Từng là thủ khoa Đại học Ngoại thương, có thu nhập 20–30 triệu đồng mỗi tháng và làm việc tại một công ty thuộc nhóm Big Four, một du học sinh Việt Nam sang Canada vẫn phải bắt đầu lại bằng nghề nail. Có ngày người này dành gần 11 tiếng cho việc đi lại và làm việc nhưng thu nhập nhận về là 0 đồng.
Hành trình ấy cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng đổi đời ở nước ngoài và thực tế mưu sinh. Bằng cấp, vị trí công việc hay mức thu nhập từng có tại Việt Nam không bảo đảm một khởi đầu thuận lợi ở quốc gia mới.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Từ thủ khoa Ngoại thương đến giấc mơ Canada
Trước khi sang Canada, nhân vật từng có thành tích học tập nổi bật tại Trường Đại học Ngoại thương. Ngay khi còn đi học, người này đã làm cùng lúc hai công việc bán thời gian để tự tạo thu nhập.
Mức kiếm được mỗi tháng khoảng 20–30 triệu đồng. Sau khi tốt nghiệp, người này tiếp tục làm việc tại một doanh nghiệp thuộc nhóm Big Four, gồm những tập đoàn dịch vụ kiểm toán và tư vấn lớn trên thế giới.
Tuy nhiên, mức lương khởi điểm lại thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Vị trí thực tập sinh khi đó chỉ trả khoảng 3,5 triệu đồng mỗi tháng. Nếu được tuyển dụng chính thức, mức lương dự kiến cũng chỉ khoảng 7 triệu đồng.
Làm việc ngay trung tâm Quận 1, TP.HCM, với mức lương thực tập sinh 3,5 triệu đồng, người này gặp khó khăn trong việc trang trải cuộc sống. Thu nhập không tương xứng với chi phí sinh hoạt khiến giấc mơ tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài ngày càng rõ ràng.
Canada trở thành điểm đến được lựa chọn. Nhưng quyết định này đòi hỏi một khoản đầu tư rất lớn. Chi phí học tập và sinh hoạt trong một năm ước tính khoảng 1 tỷ đồng, trong khi số tiền có trong tài khoản lúc đó chỉ vỏn vẹn 200 triệu đồng.
Khoảng cách tài chính ấy cho thấy hành trình du học không chỉ cần quyết tâm. Người đi còn phải chuẩn bị nguồn lực để đối mặt với học phí, tiền thuê nhà và hàng loạt chi phí phát sinh tại nơi ở mới.
Đặt chân đến Canada, mọi thứ phải bắt đầu lại
Không riêng du học sinh, nhiều người sang Canada với mục tiêu định cư cũng phải chấp nhận thay đổi công việc. Có người bán tài sản, đưa cả gia đình và con cái sang nước ngoài để xây dựng cuộc sống mới.
Những công việc họ lựa chọn ban đầu thường không liên quan đến bằng cấp hoặc kinh nghiệm trước đây. Làm nail, làm việc tại nhà máy hay phục vụ quán phở là những hướng mưu sinh phổ biến được nhắc đến.
Ở một số trường hợp, công việc lao động chân tay tại Canada còn mang lại thu nhập cao hơn công việc văn phòng từng làm ở Việt Nam. Tuy nhiên, mức thu nhập không phải yếu tố duy nhất quyết định chất lượng cuộc sống.
Người mới sang phải tự xoay xở tiền thuê nhà, học phí, thực phẩm, điện và các khoản sinh hoạt khác. Nếu có con nhỏ, chi phí chăm sóc và nuôi dạy con tiếp tục tạo thêm áp lực.
Khi những khoản phải trả xuất hiện liên tục, vị trí xã hội từng có ở quê nhà không còn giúp giải quyết các nhu cầu trước mắt. Khả năng kiếm tiền để duy trì cuộc sống trở thành ưu tiên hàng đầu.
Những đánh giá của người khác vì thế cũng dần mất ý nghĩa. Một người từng làm quản lý, giám đốc hoặc chủ doanh nghiệp vẫn có thể phải nhận công việc phổ thông khi chuyển đến một thị trường lao động hoàn toàn khác.
Chuẩn bị học nghề nhưng vẫn gặp cú sốc thực tế
Nhân vật trong câu chuyện đã lường trước khả năng phải làm lại từ đầu. Trước khi sang Canada, người này chủ động học nghề nail trong vài tháng để làm quen với công việc.
