Max Peil, một kỹ sư phần mềm người Đức, đã dành cả năm trời tìm kiếm việc làm. Dù từng có kinh nghiệm tại các nhà cung cấp ô tô lớn và gửi gần 50 hồ sơ, anh vẫn chưa thể tìm được một vị trí ổn định.
Peil, 30 tuổi, được đào tạo chuyên sâu về thị giác máy tính – một lĩnh vực tối quan trọng trong các hệ thống lái tự động và thông minh. Trước đây, với chuyên môn này, anh có thể dễ dàng có được một công việc tại bất kỳ tập đoàn công nghiệp hàng đầu nào của Đức.
Thế nhưng, nhiều năm tăng trưởng trì trệ tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu, cùng với sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc, đang dần bào mòn hy vọng của những kỹ sư trẻ như Peil.
“Thông thường, bạn sẽ bị từ chối thẳng thừng,” Peil chia sẻ với AFP tại Frankfurt. “Tôi chỉ có duy nhất một buổi phỏng vấn. Bạn bè tôi cũng vậy, có người đã gửi hơn 60 hồ sơ rồi.”
Toàn cảnh dây chuyền sản xuất tại nhà máy Volkswagen ở Emden, Đức, ngày 20 tháng 9 năm 2024. REUTERS/Fabian Bimmer/Ảnh tư liệu
Kỷ nguyên vàng đã qua
Nổi tiếng toàn cầu với công nghệ tiên tiến và thiết kế sáng tạo, ngành công nghiệp ô tô Đức, được thúc đẩy bởi xuất khẩu, đã từng thành công tránh được sự suy thoái nghiêm trọng như ở Anh, Pháp hay Ý.
Tuy nhiên, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc như BYD và Xpeng đã dần chiếm lĩnh thị phần của các hãng xe Đức tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Điều này buộc các công ty tại quê nhà phải thực hiện những điều chỉnh đau đớn.
“Mười năm trước, chúng tôi sản xuất khoảng sáu triệu xe mỗi năm, và giờ đây con số đó đã ổn định ở mức khoảng 4 đến 4,2 triệu,” nhà kinh tế học giao thông Thomas Puls từ Viện Kinh tế IW ở Cologne nhận định.
Ông Puls nói thêm: “Con số này vẫn tốt so với các nước châu Âu khác, nhưng chúng ta cần chấp nhận rằng thời kỳ hoàng kim sẽ không quay trở lại.”
Một dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự thay đổi này là các cuộc biểu tình của công nhân tại các nhà máy Volkswagen trên khắp cả nước vào thứ Năm tuần trước. Họ phản đối thông tin cho rằng nhà sản xuất ô tô lớn nhất Đức đang cân nhắc cắt giảm tới 100.000 việc làm.
Theo dữ liệu từ Cơ quan Việc làm Liên bang (FEA), tổng số việc làm trong ngành ô tô Đức đã giảm 8% trong 5 năm tính đến năm 2025. Trong khi đó, tổng thể việc làm trên toàn quốc chỉ tăng hơn 1%.
Cú sốc từ trung quốc và thị trường xuất khẩu
Toàn bộ ngành công nghiệp Đức đang phải vật lộn với điều mà một số người gọi là “Cú sốc Trung Quốc 2.0”. Các công ty Trung Quốc đang chuyển dịch từ sản xuất giá trị thấp sang sản xuất hàng hóa công nghệ cao hơn, thường với giá thành thấp hơn.
Điều này đang đẩy các công ty Đức ra khỏi những thị trường xuất khẩu từng rất ổn định của họ.
Năm ngoái, tổng kim ngạch xuất khẩu của Đức đạt 1,56 nghìn tỷ euro (1,78 nghìn tỷ đô la), giảm gần 2% so với mức đỉnh năm 2022. Dữ liệu này được công bố bởi văn phòng thống kê Destatis.
Riêng xuất khẩu sang Trung Quốc đã giảm gần một phần tư, xuống còn 81,3 tỷ euro trong cùng kỳ.
Đối với Max Peil, người đã hoàn thành khóa thực tập tại nhà sản xuất lốp và nhà cung cấp công nghiệp Continental vào năm ngoái, trước khi công ty này tách mảng kinh doanh ô tô, cuộc khủng hoảng này đồng nghĩa với việc anh không được giữ lại.
“Ngay cả khi tôi mới bắt đầu, bạn cũng có thể thấy, và luôn đọc được trên tin tức, rằng bộ phận này hay bộ phận kia của doanh nghiệp đang được tái cơ cấu,” anh kể lại.
“Và khi bạn thấy những đồng nghiệp dày dạn kinh nghiệm phải ra đi, bạn biết rằng khả năng mình được tuyển dụng là rất thấp.”
Nhìn những nhân viên tỉ mẩn trên dây chuyền lắp ráp xe điện Volkswagen (VW) ID.3 tại 'Nhà máy trong suốt' (Glaeserne Manufaktur) ở Dresden, ít ai nghĩ rằng bức tranh việc làm cho các kỹ sư trẻ tại Đức đang u ám đến vậy. Hình ảnh do JENS SCHLUETER / AFP.
Kỹ sư tài năng cũng chật vật
Anja Robert, người đã dẫn dắt dịch vụ hướng nghiệp tại một trong những trường kỹ thuật hàng đầu Đức suốt 20 năm, chia sẻ rằng ngay cả những sinh viên giỏi nhất giờ đây cũng phải mất một thời gian dài để tìm việc.
“Có những người đến gặp chúng tôi và nói: 'Ôi, tôi đã viết 30 hồ sơ mà hầu như không nhận được phản hồi nào: Có gì sai vậy?'” bà Robert, Trưởng phòng Hướng nghiệp tại Đại học RWTH Aachen cho biết.
“Không còn chuyện bạn chỉ cần nộp hồ sơ vào BMW là có ngay việc làm nữa.”
Năm ngoái, tỷ lệ thất nghiệp của các kỹ sư có trình độ là 3,8%. Theo dữ liệu của FEA, con số này đã tăng gần 50% so với năm 2022.
Lời khuyên từ người trong cuộc
Luca Linhsen, một kỹ sư điện, là một trong những người may mắn hơn. Cô đã nhận được công việc tư vấn phần mềm tại Hamburg ngay trong tháng này.
Tuy nhiên, cô cũng phải trải qua nhiều tháng tìm việc “đầy nản lòng”.
“Khi bắt đầu học, chúng tôi được hiểu rằng với tấm bằng kỹ sư, bạn gần như đã có việc làm ngay cả trước khi tốt nghiệp,” cô chia sẻ.
“Nếu bạn muốn học kỹ thuật, hãy làm điều đó vì bạn có niềm đam mê với công nghệ. Đừng làm vì tiền hay sự đảm bảo về công việc.”
Thực tế này cho thấy, dù vẫn là một cường quốc công nghiệp, Đức đang đối mặt với những thách thức lớn. Đặc biệt là trong việc duy trì vị thế của mình trong ngành ô tô và tạo ra cơ hội cho thế hệ kỹ sư trẻ.
Những người từng được kỳ vọng sẽ tiếp nối truyền thống xuất sắc của đất nước.
Để vượt qua giai đoạn này, không chỉ các doanh nghiệp mà cả hệ thống giáo dục và chính phủ cần có những chiến lược thích ứng linh hoạt hơn, nhằm trang bị cho sinh viên những kỹ năng phù hợp với thị trường lao động đang thay đổi chóng mặt.
Phạm Hương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
Ý kiến bạn đọc