Một chứng chỉ tiếng Đức B1 không hợp lệ có thể khiến người sử dụng đối mặt đồng thời với điều tra hình sự, nguy cơ bị từ chối gia hạn giấy phép cư trú, trục xuất và thậm chí bị thu hồi quốc tịch Đức.
Đáng chú ý, việc cơ quan công tố đình chỉ vụ án hình sự không đồng nghĩa mọi rủi ro về cư trú đã chấm dứt.
Ảnh minh họa - © Báo điện tử tin tức VIỆT ĐỨC
Rủi ro bắt đầu từ một bộ hồ sơ
Đối với nhiều người nước ngoài tại Đức, chứng minh năng lực tiếng Đức ở trình độ B1 là điều kiện quan trọng trong quá trình xin giấy phép cư trú dài hạn, hoàn tất thủ tục nhập quốc tịch hoặc đáp ứng các yêu cầu hội nhập.
Tuy nhiên, thay vì tham gia kỳ thi hợp pháp, một số người tìm đến các dịch vụ quảng cáo “bao đỗ”, mua chứng chỉ hoặc sử dụng giấy tờ do người khác cung cấp.
Nhiều trường hợp tưởng rằng đây chỉ là một sai sót hành chính nhỏ, cho đến khi bất ngờ nhận được thư từ Staatsanwaltschaft – cơ quan công tố – với tư cách Beschuldigter, tức người bị điều tra hoặc bị cáo buộc.
Việc nhận thư điều tra không đồng nghĩa người đó đã bị kết tội. Dù vậy, đây là dấu hiệu cho thấy hồ sơ đã được xem xét ở cấp độ nghiêm trọng hơn và có thể liên quan đồng thời đến luật hình sự, luật cư trú và luật quốc tịch Đức.
Có thể bị truy cứu hình sự
Theo Điều 267 Bộ luật Hình sự Đức (StGB), người làm giả, sửa đổi giấy tờ thật hoặc sử dụng giấy tờ giả nhằm lừa dối trong các giao dịch pháp lý có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 5 năm.
Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, hình phạt có thể lên tới 10 năm tù.
Tuy nhiên, không phải mọi chứng chỉ “có vấn đề” đều tự động dẫn đến cùng một tội danh. Cơ quan điều tra phải làm rõ nhiều yếu tố, gồm:
- Chứng chỉ có thực sự là giấy tờ giả theo định nghĩa pháp luật hay chỉ chứa thông tin sai lệch.
- Ai là người tạo ra hoặc đặt làm chứng chỉ.
- Người sử dụng có biết hoặc phải biết giấy tờ đó là giả hay không.
- Chứng chỉ được dùng vào mục đích nào và có ảnh hưởng đến quyết định của cơ quan nhà nước hay không.
- Người liên quan đã sử dụng giấy tờ này một lần hay nhiều lần.
Nếu chứng chỉ được sử dụng để xin cấp, gia hạn hoặc duy trì giấy phép cư trú hay giấy tạm hoãn trục xuất (Duldung), Điều 95 khoản 2 số 2 Luật Cư trú Đức (AufenthG) cũng có thể được áp dụng.
Quy định này xử lý hành vi cố ý cung cấp thông tin sai hoặc không đầy đủ để đạt được quyền cư trú; mức phạt có thể lên tới 3 năm tù hoặc phạt tiền.
Nguy cơ mất quyền cư trú
Hậu quả về cư trú không nhất thiết phải chờ đến khi vụ án hình sự kết thúc. Cơ quan quản lý người nước ngoài (Ausländerbehörde) và tòa án hành chính có thể độc lập đánh giá việc sử dụng chứng chỉ giả trong hồ sơ.
Trong một phán quyết ngày 5/3/2026, Tòa án Hành chính Sigmaringen bác đơn kiện của một công dân Bắc Macedonia xin gia hạn giấy phép cư trú. Người này từng nộp chứng chỉ ngôn ngữ và chứng chỉ hội nhập, sau đó các giấy tờ bị xác định là giả.
