Quy định này nằm tại §28 khoản 2 Luật Cư trú Đức (AufenthG) và nhằm bảo vệ đời sống hôn nhân, gia đình tại Đức
Lợi thế đặc biệt của §28 khoản 2
Niederlassungserlaubnis là giấy phép cư trú không thời hạn, cho phép người sở hữu sinh sống và làm việc lâu dài tại Đức mà không phải gia hạn Aufenthaltserlaubnis định kỳ.
Theo §28 khoản 2 AufenthG, người có giấy phép cư trú đoàn tụ với công dân Đức có thể được cấp định cư vĩnh viễn theo nguyên tắc thông thường, nếu đã giữ giấy phép cư trú phù hợp trong 3 năm và đáp ứng các điều kiện kèm theo.
Đây là một ưu đãi đáng chú ý: diện định cư thông thường theo §9 AufenthG về nguyên tắc đòi hỏi ít nhất 5 năm có giấy phép cư trú, trong khi người thân của công dân Đức có lộ trình nhanh hơn.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Bốn điều kiện then chốt
Đương đơn cần lưu ý rằng mốc 3 năm không phải là điều kiện duy nhất. Cơ quan Ngoại kiều sẽ xem xét đồng thời các yếu tố sau:
- Đã có Aufenthaltserlaubnis theo diện đoàn tụ ít nhất 3 năm: Thời gian này phải gắn với giấy phép cư trú theo §28 AufenthG, tức đoàn tụ với công dân Đức.
- Đời sống gia đình vẫn đang tồn tại tại Đức: Vợ chồng phải thực sự còn chung sống; hoặc quan hệ gia đình thực tế giữa cha/mẹ người nước ngoài và con mang quốc tịch Đức vẫn được duy trì. Công dân Đức phải sinh sống tại Đức.
- Không có lợi ích trục xuất: Các hành vi phạm tội nghiêm trọng, nguy cơ đối với an ninh hoặc căn cứ trục xuất có thể khiến hồ sơ bị từ chối.
- Có kiến thức tiếng Đức đầy đủ: Khái niệm “ausreichende Kenntnisse der deutschen Sprache” trong Luật Cư trú tương ứng trình độ B1 theo Khung tham chiếu châu Âu.
Tiếng Đức B1 chứng minh thế nào?
Trong thực tế, chứng chỉ B1 của các tổ chức như Goethe, telc hoặc ÖSD thường là phương án rõ ràng và an toàn nhất khi nộp hồ sơ.
Người đã hoàn thành thành công khóa hội nhập (Integrationskurs) cũng có thể dùng giấy chứng nhận phù hợp để chứng minh yêu cầu ngôn ngữ và kiến thức hội nhập.
Một số cơ quan địa phương còn yêu cầu đương đơn chuẩn bị thêm hồ sơ chứng minh khả năng tự bảo đảm sinh hoạt, bảo hiểm y tế và điều kiện nhà ở.
Vì cách áp dụng có thể khác nhau tùy Ausländerbehörde, người nộp hồ sơ nên kiểm tra danh sách giấy tờ trực tiếp tại nơi mình đăng ký cư trú trước khi đặt lịch.
Có phải đóng 60 tháng bảo hiểm hưu trí?
Đây là câu hỏi được nhiều gia đình Việt tại Đức quan tâm. Với diện định cư thông thường theo §9 AufenthG, thời gian đóng bảo hiểm hưu trí là một trong các yêu cầu phổ biến.
Tuy nhiên, §28 khoản 2 dẫn chiếu §9 khoản 2 câu 2 đến câu 5 theo cách áp dụng tương ứng. Vì vậy, người đoàn tụ với công dân Đức được hưởng cơ chế thuận lợi hơn; không nên mặc nhiên hiểu rằng hồ sơ nào cũng phải chờ đủ 60 tháng đóng Rentenversicherung như diện định cư thông thường.
Dù vậy, việc miễn hoặc đánh giá linh hoạt không có nghĩa là mọi điều kiện kinh tế đều tự động được bỏ qua. Cơ quan Ngoại kiều vẫn có thể xem xét hoàn cảnh cụ thể, nhất là khả năng bảo đảm sinh hoạt lâu dài của gia đình.
Nếu chưa đủ điều kiện thì sao?
Nếu chưa đạt B1, chưa đủ 3 năm hoặc chưa muốn nộp hồ sơ định cư vĩnh viễn, người đang đoàn tụ với công dân Đức vẫn có thể được gia hạn Aufenthaltserlaubnis theo §28. Luật quy định giấy phép cư trú sẽ tiếp tục được gia hạn khi đời sống gia đình với công dân Đức tại Đức vẫn còn tồn tại.
Nói cách khác, không có quy định buộc người đoàn tụ phải lập tức chuyển sang Niederlassungserlaubnis ngay khi vừa đủ điều kiện. Nhưng thẻ định cư vĩnh viễn thường đem lại sự ổn định lớn hơn, bởi quyền cư trú không còn phụ thuộc vào việc gia hạn định kỳ của giấy phép có thời hạn.
Lưu ý trước khi nộp hồ sơ
Người thuộc diện §28 khoản 2 nên chủ động chuẩn bị sớm:
- Hộ chiếu còn hạn và thẻ cư trú hiện tại.
- Giấy đăng ký cư trú (Meldebescheinigung).
- Giấy đăng ký kết hôn hoặc giấy khai sinh của con mang quốc tịch Đức, tùy trường hợp.
- Bằng chứng chứng minh gia đình vẫn chung sống thực tế.
- Chứng chỉ tiếng Đức B1 hoặc giấy tờ tương đương.
- Giấy tờ về thu nhập, bảo hiểm y tế, nhà ở nếu Ausländerbehörde yêu cầu.
- Lý lịch tư pháp hoặc các tài liệu bổ sung theo yêu cầu của địa phương.
Trường hợp hôn nhân hoặc đời sống gia đình đã chấm dứt trước thời điểm được cấp định cư vĩnh viễn, quyền cư trú có thể không còn được xem xét theo §28 khoản 2 mà phải chuyển sang căn cứ pháp lý khác, chẳng hạn §31 AufenthG
Lê Hải Yến - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
