Chính phủ Đức ngày 4/11/2026 đã thông qua kế hoạch giảm một nửa hạn ngạch tiếp nhận lao động từ sáu quốc gia Tây Balkan, từ 50.000 xuống còn 25.000 người mỗi năm. Quy định mới dự kiến áp dụng từ tháng 1/2027, nhưng vẫn cần Hội đồng Liên bang Đức (Bundesrat) phê chuẩn.
Đề xuất đang gây tranh cãi khi bảy bang phản đối, trong khi nhiều hiệp hội kinh tế cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nhân lực tại các ngành nghề vốn phụ thuộc vào lao động nước ngoài.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Quyết định này đánh dấu một thay đổi đáng kể trong chính sách thu hút lao động của Đức. Chính phủ muốn dành nhiều cơ hội việc làm hơn cho người đang sinh sống và tìm việc tại nước này. Tuy nhiên, giới doanh nghiệp cho rằng hạn chế con đường tuyển dụng từ Tây Balkan có thể khiến những khó khăn về nhân lực trở nên nghiêm trọng hơn.
Nội các Đức nhất trí giảm hạn ngạch từ năm 2027
Tại cuộc họp ngày 4/11 ở Berlin, Nội các Liên bang Đức đã thông qua dự thảo quy định do Bộ trưởng Lao động Alexander Schweitzer đề xuất. Theo kế hoạch, số lao động được tiếp nhận hằng năm theo quy chế Tây Balkan sẽ giảm từ 50.000 xuống còn 25.000 người.
Mục tiêu của chính sách là tăng cơ hội tuyển dụng cho lực lượng lao động sẵn có tại Đức, đặc biệt là những người đang thất nghiệp. Thay vì tiếp tục duy trì quy mô nhập cư lao động như hiện nay, chính phủ muốn doanh nghiệp ưu tiên tìm kiếm nhân sự trong nước trước khi tuyển người từ nước ngoài.
Tuy nhiên, quyết định của Nội các chưa đồng nghĩa với việc hạn ngạch mới lập tức có hiệu lực. Dự thảo còn phải trải qua bước phê chuẩn của Bundesrat, cơ quan đại diện cho các bang trong hệ thống lập pháp liên bang Đức.
Bảy bang phản đối kế hoạch cắt giảm
Đề xuất của chính phủ đang gặp trở ngại đáng kể tại Bundesrat. Hiện có bảy bang tuyên bố không ủng hộ việc giảm hạn ngạch lao động từ Tây Balkan.
Sự phản đối này cho thấy chính sách nhập cư lao động không chỉ là vấn đề quản lý ở cấp liên bang. Các bang cũng phải tính đến nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, tình hình kinh tế địa phương và khả năng duy trì hoạt động của những ngành đang thiếu người làm.
Nếu không nhận được sự đồng thuận cần thiết tại Bundesrat, kế hoạch sẽ không thể hoàn tất thủ tục để triển khai theo dự kiến. Vì vậy, dù Nội các đã thông qua dự thảo, tương lai của mức hạn ngạch 25.000 người vẫn chưa được quyết định cuối cùng.
Quy chế Tây Balkan đã tồn tại từ năm 2016
Quy chế Tây Balkan (Westbalkanregelung) được Đức đưa vào áp dụng từ năm 2016. Cơ chế này tạo điều kiện thuận lợi để công dân sáu quốc gia trong khu vực tiếp cận thị trường lao động Đức.
Sáu quốc gia được hưởng quy chế gồm:
- Albania.
- Bosnia và Herzegovina.
- Kosovo.
- Montenegro.
- Bắc Macedonia.
- Serbia.
Điểm khác biệt của cơ chế này nằm ở điều kiện về trình độ chuyên môn. Người lao động không nhất thiết phải có bằng cấp nghề nghiệp được Đức công nhận mới có thể xin việc theo diện này.
Nhờ thủ tục tiếp cận tương đối thuận lợi, quy chế Tây Balkan trở thành một kênh tuyển dụng lao động nước ngoài cho nhiều doanh nghiệp Đức. Người lao động có thể tìm cơ hội trong những công việc không yêu cầu bằng cấp chuyên môn cao, miễn đáp ứng các điều kiện liên quan đến việc làm và thủ tục cư trú.