Tòa cho rằng việc nộp hồ sơ trong hoàn cảnh bất thường cho thấy đương sự ít nhất đã chấp nhận khả năng chứng chỉ không hợp lệ. Hành vi đó tạo thành “lợi ích trục xuất nghiêm trọng” và cản trở việc gia hạn giấy phép cư trú.
Đáng chú ý, thủ tục hình sự về tội làm giả giấy tờ trong vụ việc đã bị đình chỉ, nhưng điều này không ngăn cản tòa án hành chính đưa ra đánh giá bất lợi về cư trú.
Theo phán quyết, người này phải rời khỏi Đức trong thời hạn một năm; bản án khi đó vẫn chưa có hiệu lực cuối cùng.
Ảnh hưởng đến hồ sơ nhập quốc tịch
Theo Điều 10 Luật Quốc tịch Đức (StAG), người xin nhập quốc tịch thông thường phải chứng minh trình độ tiếng Đức tối thiểu B1, bên cạnh các điều kiện khác.
Nếu cố ý cung cấp hoặc sử dụng thông tin sai lệch về những điều kiện thiết yếu để được nhập quốc tịch, người đó có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 5 năm theo Điều 42 StAG.
Ngay cả khi quốc tịch đã được cấp, rủi ro vẫn chưa hoàn toàn kết thúc. Điều 35 StAG cho phép thu hồi quyết định nhập quốc tịch nếu quyết định đó đạt được nhờ gian dối hoặc cố ý cung cấp thông tin sai, không đầy đủ và những thông tin này có ý nghĩa quan trọng đối với việc cấp quốc tịch.
Việc thu hồi có thể được thực hiện trong vòng 10 năm kể từ ngày thông báo quyết định nhập quốc tịch và có hiệu lực hồi tố.
Nên làm gì khi nhận thư công tố?
Nếu thư từ Staatsanwaltschaft xác định bạn là Beschuldigter, cần đặc biệt thận trọng:
- Không tự động thừa nhận cáo buộc hoặc gửi bản giải trình dài dòng khi chưa hiểu rõ hồ sơ.
- Có quyền không khai về nội dung bị cáo buộc và có quyền trao đổi với luật sư bào chữa trước khi khai báo.
- Liên hệ sớm với luật sư chuyên về hình sự và luật cư trú để đánh giá toàn bộ rủi ro.
- Giữ nguyên thư từ, giấy triệu tập, bảng câu hỏi, chứng chỉ đã nộp, hóa đơn, chứng từ thanh toán và các trao đổi với người cung cấp giấy tờ.
- Không xóa, chỉnh sửa hoặc làm mất dữ liệu liên quan, vì những thông tin này có thể trở thành chứng cứ.
Luật sư có thể đề nghị tiếp cận hồ sơ điều tra theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự Đức (StPO), từ đó xác định cơ quan chức năng đang có những bằng chứng nào và xây dựng hướng xử lý phù hợp.
Không có một kết quả chung
Hậu quả của việc sử dụng chứng chỉ B1 giả phụ thuộc vào từng hồ sơ cụ thể: mức độ giả mạo, nhận thức của người sử dụng, mục đích nộp giấy tờ, số lần sử dụng, ảnh hưởng đến quyết định hành chính và các chứng cứ mà cơ quan điều tra thu thập được.
Điều chắc chắn là đây không còn là một “lỗi giấy tờ” đơn giản. Một chứng chỉ giả có thể kéo theo ba hệ quả song song: trách nhiệm hình sự, mất hoặc hạn chế quyền cư trú và ảnh hưởng lâu dài đến hồ sơ nhập quốc tịch.
Lưu ý: Bài viết chỉ cung cấp thông tin chung, không thay thế tư vấn pháp lý. Người đang bị điều tra hoặc gặp vấn đề về giấy phép cư trú nên nhanh chóng tìm đến luật sư tại Đức để được tư vấn dựa trên hồ sơ cụ thể.
Vũ Bình Minh - © Báo TIN TỨC VIỆT ĐỨC
