürgergeld vào khoảng 5,2–5,4 triệu. Trong đó, người có quốc tịch nước ngoài khoảng 2,4–2,6 triệu người, tương đương khoảng 47–48%. Số công dân Đức nhận trợ cấp vào khoảng 2,8 triệu người.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa “người nước ngoài” và “người xin tị nạn”. Người đang trong quá trình xin tị nạn hoặc thuộc diện được điều chỉnh bởi Luật Asylbewerberleistungsgesetz thường không nhận Bürgergeld, mà nhận trợ cấp theo một hệ thống riêng.
Người nước ngoài chỉ có thể nhận Bürgergeld nếu đáp ứng các điều kiện của luật, chẳng hạn có quyền cư trú phù hợp, sinh sống thường xuyên tại Đức, có khả năng lao động và thực sự cần hỗ trợ. Những người được công nhận là người tị nạn, được bảo hộ bổ sung, có giấy phép cư trú hợp lệ hoặc thuộc một số nhóm công dân EU đáp ứng điều kiện luật định có thể được tiếp cận hệ thống này.
Không thể kết luận đơn giản là “ăn bám”
Tỷ lệ người nước ngoài cao trong nhóm nhận Bürgergeld chắc chắn đặt ra những câu hỏi chính đáng về hội nhập, việc làm, đào tạo nghề, năng lực ngôn ngữ và chi phí an sinh xã hội. Đây cũng là lý do chủ đề này thường xuyên được AfD và các đảng bảo thủ đưa vào trung tâm tranh luận chính trị.
Nhưng chỉ nhìn vào số lượng tuyệt đối rồi kết luận rằng người nước ngoài “ăn bám” là cách diễn giải thiếu đầy đủ. Tỷ lệ nhận trợ cấp còn chịu ảnh hưởng bởi cơ cấu tuổi, quy mô gia đình, thời gian cư trú, tình trạng việc làm, mức lương và việc một người có thể làm việc đủ giờ hay không.
Một thực tế khác là nhiều người mang quốc tịch nước ngoài vẫn đang đi làm và đóng thuế, trong khi một bộ phận khác nhận hỗ trợ do chưa tìm được việc phù hợp hoặc có thu nhập thấp. Vì vậy, bài toán của chính phủ Đức không chỉ là cắt giảm trợ cấp, mà còn là làm sao đưa nhiều người hơn vào việc làm ổn định, nâng cao hiệu quả hội nhập và bảo đảm hệ thống an sinh không bị lạm dụng.
Bürgergeld vì thế vừa là khoản chi lớn của ngân sách, vừa là mạng lưới bảo vệ tối thiểu cho hàng triệu người tại Đức. Tranh luận về cải cách là cần thiết — nhưng mọi đánh giá cần dựa trên số liệu đầy đủ, thay vì quy chụp cả một cộng đồng.
Thành Lộc - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