Hạn ngạch ban đầu được nâng lên 50.000 người mỗi năm. Mức giới hạn này cho phép doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi tuyển dụng, đặc biệt trong những lĩnh vực gặp khó khăn khi tìm nhân sự tại thị trường lao động trong nước.
Doanh nghiệp lo ngại thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng hơn
Kế hoạch cắt giảm đang vấp phải phản ứng mạnh từ nhiều hiệp hội kinh tế. Các tổ chức đại diện doanh nghiệp cho rằng Đức vẫn cần một lượng lớn lao động nước ngoài để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ.
Những ngành sử dụng nhiều lao động như xây dựng, nhà hàng, khách sạn, du lịch và logistics có thể chịu ảnh hưởng trực tiếp. Đây là những lĩnh vực thường xuyên phải tuyển thêm nhân viên, trong khi khả năng tìm đủ người tại thị trường lao động nội địa còn hạn chế.
Đối với doanh nghiệp, quy chế Tây Balkan không đơn thuần là một chính sách nhập cư. Đây còn là một kênh tuyển dụng đã được thiết lập, giúp họ tiếp cận những ứng viên sẵn sàng làm việc tại Đức mà không phải trải qua các yêu cầu công nhận bằng cấp phức tạp.
Việc giảm hạn ngạch 50% có thể khiến số cơ hội tuyển dụng theo diện này thu hẹp đáng kể. Các doanh nghiệp lo ngại họ sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn để tìm người, kéo dài thời gian tuyển dụng hoặc gặp khó khăn khi duy trì hoạt động.
Tranh luận càng trở nên đáng chú ý khi Đức đồng thời phải giải quyết tình trạng kinh tế trì trệ và số người thất nghiệp ở mức cao. Con số gần 3 triệu người thất nghiệp được đặt trong mối tương quan với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, cho thấy bài toán lao động của Đức không chỉ nằm ở số người đang tìm việc.
Người thất nghiệp trong nước và những vị trí doanh nghiệp cần tuyển không phải lúc nào cũng tương ứng về địa điểm, kỹ năng, trình độ hoặc điều kiện làm việc. Vì vậy, việc giảm số lao động nước ngoài chưa chắc tự động giúp doanh nghiệp tuyển được người trong nước.
Chính phủ khẳng định Đức vẫn cần lao động nhập cư
Trước những ý kiến trái chiều, người phát ngôn Chính phủ Đức Steffen Meyer đã đề cập đến vấn đề này trong cuộc họp báo. Ông không đưa ra lời giải thích chi tiết về những tính toán cụ thể đằng sau quyết định cắt giảm hạn ngạch.
Ông Meyer khẳng định Đức vẫn cần lao động nhập cư. Theo lập trường của chính phủ, việc điều chỉnh quy chế Tây Balkan chủ yếu nhằm thực hiện cam kết đã được CDU, CSU và SPD thống nhất trong thỏa thuận liên minh.
Điều này cho thấy chính phủ không tuyên bố chấm dứt việc tuyển dụng lao động từ nước ngoài. Thay vào đó, họ muốn điều chỉnh quy mô một kênh nhập cư cụ thể, đồng thời đặt mục tiêu ưu tiên những người đang có mặt trên thị trường lao động Đức.
Tuy nhiên, hiệu quả của cách tiếp cận này vẫn là vấn đề gây tranh luận. Nếu doanh nghiệp không tìm được đủ nhân viên trong nước, việc thu hẹp nguồn tuyển dụng từ Tây Balkan có thể tạo thêm áp lực cho những ngành vốn thiếu lao động.
Quyết định cuối cùng vẫn chờ Bundesrat
Việc giảm hạn ngạch từ 50.000 xuống 25.000 người mỗi năm hiện mới vượt qua bước thông qua tại Nội các Liên bang. Vẫn phải xem xét và phê chuẩn trước khi quy định có thể chính thức được áp dụng.
Cuộc tranh luận vì thế không chỉ xoay quanh số lượng người lao động nước ngoài được phép đến Đức. Vấn đề cốt lõi còn nằm ở cách cân bằng giữa cơ hội việc làm cho người thất nghiệp trong nước và nhu cầu nhân lực thực tế của doanh nghiệp.
Nếu được phê chuẩn, mức hạn ngạch mới sẽ bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1. Khi đó, số lao động từ sáu quốc gia Tây Balkan được tiếp nhận theo cơ chế thuận lợi này sẽ giảm còn một nửa so với mức hiện hành.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