Sự chuẩn bị giúp giảm bớt bỡ ngỡ, nhưng không thể loại bỏ những khó khăn khi bắt đầu đi làm. Trải nghiệm tại tiệm nail cho thấy thu nhập thực tế phụ thuộc nhiều vào cách cơ sở tổ chức trả công và lượng khách trong ngày.
Có những ngày mùa đông, người này đến tiệm làm việc nhưng khi ra về không nhận được khoản tiền nào. Tiệm không trả lương theo giờ mà tính tiền công dựa trên số lượt khách được phục vụ.
Nếu không có khách, thời gian có mặt tại nơi làm việc cũng không tạo ra thu nhập. Người lao động vẫn phải tự chi tiền xe buýt, tiền ăn và dành nhiều giờ cho việc di chuyển.
Một ngày có thể gồm tám tiếng ở tiệm nail và ba tiếng đi xe buýt. Tổng cộng gần 11 tiếng dành cho công việc, nhưng số tiền kiếm được vẫn bằng 0 đồng.
Đây là áp lực đặc biệt đối với người mới nhập cư, khi các khoản chi cố định không chờ đợi thu nhập ổn định. Tiền thuê nhà, hóa đơn và chi phí sinh hoạt vẫn đến hạn ngay cả trong những ngày không có khách.
Khoảng cách giữa bằng cấp và cơ hội việc làm
Trường hợp này cũng phản ánh một thách thức mà nhiều lao động nhập cư có thể gặp phải: kinh nghiệm và bằng cấp tại quê nhà chưa chắc được chuyển đổi thành cơ hội việc làm tương đương ở nước sở tại.
Nhà tuyển dụng có thể yêu cầu kinh nghiệm làm việc tại địa phương, khả năng sử dụng ngôn ngữ hoặc chứng chỉ chuyên môn phù hợp với quy định sở tại. Một số ngành nghề còn có quy trình công nhận văn bằng riêng.
Vì vậy, người từng có vị trí tốt ở Việt Nam đôi khi phải chấp nhận công việc khác chuyên môn trong giai đoạn đầu. Đây không nhất thiết là sự phủ nhận năng lực cá nhân, mà còn liên quan đến điều kiện tuyển dụng và khả năng thích nghi với thị trường mới.
Với những người đi theo diện du học, áp lực càng lớn khi học phí và sinh hoạt phí tạo thành khoản chi đáng kể. Nếu không có nguồn tài chính dự phòng, thời gian tìm việc hoặc những ngày thu nhập thấp có thể khiến kế hoạch ban đầu gặp khó khăn.
Canada cũng không phải nơi mọi công việc đều mang lại thu nhập cao và ổn định. Mức kiếm được phụ thuộc vào ngành nghề, địa phương, số giờ làm, cách trả lương và điều kiện tuyển dụng. Người lao động cần phân biệt thu nhập tiềm năng với số tiền thực tế còn lại sau chi phí sinh hoạt.
Giấc mơ đổi đời đi cùng cái giá của sự khởi đầu
Điểm khó khăn nhất trong hành trình này không chỉ nằm ở công việc nặng nhọc. Người từng quen với vị trí chuyên môn, mức thu nhập tốt và sự công nhận trong xã hội còn phải thích nghi với việc không thể tiếp tục duy trì vị thế cũ.
Chấp nhận làm công việc chân tay có thể là lựa chọn cần thiết để bảo đảm cuộc sống. Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa phải đối diện với những thay đổi lớn về thu nhập, môi trường làm việc và cách nhìn nhận bản thân.
Trước khi quyết định du học, định cư hoặc tìm việc ở nước ngoài, câu chuyện đặt ra những vấn đề thực tế về tài chính và khả năng thích nghi. Chi phí ban đầu, khoản dự phòng, cơ hội nghề nghiệp và phương án nếu chưa tìm được việc phù hợp đều cần được tính đến.
Trường hợp của cựu thủ khoa Ngoại thương cho thấy một hành trình có thể bắt đầu bằng thành tích học tập xuất sắc nhưng lại tiếp diễn bằng những ngày làm việc không có thu nhập. Từ mức kiếm 20–30 triệu đồng mỗi tháng ở Việt Nam đến những ngày trắng tay tại tiệm nail Canada là khoảng cách mà người ra nước ngoài có thể phải đối mặt.
Trong giai đoạn đầu tại Canada, người này vẫn phải dựa vào công việc làm nail để tìm cách duy trì cuộc sống, bất chấp những ngày mất thời gian và chi phí nhưng không có tiền công.
Thu Phương - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
